روزهای دشوار برای صنعت کفش تبریز

وی با بیان این که متاسفانه هم‌اکنون 70 درصد چرم‌سازان و کفاشان تبریزی به اجبار تعطیل شده‌اند، افزود: یکی از مهم‌ترین عوامل تعطیلی قشر عظیمی از صنعتگران، به ورود کفش‌های چینی به بازار برمی‌گردد و این امر باعث شده است تولیدکنندگان یکی یکی در آستانه ورشکستگی قرار گیرند.

یکی از عوامل مهم تولید کفش دست‌دوز وجود چرم مرغوب است. به گفته برخی از مسوولان صنعت کفش، در چند سال اخیر از یک طرف کیفیت چرم تولیدی در تبریز بشدت افت کرده و از طرف دیگر نبود تنوع در رنگ و طرح، اقشار متوسط و جوان جامعه را به خرید کفش‌های ارزان چینی سوق داده است.

جواد حسین‌نژاد، رئیس اتحادیه کفش آذربایجان شرقی در این رابطه معتقد است: هرچند 50 درصد ورشکستگی و مشکلات کفاشان را ورود بی‌رویه کفش‌های چینی به خود اختصاص داده، اما 50 درصد بقیه به دلایل متعددی چون پایین بودن کیفیت چرم نسبت به دهه‌های قبل، نبود تنوع لازم در رنگ، عدم توجه کفاشان به سلیقه مشتری، نبود وسایل و لوازم جانبی مرغوب کفش در داخل مثل زیره، چسب، یراق‌آلات و... برمی‌گردد.وی بهانه چرم‌سازان مبنی بر نداشتن دستگاه‌های مدرن، نقدینگی پایین و نسیه دادن چرم به کفاشان را دلیل قابل توجیهی ندانست و گفت: متاسفانه چرم‌سازان امروزه نمی‌توانند خواسته‌های مشتریان را جامه‌عمل بپوشانند.

اما امینی، مدیرعامل شهرک صنعتی چرم تبریز با این دیدگاه که کیفیت چرم تبریز افت کرده است، موافق نیست. او گفت: اگر اینطور است پس چرا هنوز هم دروازه بازارهای خارجی به روی این محصول باز است و کشورهای دیگر با روی گشاده، چرم تبریز را آن هم با قیمت بالاتر می‌خرند.وی مشکل عمده چرم‌سازان را کفاشان و واحدهای تولیدی کفش دانست و گفت: متاسفانه کفاشان ما نمی‌توانند تولیدات خود را متناسب با سلیقه مشتری پیش ببرند و به دلیل نداشتن طرح و تنوع تولید و نیز فقدان نقدینگی و کارکردن با چک‌های چندین ماهه از قافله رقابت عقب می‌مانند.

عضو هیات مدیره خانه صنعت و معدن تبریز با بیان این که در سال 86، 90 درصد صادرات چرم کشور از تبریز صورت می‌گرفت، افزود: متاسفانه به دلایل متعدد صادرات قانونی چرم تبریز (چرم گاوی) بشدت کاهش یافته و عمدتا از طریق قاچاق به کشورهای همجوار صادر می‌شود.

رئیس اتحادیه کفش استان نیز اظهار کرد: هرچند هم‌اکنون حدود 2500 واحد تولیدی پروانه فعالیت دارند، اما نداشتن سرمایه لازم، عدم حمایت مادی و معنوی از تولیدکننده و... روز به روز کفاشان را وادار به خروج از عرصه رقابت و گرایش آنها به شغل‌های دیگر می‌کند.

احمد تخمه‌چیان یکی از تولیدکنندگان کفش دست‌دوز نیز معتقد است: متاسفانه عوامل زیادی باعث لطمه زدن به این صنعت شده‌اند که یکی از مهم‌ترین آنها عدم تخصص کافی و به روز کارگران و کارفرمایان است. به‌رغم رشد شتابان تکنولوژی، این صنعت نتوانسته خود را با معیارهای جامعه وفق دهد و همچنان اسیر سنت‌های دست و پا گیر گذشته است.

وی دو مقوله تجربه و دانش را لازم و ملزوم پیشرفت در این صنعت قلمداد کرد و گفت: تا زمانی که صنعتگران باتجربه و باسابقه، حضور متخصصان را در این حرفه قبول نکنند یا بالعکس تا وقتی کارگری از علوم و فنون و دانش روز در این صنعت اطلاع نداشته باشد، نمی‌توان به آینده این صنعت در عرصه رقابت جهانی امیدوار بود.

