تلاطم تازه در بازار ارز

یورو دومین ارز پرتقاضای بازار نیز با جهش 25 تومانی مواجه شد و روی نرخ 1700 تومان ایستاد. این در حالی است که نرخ مرجع آن از سوی بانک مرکزی 1514 تومان تعیین شده بود. از سوی دیگر پوند انگلیس که بانک مرکزی برای آن نرخ 1718 تومان را تعیین کرده بود، در بازار با نرخ 1950 تومان معامله شد.

به این ترتیب در معاملات دیروز بازار ارز تفاوت قیمت رسمی و بازار آزاد دلار یا همان حباب قیمتی این ارز بین‌المللی به 135 تومان رسید و حباب قیمتی یورو و پوند انگلیس نیز به ترتیب 186و 232 تومان بود. با توجه به افزایش نرخ دلار پیش‌بینی می‌شود قیمت سکه و شمش طلا نیز متاثر از نرخ‌های جدید ارز با افزایش مجدد مواجه شود.

حدود 3 ماه قبل در 18 خرداد نیز که اختلاف قیمت رسمی و بازار آزاد ارز به همین ارقام فعلی رسیده بود، بانک مرکزی در اقدامی غافلگیرانه نرخ تمام انواع ارزها را به طور یکجا نزدیک به 11درصد افزایش داد. توجیه بانک مرکزی برای این اقدام،‌ کاهش فاصله میان نرخ ارز رسمی و آزاد و جلوگیری از سودجویی دلالان عنوان شد. این در حالی است که سیاست رسمی اعلام شده ازسوی بانک مرکزی تا پیش از آن مبنی بر کاهش نرخ ارز بود.

هنوز مشخص نیست واکنش بانک مرکزی نسبت به افزایش اخیر نرخ در بازار چه خواهد بود و آیا باز هم افزایش رسمی نرخ در دستور کار قرار می‌گیرد یا خیر؟

تحولات اخیر در بازار طلا و ارز واکنشی است به وقوع بحران جدید اقتصادی در آمریکا و اروپا و بویژه کاهش رتبه اعتباری آمریکا از سوی موسسه رتبه‌بندی استاندارد اند پورز. این موسسه که یکی از 3 موسسه معتبر رتبه‌بندی دنیا به شمار می‌رود، هفته جاری برای نخستین بار از سال 1916 رتبه اعتباری آمریکا را یک درجه تنزل و از AAA به +AA تغییر داد. اثر این تنزل رتبه‌بندی به حدی بود که در کنار بروز نیافتن علائم جدید مبنی بر آغاز رونق در اقتصاد آمریکا، کل بورس‌های دنیا را متلاطم کرد و بازارهای مالی دنیا با سقوطی وحشتناک مواجه شدند که از سال 2008 بی‌سابقه بود.

در اروپا نیز بحران بدهی همچنان گریبانگیر اقتصادهای بزرگی همچون ایتالیا و اسپانیا و نیز کشورهای کوچک‌تر از جمله ایرلند،‌ یونان و پرتغال است. بانک مرکزی اروپا دیروز با اعلام آمادگی برای خرید بدهی‌های اسپانیا و ایتالیا سعی کرد آرامش و اعتماد را به قاره سبز بازگرداند، اما این سیاست هم چندان تاثیرگذار نبود. در آمریکا هم با وجود سخنرانی رئیس‌جمهور این کشور و وعده بهبود اوضاع اقتصادی، هیچ‌کدام از بازارها واکنش مثبتی به این اظهارات نشان ندادند. متعاقب این رویداد سرمایه‌گذاران بین‌المللی که به دنبال فضای امنی برای سرمایه‌گذاری هستند بار دیگر به سمت طلا هجوم آوردند تا قیمت این فلز گرانبها ظرف مدت 2 روز معاملاتی از 1660 دلار تا 1770 دلار افزایش پیدا کند.

نگرانی از کاهش رتبه اعتباری باعث شده است تا بسیاری از کشورهای ثروتمند جهان به فکر تبدیل بخشی از ذخایر دلاری خود به طلا بیفتند. کشورهای چین و هند به عنوان 2 کشور بزرگ صاحب ذخایر ارزی که هر کدام حدود 1000 میلیارد دلار ذخیره در اختیار دارند، اخیرا چنین موضوعی را مطرح کرده‌اند.

تحولات اخیر بازار نفت را نیز تحت‌تاثیر قرار داد به طوری که قیمت طلای سیاه با کاهش کم‌سابقه‌ای روبه‌رو شد. نفت سبک آمریکا در پی این تحولات تا 75 دلار کاهش پیدا کرد و قیمت نفت برنت دریای شمال به زیر 107 دلار رسید. متعاقب آن بهای نفت سبک ایران به 103 دلار و نفت سنگین نیز به حدود 101 دلار کاهش یافت.

با این حال دیروز پس از اعلام بانک مرکزی آمریکا مبنی بر ثابت ماندن نرخ بهره تا سال 2013 التهاب بازارهای مالی تا حدودی کاهش پیدا کرد. بانک مرکزی آمریکا همچنین اعلام کرد از ابزارهای دیگری نیز برای بازگرداندن رونق به اقتصاد استفاده خواهد کرد.