حشره ای که گز می خورد

پسیل گز، زمستان را به صورت حشره کامل به شکل غیرفعال روی شاخه های بوته گون گز سپری می کند. رنگ حشره زمستان گذران تیره تر از پسیلهای پاییز است.

کد خبر: ۴۰۰۲۳

در بهار وقتی جوانه های برگ زا شروع به رشد می کنند، فعالیت حشره آغاز می شود و در اردیبهشت ماه شروع به تخمگذاری می کند. تخمها به صورت انفرادی تا رسته های 11تایی به ردیف در امتداد رگبرگ اصلی برگچه های گون در یک ردیف گذاشته می شوند.
پس از مدتی برگچه حامل تخم به صورت لوله ای در می آید. سی ، چهل روز پس از مشاهده دومین دسته تخمها، پوره ها ظاهر می شوند و در همین موقع پسیلهای زمستان گذران از میان می روند.
پوره ها برخلاف حشرات کامل که پرتحرک و جهنده اند، کم تحرک و تنبل هستند و توان جهندگی ندارند. پوره ها مدتی داخل برگچه های لوله شده باقی می مانند سپس خارج و روی سرشاخه ها پراکنده می شوند و از جوانه های برگ زا تغذیه می کنند.
پس از ظهور گلها (اوایل مرداد) پوره ها گاهی روی گلها میان کاسبرگ ها و گلبرگ ها نیز دیده می شوند؛ ولی هرگز داخل جام گل نمی شوند.
اوایل مهر، پوره ها بتدریج بالدار و به حشرات بالغ تبدیل می شوند. دوره تخمگذاری حشره حدود 50 روز و دوره پورگی حدود 100 روز طول می کشد.
از انتهای بدن پوره های سنین آخر، گزانگبین به صورت رشته های بندبند سفید رنگ خمیده خارج می شود. این ماده سفید در مجاورت هوا سفت می شود و بندهای آن نشانگر دفعات خروج گز انگبین از بدن پوره در دفعات مختلف است.
رشته های ترشح شده مدتی با پوره حمل می شود و بعد بر اثر برخورد با شاخ و برگ گیاه میزبان از بدن جدا می شود و روی شاخ و برگ گیاه باقی می ماند.
حشرات بالغ از نیمه مهر ماه تا اوایل تیر ماه سال بعد به همان صورت روی بوته های میزبان باقی می مانند. این حشره در سال ، یک نسل تولید می کند.

مشخصات گیاه میزبان گیاه

میزبان پسیل مولدگز، به نام گون گز از تیره legaminosae است که نام علمی آن Astragalus adscendens Boiss است و این گیاه نخستین بار به وسیله یک جهانگرد در سال 1870 از کوههای جنوب غربی ایران جمع آوری و سال 1872 به وسیله او گزارش شده است.
این گیاه درختچه ای چند ساله ، خودرو با ساقه چوبی به ارتفاع 5/0 تا یک متر است که از پایین به بالا منشعب شده و بتدریج بر تعداد شاخه های آن افزوده می شود تا جایی که گیاه حالت بیضی شکل به خود می گیرد. قطر تاج درختچه یک تا 5/1 متر است.
برگهای مرکب آن 47 جفت برگچه باریک متقابل دارد که روی رگبرگ اصلی نوک تیزی قرار دارند. رنگ تند در پایین قهوه ای یا خاکستری تیره و در انتها روشن تر است.
گلها سفید مایل به زرد و هر 2 تا 3 گل به طور مجتمع روی یک پایه قرار دارند.
گلهای این گیاه ، 5 کاسبرگ صورتی ، گلبرگ سفید مایل به زرد و 10 پرچم دارد و میوه آن لوبیایی شکل به رنگ سبز زیتونی با خالهای گیاه است.

تولید گز

همان طور که اشاره شد گز، شهد یا عسلکی است که از انتهای بدن پوره های پسیل گز به صورت رشته های بندبند پیچ خورده سفید رنگی ترشح می شود.
با این که پوره های جوان هم قادرند عسلک مزبور را ترشح کنند، ولی محصول قابل برداشت شهد مترشحه از پوره های بالدار سنی آخر است.

مواد تشکیل دهنده گز

فروکتوز: 2/41 درصد
ساکارز: 2 درصد
پلی ساکارید: 16/31 درصد
رطوبت: 26/15 درصد
خاکستر غیرمحلول در آب: 72/4 درصد
خاکستر غیر محلول در اسید: 26/2 درصد
موسیلاژ: 02/3 درصد.

اوایل شهریور تا نیمه مهر ماه که میان دست اندرکاران تولید گز به مرحله گز تکانی معروف است زمان برداشت ترشحات پسیل از روی گون است که بعد با خالص سازی و درجه بندی این شهد در تهیه گز مصرف می شود.