در همین حال، اغلب مردم تولید دستی را باکیفیت‌تر و مطلوب تر از تولیدات صنعتی و ماشینی می‌دانند و معتقدند در تولید دستی، کارگر سلیقه بیشتری از خود به خرج می‌دهد، طوری که حسین‌نژاد رئیس اتحادیه کفش استان آذربایجان شرقی دراین باره معتقد است: به نظر من کفش دست‌دوز کنونی به مراتب بهتر از کفش‌های صنعتی است؛ چراکه با صنعتی کردن تولید، کیفیت جنس را تا حد زیادی پایین می‌آوریم، طوری که قادر به رقابت در عرصه‌های جهانی نباشد.

با این نگاه ، در صورتی که وسایل اولیه چون چرم و لوازم جانبی مرغوب در اختیار تولیدکننده قرار گیرد، کفش تبریز حرفی برای گفتن در عرصه‌های جهانی خواهد داشت.در همین حال احمد خادم، رئیس انجمن کفش تبریز اظهار کرد: با توجه به این که تنها 2 تا 3 درصد از کفش‌های تولیدی دنیا را کفش‌های دست‌دوز تشکیل می‌دهد و تولیدکنندگان به دلیل تولید بسیار پایین خود نمی‌توانند جواب متقاضیان را بدهند، لذا ناگزیر به تولید کفش‌های صنعتی هستند.به گفته کارشناسان، کمبود مواد خام و اولیه در یکی دو سال اخیر به دلیل صادرات بی‌رویه چرم یکی از موارد مهم کاهش تولید کفش دست‌دوز در استان بوده است.

رئیس انجمن کفش تبریز در این خصوص معتقد است: طبق مصوبه دولت که از اواخر سال 88 صدور پوست خام از کشور را آزاد اعلام کرده، تعدادی افراد سودجو با صدور بی‌رویه پوست خام ایرانی که شهرت جهانی دارد باعث شده اند، تولیدکنندگان چرم و به تبع آن کفاشان با کمبود و نیز افزایش قیمت پوست خام مواجه شوند.وی ادامه داد: همچنین به دلیل تحریم‌های اخیر قیمت مواد اولیه خارجی چون پلی‌اورتون (زیره کفش) تا حد دوبرابر افزایش یافته و این امر باعث کسب سود فراوان واسطه‌ها و دلالان و ضرر تولید‌کنندگان شده است.خادم در ادامه به ورود بی‌رویه کفش به بازار داخلی اشاره کرد و گفت: هرچند انجمن کفش تبریز مخالف واردات قانونی کفش نیست، اما این موافقت صرفا به کفش‌های مرغوب آن هم در حد متعادل مربوط می‌شود نه کفش‌های غیراستاندارد و غیربهداشتی.

وی با بیان این که در سه چهار ماه اخیر میزان تولید کفش تبریز تا 50 درصد کاهش یافته افزود: با توجه به این که ذائقه متقاضیان هرروز تغییر می‌یابد، لذا تولیدکنندگان برای ادامه حیات تجاری خود و عقب نماندن از قافله رقابت باید در وهله اول به سلیقه مشتری توجه کنند، چرا که اکثر مشتریان به دلیل بازار وسیع رقابت، تنوع ،‌ کیفیت و ارزانی کالا را ملاک خرید خود قرار می‌دهند.

تخمه‌چیان با رد نظر برخی که ورود کالاهای چینی را عامل مهم بروز مشکلات در صنعت کفش می‌دانند، اظهار کرد: به نظر من ورود کفش‌های ارزان چینی به بازار نقش چندانی در کاهش تقاضای کفش‌های داخلی ندارد؛ چراکه اگر مسوولان و دست‌اندرکاران خریدار را از کیفیت و مطلوبیت و بهداشتی بودن کفش‌های داخلی به حد کافی مطلع کرده باشند و خریدار آگاهانه و با اطلاع از این امر مهم که پا قلب دوم انسان محسوب می‌شود، برای خرید اقدام کند به هیچ وجه تمایلی به خرید کفش‌های ارزان، اما بی‌کیفیت چینی پیدا نمی‌کنند و در واقع به جای خرید چند جفت کفش چینی نامرغوب و ارزان در سال یک جفت کفش مرغوب و راحت ایرانی خریداری می‌کنند.

سعیده دلال علیپور ‌/‌ جام‌جم تبریز