در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
اگرچه این دره یکی از مناطق خوش آب و هوای آمریکا بود و از این رو میتوانست محل مناسبی برای فعالیتهای کشاورزی باشد، اما در حدود 60 سال پیش دانشگاه استنفورد که از بهترین دانشگاههای ایالات متحده آمریکا بوده و در مجاورت دره سیلیکون واقع شده بود با مشکلات مالی و اقتصادی مواجه شد و از آنجا که در آن زمان مالکیت 32 میلیون متر مربع از اراضی این منطقه را در اختیار داشت تصمیم گرفت برای پایان بخشیدن به بحرانهای مالی خود این زمین وسیع را که امکان بهرهوری مناسب از آن ایجاد نشده بود براساس قراردادی با شرکتهای بزرگی که در زمینه تولید محصولاتی مبتنی بر فناوریهای نوین فعالیت میکردند مالکیت این اراضی را برای یک دوره زمانی 99 ساله به آنها واگذار کند تا به این ترتیب بتوانند بسیاری از محدودیتهای مالی را که دانشگاه با آن مواجه شده بود از میان بردارند.
از آنجا که این منطقه میتوانست محل مناسبی برای فعالیت بسیاری از شرکتهای بزرگ تجاری محسوب شود پس از گذشت مدت زمان کوتاهی براساس تصمیمگیری اساتید این دانشگاه زمینه مناسبی برای تاسیس پارک صنعتی استنفورد در دره سیلیکون فراهم شد. البته باید توجه داشت که در حقیقت هدف از تاسیس این پارک صنعتی ایجاد مرکزی مناسبی برای ایجاد اشتغال برای افرادی بود که از این دانشگاه فارغالتحصیل میشدند. با راهاندازی این مرکز، دانشگاه استنفورد موفق شد این منطقه را با عقد قرارداد اجاره 99 ساله در اختیار شرکتهای بزرگ فناوری قرار دهد تا با استفاده از مبالغی که به عنوان اجاره از این شرکتها دریافت میکرد، بتواند مخارج سنگین دانشگاه را تامین کند و بهاین ترتیب با حضور نخستین شرکتها مانند hp و جنرال الکتریک نخستین قدمها برای تبدیل این دره به یکی از بزرگترین مراکز فناوری در سطح دنیا فراهم شد.
دره سیلیکون از تولد تا رسیدن به شهرتی جهانی
از آنجا که در دهه 1930 میلادی بسیاری از دانشآموختگان دانشگاه استنفورد مجبور میشدند برای یافتن شغلی مناسب برای خود به سواحل شرقی سفر کنند بسیاری از اساتید این دانشگاه تصمیم گرفتند تا با راهاندازی مرکزی مناسب برای فعالیت دانشجویان خود در زمینههای علمی، فرصت مناسبی را برای اشتغال دانشجویانی که از استنفورد فارغالتحصیل میشدند فراهم کنند و به این ترتیب ویلیام هویت و دیوید پکارد که از دانشجویان مهندسی برق این دانشگاه بودند، به عنوان نخستین فارغالتحصیلان این دانشگاه تصمیم گرفتند تا با تشویق پروفسور فرد ترمن که از اساتید مهندسی برق دانشگاه استنفورد بود، در سال 1937 در محل گاراژ بسیار کوچکی که تنها به اندازه یک اتومبیل جا داشت، شرکت کوچکی را با هدف تولید نوسانسازهای صوتی تاسیس و راهاندازی کنند و جالب است بدانید که در آن زمان سرمایه اولیه آنها برای راهاندازی این شرکت تنها 538 دلار بود و به این ترتیب شرکت والتدیسنی با خرید 8 دستگاه نوسانساز صوتی از هیولت وپکارد زمینه مناسبی را فراهم آورد تا این دو جوان خلاق بتوانند قدم در مسیر موفقیت گذارند.
