اهدای خون و تنظیم هموگلوبین
هموگلوبین یکی از عناصر اصلی تشکیلدهنده گلبولهای قرمز خونی است که با اکسیژن ترکیب شده و آن را در خون حمل میکند و به همین علت شاید بتوان گفت اندازهگیری مقدار هموگلوبین میتواند به نوعی نشاندهنده تعداد گلبولهای قرمز باشد. مقدار طبیعی هموگلوبین برای آقایان 14 تا 18 گرم در دسیلیتر و برای خانمها 12 تا 16 گرم در دسیلیتر است.
اگر مقدار هموگلوبین بیشتر یا کمتر از این محدوده طبیعی باشد نیازمند انجام اقدامات درمانی است، اما در شرایطی که مقدار هموگلوبین به کمتر از 5 یا بیشتر از 20 برسد، نشاندهنده ابتلا به یک بیماری خطرناک است که باید هرچه سریعتر فرد مبتلا به این بیماری تحت درمان قرار گیرد. مشکلات تنفسی، سوختگیهای شدید و همچنین از دستدادن مقادیر زیادی از آب بدن از جمله عواملی هستند که منجر به افزایش سطح هموگلوبین خون خواهند شد. البته افرادی که در ارتفاعات زندگی میکنند نیز با افزایش سطح هموگلوبین خون مواجه میشوند. در این افراد، نیاز بدن به اکسیژن و کمبود اکسیژن موجود در محیط منجر به تولید بیشتر هموگلوبین خواهد شد. بررسیهای انجامشده نشان میدهد که این افراد معمولا احساس ضعف و سرگیجه دارند و بنابراین بهتر است با اهدای خون تا حدقابل توجهی سطح هموگلوبین خون را در بدن خود کاهش دهند.
البته در موارد بسیار شدید و افزایش پیامدهای ناشی از افزایش هموگلوبین خون با توصیه پزشک متخصص خون داروهایی برای فرد بیمار تجویز میشود. اگرچه در نظر گرفتن برنامه غذایی با هدف کاهش سطح هموگلوبین خون چندان موثر نخواهد بود، اما کاهش مصرف غذاهای خونساز مانند غذاهای حاوی گوشت قرمز میتواند تا حدودی در درمان این گروه از افراد تاثیرگذار باشد. اگر یک فرد سیگاری با این وضعیت مواجه شده باشد بهتر است سیگار را برای همیشه ترک کند، چراکه سیگار موجب افزایش غلظت هموگلوبین میشود. قرار گرفتن در معرض دود سیگار هم میتواند از تاثیر مشابهی در افزایش سطح هموگلوبین خون برخوردار باشد.
افزایش هموگلوبین در دوران بارداری
باید توجه داشت که افزایش هموگلوبین در دوران بارداری میتواند نشاندهنده احتمال ابتلا به دیابت بارداری باشد. دیابت یکی از شایعترین بیماریهای غدد درونریز بدن در دوران بارداری است و به همین علت شناسایی عمل خطرساز دیابت بارداری ـ که مادران باردار را در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع دوم قرار میدهد ـ میتواند نقش بسیار مهمی در اقدامات درمانی مناسب داشته باشد. علاوه بر این مادران باردار باید این نکته را نیز مورد توجه قرار دهند که افزایش هموگلوبین در دوران بارداری میتواند احتمال سقط جنین را نیز افزایش دهد. سطح بالای هموگلوبین باعث ایجاد تغییر در پرولاکتین و در نتیجه کاهش آن خواهد شد و این در حالی است که با کاهش پرولاکتین، ترشحات آنزیمی در بند ناف ـ که پل ارتباطی میان مادر و جنین است ـ نیز کاهش مییابد که میتواند موجب سقط جنین شود.
دکتر نوشین محمودیان
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم