طاقت بیکاری ندارم

کاری که این روز‌ها بیشترانجام می‌دهم، این است که کتاب‌هایی که در 20 تا 30 سالگی‌ خوانده‌ام، دوباره‌خوانی می‌کنم. آثار نویسندگانی که در آن سال‌ها اسم‌های بزرگی بودند و در 50 سال اخیر، آثارشان را نخوانده‌ام. منظورم داستایوفسکی و فاکنر و تورگنیف و کنراد است. می‌خواهم قبل از مرگم بهترین‌ها را دوباره‌خوانی کنم.

من آثار داستانی مدرن را پیگیری نمی‌کنم.

نویسندگان همرده من زیاد نیستند؛ «دان دلیلیو»، «اد. داکترو» (دکتروف)، «رینولدز پرایس»، «جویس کرول اوتس» و «تونی موریسون». نسل خوبی است. ما در 2 سال گذشته 3 غول ادبیات را از دست دادیم؛ سائول بلؤ، نورمن می‌لر و جان آپدایک. ادبیات آمریکا ادبیات قدرتمندی است. این نویسندگانی که اسم‌شان را بردم همگی نویسندگان درجه یک هستند.

ادبیات امروز آمریکا قوی‌ترین ادبیات جهان است.

بله، عالی بود. من اصلا زندگی‌ام را به همین شکل شروع کردم. در ژانویه 1950 از دبیرستان فارغ‌التحصیل شدم و در فروشگاه «اس.کلاین» در میدان خیابان چهاردهم مشغول به کار شدم؛ در آنجا انباردار بودم. 5 دقیقه‌ای ناهارم را می‌خوردم و به خیابان چهارم می‌رفتم و با 25 سنت کتاب‌های «مدرن لایبرری» را می‌خریدم. کتاب‌های معمولی‌شان حدود 25 سنت بود و کتاب‌های خیلی بزرگ‌شان 75 سنت. من هنوز هم خیلی از آن کتاب‌ها را دارم. عالی بود. می‌توانستم برای خودم یک کتابخانه داشته باشم. فکر کنم ساعتی 75 سنت حقوق می‌گرفتم. با 40 ساعت کار در هفته می‌توانستم 30 دلار به دست بیاورم.

او درباره وضعیت افسردگی خود صحبت می‌کند. این که آدم‌های دچار افسردگی، سر تا پای وجودشان را عیب و نقص بدانند، امری عادی است. شما نمی‌توانید تشخیص بدهید آدمی که دچار بیماری افسردگی است دست به چه کاری ممکن است بزند؛ مساله این است که آنها دست به هر کاری می‌زنند. سایمون هم مثل آدم‌های دچار افسردگی نمی‌تواند قوای خودش را به کار بگیرد.

هیچ‌کدام. من فقط خواسته‌ام به نحو احسن اتفاقاتی را که برای او رخ داده، شرح بدهم؛ این‌که چگونه حالش بهتر می‌شود، چگونه حالش بهتر نمی‌شود و آدم‌هایی که در بیمارستان با آنها آشنا می‌شود. من در مورد بیمارستان‌های روان‌درمانی هیچ اظهارنظری نکرده‌ام. هنردرمانی یک کار بچگانه است، ولی بچگانه بودنش عامدانه و آگاهانه است.

من در این رمان از یک بازیگر صحبت می‌کنم و این بازیگر به طور غریزی کار بازیگری‌اش را انجام می‌دهد. او وقتی زیاد فکر می‌کند با فکر خودش دچار محدودیت می‌شود.

چون خودکشی خودش پذیرفته است. اینها چند نفر هستند که به فکر خودکشی‌اند و در مورد جزئیات خودکشی صحبت می‌کنند. این که جامعه این مساله را بپذیرد یا نه هیچ ربطی به خودکشی ندارد. آنها تمایلات خودشان برای خودکشی را تحلیل می‌کنند.

به این می‌گویند قدرت تخیل نویسنده. من سال‌هاست که کار بازیگران را تماشا می‌کنم. همیشه به بازیگران علاقه‌مند بوده‌ام. به گمانم در مورد شیوه کارکردن‌شان چیز‌هایی بدانم. چند کتاب در زمینه بازیگری خواندم. اسم یکی از این کتاب‌ها را در اینجا می‌آورم: کتاب هارولد گاسکین با عنوان «چگونه بازیگری را متوقف کنیم؟» ولی نمی‌توانم بگویم که از راه تحقیق، اطلاعات زیادی به دست آوردم. بیشترش شهودی و ذاتی بود.

به نظر من فرق بین بازیگر عالی و بازیگر متوسط در غریزه آنهاست؛ غریزه یا به عبارت دیگر «جادو». کلمه‌های اول کتاب جدید من این است: «او جادویش را از دست داده بود.» به نظر من چیزی که بازیگران بزرگ دارند غریزه است که از دید ما جادو به نظر می‌رسد.

ما بازیگران سینمایی بزرگی داریم و رابرت دنیرو، آل پاچینو و مریل استریپ فقط چند تایی از آنها هستند.

من کتاب‌های آنها را نخوانده‌ام. اینها سرگرم‌کننده‌اند، نویسنده نیستند. افرادی که کارشان سرگرم کردن دیگران است، محبوبیت زیادی دارند. مردم سرگرمی را دوست دارند. جادوی آدم‌های سرگرم‌کننده از یک جنس دیگر است.

او یکی از آدم‌هایی است که محبوبیت بسیار زیادی دارند، او نابغه است. این‌جور آدم‌ها جزو نوادر هستند. نویسندگان بزرگ ما از محبوبیت برخوردار نبودند. ملویل در گمنامی مرد. فاکنر و بلؤ خوانندگان زیادی نداشتند. خیلی کم پیش می‌آید نویسندگان بزرگ خوانندگان زیادی داشته باشند. رمان عامه‌پسند همیشه وجود داشته، ولی هرازچند گاهی پیش می‌آید که یک نویسنده نابغه، محبوب و عامه‌پسند هم باشد، ولی این قاعده نیست.

زندگی زن و شوهر‌ها اغلب توام با مشکل است. زندگی زناشویی خیلی از زوج‌ها همراه با نارضایتی و ناخشنودی است.

این موضوع از اول هم قرار بود شگفتی‌آور باشد. نویسندگان همیشه دوست دارند خواننده را در نزدیکی‌های پایان کتاب شگفت‌زده کنند. او فکر می‌کند که از این طریق می‌تواند دوره درمان خود را کامل و رابطه‌اش با «پگین» را کاملا عادی کند. او می‌خواهد با پدر شدن رابطه خود با همسرش را از حالت غیرعادی بودن خارج کند. بنابراین به همین علت می‌خواهد پدر بشود. او وقتی اقدام به پدر شدن می‌کند احساس می‌کند که با بهبودی نهایی فاصله‌ای ندارد، این‌طور نیست؟ این کار او برایش سودمند است.

من نمی‌دانم نقطه ضعف او چیست. وقتی زندگی او خالی از همه چیز می‌شود و کار نمی‌کند، به یک آدم پوچ و توخالی تبدیل می‌شود، ولی وقتی از عشق و شور و نشاط همسرش «پگین» برخوردار است، زندگی‌اش از پوچی خارج می‌شود. وقتی همسرش از زندگی او بیرون می‌رود، او بار دیگر به آدمی پوچ و توخالی تبدیل می‌شود و این وضعیت پوچی برای سایمون غیرقابل تحمل است.

شما حتی اگر بدانید که اتفاقی قرار است رخ بدهد، باز نمی‌توانید جلو آن را بگیرید و بالاخره رخ می‌دهد و شما هم بهت‌زده می‌شوید. آگاهی و دانستن، لزوما مصونیت ایجاد نمی‌کند. بعضی وقت‌ها مصونیت ایجاد می‌کند و بعضی وقت‌ها نه.

به تازگی کتاب جدیدم را به پایان برده‌ام و تا یک سال دیگر منتشر می‌شود. اسم این کتاب «مکافات» است و درواقع چهارمین رمان از سری رمان‌های کوتاهم است؛ «هر کس»، «خشم» و «تحقیر». این 4 رمان با هم یک چهارگانه را به وجود می‌آورند. استراحت بین کتاب‌هایم کم است و طاقت بیکاری را ندارم.