امروزه این گاراژ به عنوان نماد دره سیلیکون شناخته شده و بسیاری بر این باورند که در حقیقت این گاراژ و فعالیت این دو جوان در عرصه فناوری نقطه عطفی برای توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در سطح دنیا بوده است. هیولت وپکارد در 10 سال 1947 یعنی 10 سال پس از آغاز فعالیت خود این شرکت را با نام HP که امروزه برای بسیاری از کاربران کامپیوتر شناخته شده است، به ثبت رساندند. باگسترش فعالیت HP پس از مدت کوتاهی تعداد کارمندان این شرکت به بیش از 1400 نفر افزایش یافت و به این ترتیب شرکت HP به یکی از شرکتهای بزرگ کامپیوتری تبدیل شد که توانست در تولید و عرضه تجهیزات فناوری اطلاعات و ارتباطات در سطح دنیا پیشتاز باشد. اما این که چرا این منطقه دره سیلیکون نامیده شد خود داستان دیگری است. اصطلاح دره سیلیکون برای نخستین بار در سال 1971 میلادی و توسط یک روزنامهنگار آمریکایی به این منطقه اطلاق شد. این روزنامهنگار که در آن زمان مسوولیت نوشتن مقالات حوزه فناوری را برای یک نشریه هفتگی الکترونیکی برعهده داشت برای نخستین بار این اصطلاح را برای بیان رشد و گسترش انبوه و بیوقفه شرکتهای بزرگی که در زمینه تولید تجهیزات الکترونیک و در منطقه سانتاکلارا تاسیس و راهاندازی میشدند به کار برد. اما علت انتخاب واژه سیلیکون برای این منطقه این بود که طی سالها در هر اختراع جدیدی که در حوزه تجهیزات الکترونیکی به ثبت میرسید از مواد سیلیکونی استفاده میشد. از نیمه هادیها و مدارهای مجتمع تا ریزپردازندهها و تراشههایی که در فاصله سالهای 1947 تا 1971 ساخته شده بودند و توانستند انقلاب دنیای کامپیوتر را به نام خود رقم بزنند همه و همه از جنس سیلیکون بودند و به این ترتیب این روزنامهنگار نام دره سیلیکون را برای این منطقه انتخاب کرد که از آن زمان تاکنون این منطقه به همین نام معرفی شده است.
نبض دنیای دیجیتال در دره سیلیکون میتپد
پس از مهاجرت شرکتهای بزرگ تجاری به دره سیلیکون این منطقه توانست به رشد قابل توجهی در زمینه تولید فناوریهای نوین دست یابد و به این ترتیب به تدریج شرکتهای بزرگی نظیر IBM، ناسا و زیراکس نیز در دره سیلیکون حضور یافتند. بیشک این مرکز یکی از مراکز مهم تصمیمگیری در حوزه فناوری در سطح دنیاست و از این رو بسیاری از این دره به عنوان قلب فناوری دنیا یاد میکنند که کنترل نبض فناوری در سطح جهان را در دست گرفته است. شرکتهای بزرگی نظیر گوگل، یاهو، اینتل، مایکروسافت، اوراکل، اپل، سیسکو، eBay و همچنین بسیاری از دیگر شرکتهای بزرگی که در حوزه فناوری فعالیت دارند از جمله شرکتهایی هستند که در این دره گرد هم آمدهاند تا به موازات هم در مسیر تولید فناوری گام برداشته و آینده درخشانی را برای انسانهایی که ساکن این کره خاکی هستند، رقم بزنند. در حقیقت دره سیلیکون اولین منطقهای است که توانست فرصتی را در اختیار کارآفرینان بزرگ قرار دهد تا در این عرصه نوآوریهایی را به نام خود ثبت کنند.
علیرغم اینکه امروزه بسیاری از کشورها موفق شدهاند به پیشرفتهای بزرگی در توسعه فناوری دست یابند اما بیشک دره سیلیکون یکی از بزرگترین و در حقیقت از نخستین پارکهای علم و فناوری در سطح دنیا محسوب میشود و پس از آن پارک فناوری سوفیاآنتی پولیس فرانسه که در دهه 1960 میلادی تاسیس شد و همچنین پارک علم و فناوری سوکوبا در ژاپن که در دهه 1970 میلادی راهاندازی شد در رتبههای بعدی فهرست برترین و بزرگترین پارکهای علم و فناوری در سطح دنیا قرار میگیرند. براساس آخرین بررسیهای آماری انجام شده در حال حاضر بیش از 500 مرکز علمی تحت عنوان پارکهای علم و فناوری در سطح دنیا فعالیت میکنند که تعداد آنها به سرعت در حال افزایش است. بیشترین تعداد پارکهای علم و فناوری در کشور ایالات متحده آمریکا واقع شدهاند و پس از آمریکا کشور ژاپن دارای بیشترین مراکز علم و فناوری در سطح دنیاست. البته کشور چین نیز در تلاش است تا در رقابت با ژاپن بر تعداد مراکز علم و فناوری که در این کشور راهاندازی میشوند بیفزاید تا به این ترتیب بتواند در عرصه تولید فناوری از ژاپن پیشی گیرد. شرکتهای بزرگی که در دره سیلیکون فعالیت میکنند نقش بسیار مهمی در گسترش شهرت این منطقه در سطح دنیا داشتهاند.
اگر بخواهیم از میان این شرکتها برترینها را انتخاب کنیم، بیشک باید اعتراف کنیم که گوگل، یاهو و مایکروسافت 3 غول بزرگ دنیای فناوری در دره سیلیکون هستند. موفقیت گوگل در عرصه فناوری روزبهروز در حال افزایش است. امروزه گوگل توانسته است در همه زمینهها نفوذ کند. 30 آزمایشگاه تحقیقاتی به عنوان زیرمجموعهای از این غول بزرگ اینترنتی در دره سیلیکون فعالیت میکنند و این در حالی است که روزبهروز محدوده فعالیت آنها افزوده میشود. اگرچه بسیاری نیز بر این باورند که شرکت مایکروسافت به عنوان بزرگترین شرکت نرمافزاری دنیا که در بیش از 90 کشور دنیا فعالیتهای خود را توسعه داده و با فروشی بیش از دهها میلیارد دلار به رکوردی بیسابقه در فروش نرمافزارهای اختصاصی خود دست یافته است، یکی از پرثمرترین محصولات دره سیلیکون بوده است. البته باید این نکته را نیز خاطرنشان کرد که شرکت بزرگ یاهو نیز نقش بسیار مهمی در رونق فناوری در دره سیلیکون داشته است. این شرکت که با هدف تامین ضروریترین و کاربردیترین خدمات اینترنتی، فعالیت خود را در این عرصه آغاز کرد، همچنان به عنوان دروازهای برای ورود کاربران خود به شبکه جهانی و همچنین یکی از پرقدرتترین جستجوگرهای اینترنتی و دیگر خدمات مبتنی بر وب به فعالیت خود در این عرصه ادامه میدهد.
با توجه به آنچه گفته شد میتوان از دره سیلیکون به عنوان مکان مناسبی برای به اشتراک گذاشتن ایدههای نو و خلاقانه یاد کرد. تنها سرمایهای که رسیدن شرکتهای بزرگ به موفقیت را تضمین میکند نیز همین خلاقیتهاست و از این رو در تلاش هستند که در دره حاصلخیز فناوری که روزگاری میوههای خوشطعم و خوش آب و رنگ آن زبانزد همه بوده است، بذری از جنس نوآوری و خلاقیت بکارند تا بتوانند محصولات آن را در جریان زندگی روزمره مردم به کار گیرند و خدمات و امکانات جدیدی را در اختیار آنها قرار دهند و از این رو این منطقه به عنوان یکی از مناطق درخشان کره زمین در عرصه تولید علم و فناوری توانسته است روشنیبخش مسیر زندگی انسانها در راه رسیدن به پیشرفت و توسعه باشد.
نقشه راهنمای دره سیلیکون
پراکندگی دفاتر اصلی غولهای فناوری دیجیتال در دره سیلیکون

فرانک فراهانی جم / جام جم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: