تجربه یک حس قشنگ با «باباپنجعلی»

شخصیت بابا پنجعلی در فیلمنامه اولیه‌ای که شما خواندید، چگونه طراحی شده بود؟

یک نقش کم‌رنگ و کم حجم بود که شاید اگر در ابتدا به بازیگر دیگری پیشنهاد می‌شد آن را قبول نمی‌کرد. اما من چون به آقای مقدم علاقه‌مند بودم و دوست داشتم با او کار کنم این نقش را قبول کردم. البته وقتی متوجه شدم که بازیگرانی مانند آقایان تنابنده و مهران‌فر و خانم رامین‌فر در این سریال بازی دارند مطمئن شدم که در طول کار تغییرات خوبی در نقش به وجود خواهد آمد، بنابراین با توجه به گروه سازنده، مطمئن شدم که نقش بابا پنجعلی نقش خوبی خواهد شد و با اطمینان از این اتفاق مقابل دوربین رفتم.

تجربه سالیان زیادی که نقش‌های مختلف را بازی کرده‌ام به من خیلی کمک کرد. البته مشاهداتم از آدم‌هایی مانند پنجعلی که در روستاهای ایران زندگی می‌کنند را نیز نباید نادیده گرفت و مهم‌تر از همه کار گروهی که در سریال پایتخت انجام شد به من در اجرای نقش پنجعلی کمک کرد. این را هم باید اضافه کنم که بازیگران این سریال در تئاتر تجربیات خوبی داشتند به همین دلیل ما به همفکری هم توانستیم نقش‌های سریال پایتخت را باورپذیر اجرا کنیم.

تفکیکش کمی دشوار است که چه چیزهایی در فیلمنامه بود و چه چیزهایی را من شخصا به نقش اضافه کردم. بابا پنجعلی حاصل کار یک گروه است که با همدلی در کنار هم کار می‌کردند. بازیگران و کارگردان پایتخت با همفکری توانستند نقش‌ها را بخوبی ترسیم کنند. فضای کار پایتخت کاملا حرفه‌ای بود و همه می‌دانستند که چه کار می‌کنند و چه باید بکنند تا کار به اثری خوب و موفق تبدیل شود.

یکی از محاسن خوب سریال پایتخت این بود که پیشنهادات بازیگران مورد مشورت قرار می‌گرفت. یک سری از پیشنهادات مورد قبول واقع می‌شد و یک سری رَد می‌شد.در پایتخت همان‌طور که گفتم کار کاملا گروهی بود نه کارگردان محور بود و نه بازیگرمحور بلکه کاملا گروهی و مشورتی بود و این اتفاق در فضای کاملا حرفه‌ای رخ می‌داد به همین دلیل باعث نمی‌شد که کسی حدو مرزها را نادیده بگیرد.

لهجه هم حاصل یک کار گروهی است. ما به صورت جمعی تمرین می‌کردیم و آقای تنابنده و کارگردان هم راهنمایی‌های لازم را به ما می‌دادند. قبل از ضبط ساعتی را وقت می‌گذاشتیم و روی لهجه‌ها کار می‌کردیم. آنقدر تمرین می‌کردیم تا همه راضی و مطمئن می‌شدیم به کار بی‌نقص است.

شدیدا فشرده کار می‌کردیم، ما پیش از عید کار را کلید زدیم و تا 5 صبح روز سیزده به در سر کار بودیم.

واقعیت این است که پایتخت آنقدر حُسن داشت که ضعف‌های احتمالی که از فشردگی کار به وجود می‌آمد به چشم نیامد.

یک حس قشنگ. خودم فکر نمی‌کردم نقش بابا پنجعلی اینقدر بازخورد سریع و بالایی داشته باشد. ما ایام نوروز مشغول کار بودیم و زمانی که دیدیم کار خیلی طرفدار پیدا کرده است همه خستگی‌هایمان گرفته شد. همه ما احساس خیلی خوبی از این همه طرفدار داشتیم.

تولید پایتخت خیلی فشرده بود به همین دلیل ما خیلی خسته شده بودیم اما وقتی دیدیم که مردم از تماشای این سریال راضی هستند، خیلی خوشحال شدیم و با توان بیشتری به کار ادامه دادیم.

