تخریب یک بقعه تاریخی در شهر اهواز

اگرچه مسوولان اوقاف، هدف از این کار را ترمیم و توسعه حرم عنوان کرده‌اند، اما این اقدام نگرانی و نارضایتی بسیاری از مردم و علاقه‌مندان به میراث تاریخی و فرهنگی استان خوزستان را برانگیخته است.به گفته این افراد در حالی که تصور می شد این بنا و زیارتگاه مورد مرمت و بازسازی قرار گیرد، بناگاه با تخریب کامل بقعه، گلدسته‌ها و رواق آن مواجه شده اند، در صورتی که می‌شد مانند صحن‌های رضوی در مشهد مقدس یا شاهچراغ در شیراز و دیگر زیارتگاه‌ها با حفظ نمای کلی حرم و به صورت بخشی به توسعه آن پرداخت.آنچه بیش از همه باعث حیرت و ناراحتی دوستداران این بقعه و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی شده این است که ساخت اولیه بنای علی ابن مهزیار به قرن سوم هجری باز می گردد و با وجود آنکه این بقعه در طول قرون بعد شاهد بازسازی و توسعه بوده و حتی اوایل انقلاب اسلامی نیز توجه جدی به آن شده بود، اما هرگز این چنین کسی آن را از پای بست ویران نساخته بود.

با این حال ، مدیر روابط عمومی سازمان اوقاف استان خوزستان در گفت‌وگو با «جام‌جم» تخریب این بنا را کاملا امری قانونی دانست و گفت: به دلیل فضای محدود 450 متری این مکان در مناسبت‌های خاص مذهبی مانند اربعین و تاسوعا و عاشورا، جمعیت زیاد قادر به نشستن در حرم نبودند، لذا به خیابان‌های اطراف آرامگاه پناه می‌بردند، آن هم در زیر آفتاب داغ شهر اهواز؛ لذا تصمیم گرفته شد آرامگاه توسعه یابد.محمدامین زرگر افزود: پس از این تصمیم، طرح‌های متعددی به اداره اوقاف برای توسعه آرامگاه پیشنهاد شد که یکی از طرح‌ها سال گذشته مورد تایید قرار گرفت، اما از آنجا که در این طرح، بنایی 2طبقه با ارتفاع 11 و 9 متر ساخته می‌شد و گنبد در میان 2 طبقه قرار می گرفت ، چنین کاری عملا غیرممکن بود، لذا تصمیم گرفته شد بنا به طور کامل تخریب شود.

به گفته زرگر ، متراژ 6400 متری بنای جدید 14 برابر بنای قبلی است و از آنجا که ساخت چنین بنایی، احتیاج به زیرساختی قوی دارد و آرامگاه در حاشیه رودخانه و در بستری نرم قرار گرفته بود ، در نتیجه این بنا بطور کامل تخریب شد تا ساختمان جدید از پایه های قوی محکم برخوردار باشد .

مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان نیز در گفت‌وگو با «جام‌جم» با بیان این‌که قدمت این بارگاه و گلدسته‌های آن به قبل از انقلاب اسلامی برمی‌گردد، تصریح کرد: این مکان به لحاظ معنوی از ارزش زیادی برخوردار است و ثبت ملی نشدن هم از ارزش‌های آن کم نکرده است.پرویز پورفرخی افزود: سازمان میراث فرهنگی هرساله، مکاتباتی را درخصوص این بقاع با اداره اوقاف انجام می‌دهد تا در صورت ایجاد هرگونه تغییراتی سازمان میراث فرهنگی را در جریان امر قرار دهند، اما در این خصوص هیچ‌گونه استعلامی از ما گرفته نشده است و با وجودی که استقبال خود را از توسعه حرم قبلا به انها اعلام کرده بودیم و خواستار در جریان قرار گرفتن تصمیمات این اداره شدیم؛ اما متاسفانه هیچ مکاتبه یا مشورتی با ما صورت نگرفته است.وی با بیان این‌که معمولا ادارات دیگر سعی می‌کنند میراث فرهنگی را مانعی بر سر اجرای برنامه‌های خود قلمداد کنند، تصریح کرد: در حالی که سازمان میراث فرهنگی تاکنون بیش از 2 میلیارد تومان برای این بقاع هزینه کرده، پس حق میراث است که نظارتی برآنها داشته باشند. سازمان میراث فرهنگی در حال پیگیری این ماجراست و دستور پیگیری و رسیدگی به این مسئله را نیز صادر کرده است. این در حالی است که ، بسیاری از کارشناسان میراث فرهنگی تخریب چنین بناهایی را علمی نمی‌دانند و معتقدند که هر بنایی هر چه کهن‌تر و قدیمی‌تر باشد، اصیل‌تر است و مرقد علی ابن مهزیار اهوازی شرایط تخریب را نداشت، آنها می گویند بقعه ابن مهزیار هم 2 سالن مجزا داشت، هم ضریحی مناسب و هم صحن و حیاطی قابل استفاده. از طرفی مگر نه این است که بارها صحن حرم امام رضا یا شاهچراغ و دیگر زیارتگاه‌ها را توسعه داده‌اند، ولی قرار نیست که در هر توسعه و مرمتی بنا تغییر ماهیت بیابد و از نو بنیان شود.

علی‌ابن مهزیار اهوازی در سده سوم هـ.ق می‌زیسته است، از فقها، محدثان و دانشمندان معروف شیعه و نزدیکان امام رضا(ع)‌ بوده که احکام دینی را نزد آنها فراگرفته و در برخی از مناطق، بویژه اهواز به عنوان نماینده ایشان بوده است.علی ابن مهزیار از مردم دورق (شادگان امروزی)‌ بود که بعدا در اهواز ساکن شد. زادگاه وی هندیجان است، ولی با توجه به این که در قرن سوم هـ .ق هندیجان از توابع شهر دورق بود او را اهل دورق معرفی کرده‌اند. پدر وی مذهب نصرانی داشت و سپس مسلمان شد و علی نیز به تبعیت از پدر در نوجوانی مسلمان شد.بعدا در محل عبور امام رضا (ع) از این شهر مسجدی به نام مسجدالرضا بنا شد که علی ابن مهزیار وصیت کرد پس از مرگ او را در این مسجد دفن کنند. بقعه علی ابن مهزیار اهوازی در شمال شهر اهواز و نزدیک رودخانه کارون قرار دارد.