رسالت هنر، پاکسازی روح انسان است

هیچ کدام. ببینید موسیقی تنبور با تنبور نواخته می‌شود. تنبور دارای مقام‌هایی است و موسیقی‌اش بر پایه این مقام‌ها استوار است. ضمن این که دارای پرده بندی‌هایی نیز هست. ما نسبت به این پرده‌بندی‌ها به آهنگسازی و تنظیم و اجرا می‌پردازیم. یک وقت‌هایی هم هست که مشترکاتی میان پرده‌های تنبور و موسیقی سنتی وجود دارد که ما از آنها استفاده می‌کنیم. در تنبور مقامی‌ وجود دارد که به آن غریبی گفته می‌شود. پرده‌اش مثل گام ماهور است، ضمن این که حس و حال خود نوازنده هم در تنبور موثر است.

اصل تصنیف باز هوای وطنم متعلق به دستگاه بیات ترک است، اما بعدها آن را در گام اصفهان درآوردند که در پرده تنبور هم اجرا می‌شود. من هم از کار آماده دیگران استفاده کردم.

اکثر مردم عادی، امروز تنبور را می‌شناسند. نمونه‌اش مخاطبان گروه شمس است. زمانی که نوار صدای سخن عشق منتشر شد، نقطه عطفی برای موسیقی تنبور به شمار رفت. این آلبوم توانست به واسطه استقبال زیاد به فروش خوبی دست یابد. ما هم همین راه را ادامه دادیم.

خب آنهایی که محقق هستند سوالاتی درباره تنبور می‌کنند، اما شنونده‌ها از نظر شنیداری بیشتر به درک صدای این ساز می‌پردازند و از آن لذت می‌برند. به هرحال، تنبور شنوندگان خود را دارد. یک نکته درباره تنبور اضافه کنم و آن این که تاثیر ساز تنبور تاثیر عجیبی است و کمتر سازی است که دارای چنین تاثیری باشد.

درونمایه این ساز و همین طور کیفیتش، اثر مستقیمی‌ در شنونده دارد. تنبور بدون اغراق دارای قدمتی 10 هزار ساله است و700 سال است که در مراسم راز، نیاز و نیایش مردم غرب کشور بویژه کرمانشاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همین طور است. البته من برای این کار عمرم را گذاشتم، تحصیل کردم، سابقه داشتم و در کنارش از توانمندی‌هایی که داشتم نیز استفاده کردم. خوشبختانه همان طور که اشاره کردم، شروع خوبی در آلبوم صدای سخن عشق با آقای شهرام ناظری داشتیم. ما سال‌ها با هم کار کردیم و ایشان به بهترین وجه آهنگ‌های ما را معرفی کردند که این مساله خیلی موثر بود. در حالی که مثلا اگر یک خواننده درجه 2 این کار را می‌کرد، مسلما تنبور به آن شکلی که باید معرفی نمی‌شد.

ممکن است ایشان نیز به این برآیند و توانایی برسند و به‌نکات و حس و حالی که ما به عنوان آهنگساز و نوازنده توضیح می‌دهیم، دست یابد و این حس و حال را منعکس کند.

ببینید آنها نسبت به توانایی خودشان موسیقی ما را درک می‌کنند، اما توجه داشته باشیم که حس موسیقیدان غربی مانند هنرمند شرقی نیست. آنها یک بینش و برداشتی دارند و ما یک بینش و برداشت دیگر. آنها باید خیلی روی موسیقی ما مطالعه کنند و بعد از این مطالعه به درونمایه آن پی ببرند.

من هم قبول دارم که نه تنها موسیقی که همه چیز این روزگار به اقتضای گذشت زمان دستخوش تغییر شده، اما همین حالا هم می‌بینیم وقتی استادان این عرصه کنسرت می‌گذارند، بلیت کنسرتشان زود تمام می‌شود. پس معلوم است که موسیقی اصیل ایرانی هنوز طرفداران خود را دارد. مخاطبانی هستند که به دنبال این سلایق و علایق می‌روند. درواقع، بزرگ‌ترین حامی‌ ما در موسیقی از گذشته تا امروز مردم بوده‌اند. به نظر من موسیقی این توانایی را دارد که سطح هنری جامعه را ارتقا دهد، اما مشکل جامعه هنری ما درحال حاضر نبود امکانات و فضای ایده‌آل است.

موسیقی ما امروز با وجود تمام افت وخیزهایی که پشت سر گذاشته، زمان خوبی را می‌گذراند. به خاطرم هست در سال‌های قبل از انقلاب، هیچ کنسرتی به شکل امروز اجرا نمی‌شد. فقط تالار وحدت برای اجراها وجود داشت که به آن تالار رودکی می‌گفتند و ارکستر سمفونیک و فیلارمونیک درآن برنامه داشتند. بعدها استاد پایور سال‌های 1355 کنسرتی در آنجا برگزار کردند. می‌خواهم بگویم در آن زمان اصلا کنسرت موسیقی سنتی نبود و بعد روز به روز زیادتر شد. در سال‌های پس از انقلاب گروه‌ها زیاد شدند و به همان ترتیب مخاطبان بیشتر و بیشتر. بویژه جوانان که امروز فعالیت‌های مستمر و خوبی ‌دارند. پیامی‌ که برای جوانان دارم هم این است که تا جایی که می‌توانند از آسان‌پسندی دوری کنند و اثری را ارائه دهند که روی جامعه اثر بگذارد. به این مساله دقت کنند که رسالت هنر، پاکسازی جان و جسم است و به نوعی بازدارنده گناه محسوب می‌شود.

این مساله داستانی برای خودش دارد، اما نکته اینجاست که هر موسیقی که بخواهد به این نقطه دست یابد باید مطرح، ارائه و معرفی شود و این درباره موسیقی ایرانی خیلی محدود انجام شده است. در صورتی که اگر سازمان‌های مسوول به حمایت از موسیقی بپردازند آن موقع موسیقی ما هم می‌تواند در کنار موسیقی دیگر کشورها قرار بگیرد. به هرحال، مناسبات فعلی جهانی، مرزها را شکسته و همه جور موسیقی درحال حاضر مخاطب خاص خود را دارد. حتی هماوردی و تلفیق موسیقی غرب و شرق در حال حاضر رونق گرفته و آزمایش‌اش هم بد نیست. دراین میان هم بعضی وقت‌ها چیزی مد می‌شود که مثل نسیم گذراست و بعد از مدتی چیز دیگری جایگزین آن می‌شود.

ما از روز اول کارمان تا امروز درحال ابداع هستیم. تنبورنوازان از اول آهنگساز نبوده‌اند و بیشتر مقام‌نوازی و تک‌نوازی می‌کردند که ما در گروه شمس دست به نوآوری زدیم. ضمن این که درحال حاضر پسرهای من به ابداعات بیشتری در این زمینه پرداخته‌اند. به هرصورت، موسیقی باید حرکت کند تا زنده بماند. من کاملا مخالف تکرار، سرقت، کلیشه‌ای شدن و مشابه‌سازی هستم. نظرم این است که ذهن هنرمند باید خلاقیت داشته باشد. یادمان باشد موسیقی سنتی محدودیت صدا و فواصل دارد و این حس و حال است که عوض می‌شود.

تا نیمه اردیبهشت در آمریکا برنامه خواهیم داشت و بعد از آن به کانادا می‌رویم.

کارهایی هست که مشغول ضبط آن هستیم و بزودی به‌مرحله نهایی و انتشار می‌رسد.