نگاهی به آداب و رسوم بهاری در نقاط مختلف دنیا

این جشن هر ساله به پاسداشت رستاخیز مجدد حضرت مسیح برگزار می شود.
جشن مزبور همچنین بزرگترین و اصلی ترین جشنی است که مسیحیان به مناسبت آغاز سال نو برپا می دارند.
از آنجا که جشن مزبور همیشه در یک روز معین برپا نمی شود و در یکشنبه ای میان تاریخ 22 مارس تا 25 آوریل ممکن است برگزار شود.
به همین دلیل مسیحیان عید پاک را عید متغیر می نامند؛ اما روز دیگر جشن های مربوط به ایستر مثلا جشن یکشنبه و ظهور مجدد حضرت مسیح براساس روزی که در آن سال خاص به روز ایستر اختصاص داده شده است ، تعیین می شود.
خرگوش ایستر و تخم مرغ های رنگ کرده که معمولا درون یک سبد زیبا قرار داده می شود، اگرچه از هیچ گونه پیشینه مذهبی برخوردار نیست اما سالیان متمادی است که با روح این عید عجین شده است و جزو لاینفک آن محسوب می شود.

حضور خرگوش درعید پاک ، نخستین بار در کشور آلمان مشاهده شد و بعدها حدود سالهای 1700 خرگوش به عنوان سمبل این عید به کشورهای ایالات متحده و شبه جزیره هلند آورده شد.
تخم مرغ نیز که به عنوان معمول ترین نشانه باروری شناخته شده است ، در بسیاری از جشن هایی که در سراسر دنیا، در فصل بهار برگزار می شود، حضور دارد.
سبد نیز وسیله ای است برای قراردادن تخم مرغ ها و شکلات های رنگین.از جمله جشن ها و روزهای مذهبی که به گونه ای باعید پاک در ارتباط است می توان به: فصل چله روزه که 40 روز به طول می انجامد، اشاره کرد.
فصل مزبور از روز چهارشنبه خاکستر(روز اول ایام روه و توبه مسیحیان) آغاز می شود و در نیمه شب روز شنبه مقدس ، یک روز پیش از آغاز عید پاک پایان می پذیرد.
هفته مقدس (یک هفته پیش از عید پاک) از روز یکشنبه پیش از عید پاک (PALM Sunday) شروع می شود. این هفته شامل جمعه مقدس (جمعه پیش از عید پاک - روز یادبود تصلیب مسیح) بوده و در نهایت در روز شنبه مقدس این هفته پایان می پذیرد.
زمانهای قدیم رسم بر این بود آن دسته از افرادی که بتازگی به دین مسیحیت گرویده بودند باید لباسهای بلند سفید رنگی تن کنند؛ چرا که رنگ سفید، رنگ عبادی - مذهبی جشن عید پاک بوده و نشانه نور، پاکی و شادی است.
عید پاک جشن مسیحیان - دربردارنده و بیانگر سنتهای بسیاری است که پیش از ظهور حضرت مسیح وجود داشته اند.
ریشه لغوی نام ایستر(عید پاک) مشخص نیست؛ اما بیشتر دانشمندان برآنند که این نام برگرفته از کلمه Eaestreاست ؛ نامی که اقوام انگلو ساکسون ، الهه بهار و حاصلخیزی را بدان می خواندند و ماه آوریل را به این الهه اختصاص داده بودند.
انگلو ساکسون ها برای الهه بهار در روز اعتدال بهاری ، جشنی برپا می کردند که امروزه نشانه هایی از این سنت قدیمی را می توان در خرگوش عید پاک که نشانه ای از حاصلخیزی است و همچنین در تخم مرغ های رنگین روز عید پاک ردیابی کرد؛ چرا که تخم مرغ های عید پاک معمولا به رنگهای نارنجی و دیگر رنگهای روشن و سرشار از زندگی رنگ می شوند که نشانگر روشنایی خورشید بهاری است که گویی در روز عید پاک با هدیه دادن این تخم مرغ ها به دوستان و اقوام ، ذره ای از این خورشید بهاری را به کسانی که دوستشان دارد، می بخشد.
این گونه اعیاد و داستان ها و اسطوره های مربوط به آنها در ادیان و مذاهب گذشتگان ما زیاد به چشم می خورد.
برای نمونه یک افسانه یونانی درباره عید پاک چنین نقل می شود که در بهار، پرسیفونه دختر دیمیتر، الهه زمین از اعماق زمین مجددا به روی زمین می آید تا روزها را روشن کند و بازگشت او برزمین برای یونانیان نشانه ای از رستاخیز دوباره زمین در بهار بوده است.
بر اثر گذشت زمان میان مسیحیان در خصوص تعیین روز عید پاک اختلاف افتاد.
آن دسته از مسیحیانی که دارای اصل و نسب یهودی بودند روز عید پاک را بلافاصله یک روز پس از عید فصح بر پا می کردند که طبق تقویم های قمری آنها در بعد از ظهر روزی بود که ماه کامل می شود و بر این اساس ، روز عید پاک در روزهای مختلفی از سال می افتد و یک روز خاص به آن اختصاص ندارد.از سوی دیگر، مسیحیان غیر یهودی ، روز رستاخیز حضرت مسیح روز عید پاک را در اولین روز هفته یکشنبه - برگزار می کنند.
به این ترتیب اگرچه هر سال امکان دارد تاریخ برگزاری عید پاک تغییر کند اما روز این عید همواره یکشنبه خواهد بود.
در کشورهای اروپای شرقی نقاشی کردن تخم مرغ ها به مناسبت روز عید پاک جزو یکی از سنتهای دیرینه محسوب می شود. برای نمونه در کشور رومانی نقاشی روی تخم مرغ هنری قابل تامل محسوب می شود.

هولی مراسم درو در هندوستان

مراسمی چون هولی در بر دارنده ارزشهای روحانی هستند. علاوه بر شادی و تفریح این گونه مراسم ریشه های مذهبی دارند. جشن های هندوها بیشنر طعمی از روحانیت با خود به همراه دارند.
این گونه است که هنر در خدمت معنویت قرار می گیرد و کنار رنگهای دلفریب و کپه های بزرگ آتش که بر پا دارنده این جشن زیباست ، زیارت اماکن مقدسه و استحمام در آبهای مقدس هم قرار می گیرد.
در طول این جشن ، مردم خانه های خود را تمیز می کنند و تمامی وسایل کثیف و بی مصرف خانه را دور می ریزند و می سوزانند. به این ترتیب آلودگی هارا از خانه های خود می زدایند.

آتشی بزرگ برپا می شود و مردم اندکی از این آتش را با خود به خانه می برند چرا که معتقدند این آتش ، خانه هایشان را از هرگونه آلودگی و بیماری پاک می کند.در هندوستان برای آغاز هر فصل جشنی برپا می شود و هولی ، جشن فرارسیدن بهار دل انگیز است.
از آنجا که مردمان هند بیشتر کشاورز هستند دو جشن بزرگ این کشور، جشن های مربوط به فصل دروست.
آن زمان که انبارهای غله کشاورزان از محصول پر شده است شادی ، معنی می یابد. احساس آرامش پس از کار سخت احساس شادی آفرینی است و جشن هولی این شادی را تکمیل می کند.
از نقطه نظر اجتماعی ، این جشن فرصتی است برای یکی شدن و کنار هم قرار گرفتن بزرگترها و کوچکترها، ثروتمندان و فقرا. زمانی است برای فراموش کردن سالی که سپری شد و دور ریختن تمامی احساسات بد و در آغوش کشیدن سال جدید همراه عشق و مهربانی ، همیاری و اتحاد با تمامی مردم ، خواه فقیر یا ثروتمند، خواه کوچک یا بزرگ.
یکی دیگر از معانی هولی ، قربانی کردن است. بدین معنا که در آستانه سال جدید و بهار زیبا، ذهن را از هر گونه ناپاکی ، خود بزرگ بینی و زیاده خواهی می روبند تا جا برای عشق ، شفقت ، صداقت و پاکی باز شود.
روح حقیقی جشن هولی ، برخاستن از باتلاق جهل و سرگردانی و غوطه ور شدن در اقیانوس تقدس و الوهیت است.
افسانه های مربوط به جشن هولی گفته می شود در زمانهای قدیم ، قبیله های آدمخوار در هندوستان زندگی می کردند. آنان زندگی مردمان بی گناه بسیاری را تهدید کرده و ترس و وحشت به دل مردم می انداختند. یکی از این آدمخواران زنی بود به نام هولیکا یا پوتانا.
او علاقه شدیدی به خوردن کودکان داشت. تا این که روزی کریشنای بزرگ او را از میان برد و جان کودکان را نجات داد.
در روز جشن هولی ، مجسمه یا عروسکی از هولیا می سازند و آن را در آتش می سوزانند. بر اساس این افسانه ، پایه و اساس جشن هولی شادمانی برای از میان رفتن آدمخواران و سوزاندن مجسمه هولی است.
افسانه های دیگری در خصوص این جشن هست.روزگاری در زمانهای گذشته قرار بر این شد که نوه پیرزنی را در بارگاه شیطان - زنی به نام هولیکا- قربانی کنند.
پیرزن که بسیار ناراحت بود نزد پیری می رود و او به پیرزن می گوید که با گفتن سخنان زشت و شنیع می تواند به هولیکا غلبه کند و او را از پای درآورد.
پیرزن به این نصیحت گوش می دهد و تعداد زیادی کودک را جمع می کند و با خود به قصر هولیکا می برد. کودکان در قصر هولیکا را به باد فحش و ناسزا می گیرند به این ترتیب شیطان از تخت خویش بر زمین می افتد و می میرد.
کودکان آتش بزرگی درست می کنند و جسد هولیکا را در آن می سوزانند.
جشن هولی 10 روز مانده به بدر کامل ماه ، اواخر ماه فوریه و اوایل ماه مارس به مدت 3 یا 4 روز برگزار می شود و با برآمدن ماه کامل پایان می پذیرد.
در اصل این جشن ، عید بهارانه هندوان است. در روزهای برگزاری جشن هولی ، همه مردم به خیابان می آیند و آبهای رنگی و پودرهای رنگارنگ را به نشانه یکی شدن با بهار به سر و روی و لباسهای یکدیگر می پاشند.
هر کس که از کوچه یا خیابان می گذرد رنگی می شود و فرقی نمی کند که فقیر باشد یا ثروتمند، عامی باشد یا جزو سران دولتی.
این جشن زمانی است برای اتحاد و همبستگی. بعد از ظهر همه چیز به پایان می رسد و سکوتی سرشار، همه جا را فرا می گیرد. مردم به رودخانه می روند تا تن خود را از رنگها بشویند و شب را در منازل خود به خوردن شیرینی و گفتن سخنان شیرین می گذرانند.
مردم عادت دارند خاکستر برجا مانده از آتش بزرگ جشن را بر پیشانی خود بکشند تا سالی توام با شادمانی و سلامت ، پیش روی داشته باشند.
بقایای آتش ممکن است روزهای متمادی در خیابان ها بماند تا این که سرانجام از کوچه ها و خیابان ها جمع شود.

پریا لطیفی خواه