نمونه‌های مانند این شخصیت خیلی زیاد هستند. افراد زیادی را در روستاها دیده‌ام که شبیه پنجعلی هستند. البته در زمان کار هم شنیدم که مردم بعد از دیدن سریال پایتخت، آدم‌های این مدلی را پنجعلی خطاب می‌کنند. این واکنش‌ها نشان‌دهنده این است که پایتخت توانسته نظر مردم را به خود معطوف کند. پایتخت سریالی بود که ریشه در واقعیت‌های جامعه داشت به همین دلیل مورد توجه قرار گرفت.

گریم من واقعا سنگین بود اما چون در جهت بالا بردن کیفیت سریال بود سختی‌های آن را قبول کردم.

بله. با این عینک دیدن برایم خیلی دشوار بود اما بازهم پذیرفتم از آن استفاده کنم.

پایتخت یک کمدی اجتماعی است. اما ما در طول کار از کمدی رفتار و کلاسیک هم استفاده می‌کردیم.

خیر. اصلا نیازی ندیدیم به هر قیمتی که شده مخاطب را بخندانیم یا او را پای کار نگه داریم. در اصل می‌خواستیم مخاطب در عین حال که می‌خندد به اطراف خود هم احاطه یابد و نسبت به آنها حتی نگاهی انتقادی پیدا کند. تلاش کردیم شهرنشین‌ها و پایتخت نشین‌ها نسبت به آدم‌هایی که از شهرهای کوچک به تهران می‌آیند نگاه منصفانه‌تری پیدا کنند و شهرستانی‌ها هم که مانند ماهی‌های کوچکی هستند که به شنا در یک جای کوچک عادت کرده‌اند، بدانند وقتی وارد یک فضای بزرگ‌تر می‌شوند حتما با مسائل و معضلاتی روبه‌رو خواهند شد.

به مرور کامل شد.همه چیز به روز و حتی سر صحنه کامل می‌شد و جزئیات جدید به آن اضافه می‌شد ما حتی صحنه آخر را هم با همفکری و مشورت یکدیگر کامل کردیم.

پایتخت یکی از بهترین کمدی‌های تلویزیونی در سال‌های اخیر است. پنجعلی هم برای من نقشی متفاوت است. من در مرد هزار چهره با مهران مدیری همکاری کردم و در سریال دارا و ندار هم بازی داشتم اما پنجعلی به دلیل فراگیری که داشت به نظرم از کارهای دیگرم بهتر بود و من خودم بیشتر آن را می‌پسندم.

بازگشت یکه سوار

علیرضا خمسه ستاره کمدی دهه 60 سینمای ایران بود. او در این دهه جوانی پرتحرک و بامزه بود که می‌توانست مردم را بخنداند و آنها را به سینماها بکشاند و گیشه را تامین کند. او در این دهه در چند فیلم هم با اکبر عبدی همبازی شد و این گمان را شکل داد که آنها می‌توانند «لورل و هاری» ایرانی باشند اما این اتفاق نیفتاد.از نیمه دوم دهه 70 تا آخر نیمه اول دهه 80 خمسه در سینما کم کار شد و این بهانه خوبی بود تا او به تلویزیون بیاید و برنامه‌سازی کند. جمعه تعطیل نیست، حاصل کار او در این دوره بود. برنامه‌ای که از شبکه تهران به روی آنتن می‌رفت. خمسه در گفت‌وگوهایی عنوان کرده است که کمدی واقعی آن چیزی نیست که در بیشتر طنزهای تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی دیده می‌شود. اما زمانی که معتمدی فیلم قاعده بازی در ژانر کمدی کلاسیک ساخت و خمسه در آن بازی کرد، خمسه خوش‌بین شد که شاید این فیلم بتواند تغییراتی در ساختار سینمای کمدی ایران ایجاد کند اما این اتفاق رخ نداد.

شاید بعد عدم استقبال مردم از این فیلم بود که خمسه به فیلم‌های جدی هم روی خوش نشان داد و در فیلم«بیست» به کارگردانی عبدالرضا کاهانی بازی کرد.در این فیلم که سیمرغ جشنواره فیلم فجر را هم نصیب خمسه کرد این بازیگر کمدی به مردی جا افتاده، غمگین و افسرده و یک دست تبدیل شده بود که با خمسه‌ای که مردم می‌شناختند دنیایی فاصله داشت. خمسه اکنون در آستانه 60 سالگی است. نقش‌هایش هم آرام شده‌اند و دیگر آن پویایی سابق را ندارند. بابا پنجعلی محبوب هم دیگر پیر شده است و بسختی حرکت می‌کند اما همه می‌دانیم که روح بازیگریش همچنان جوان و پویا است.