چهارشنبه سوری

سور (sur) واژه‌ای پهلوی است که به معنای مهمانی، بزم، جشن، جشن عروسی آمده است و «سوری» نیز به معنای گل سرخ رنگ، رنگ سرخ، شادی و چیزی که به رنگ سرخ باشد مورد استفاده قرار گرفته است.

پس چهارشنبه‌سوری را می‌توان یک جشن و شادی دانست که با سرخی همراه است و این سرخی همان آتش است. اما اگر بپذیریم که چهارشنبه‌سوری همان جشن سوری است و جشن سوری به معنای ستایش آتش، نباید این ترکیب ما را به اشتباه بیندازد که مردم آتش را به عنوان خدا ستایش می‌کردند.

هر چیز خوبی به خدا نسبت داده می‌شود و در این میان روشنایی آتش که مهم‌ترین نقش را در زندگی بشر بازی می‌کند، نشانی از حضور خداوند است. توجه به آتش و احترام به آن نیز برای انسان ایران باستان چنین بوده است و هم‌اکنون نیز در بسیاری از ادیان، روشن کردن آتش پیش از نیایش مرسوم است که می‌توان برای مثال به «روشن کردن شمع» در مکان‌های مقدس اشاره کرد. پس جشن سوری یا چهارشنبه‌سوری مراسمی است که مردم در کنار آتش به شادی می‌پردازند و این شادی نوعی ستایش و سپاس از خداوند است که با پایان دادن به زمستان و تولد بهار و سبزی به آنها زندگی تازه می‌بخشد.

به باور پیشینیان ما در 5 روز مانده به پایان سال فروهر مردگان برای سرکشی بازماندگان خود به زمین فرود می‌آیند و در پایان شب سال که پایان جشن گاهان است و پسان (بعدا) باز نمود خواهد شد، روی بام رفته و فانوسی به لبه بام خود می‌گذاشتند که تا بامداد روشن می‌ماند.

سپیده‌دم بر روی بام می‌رفتند و آتش‌افروزی آغاز می‌شد که با نوای اوستا درهم می‌آمیخت.

این آیین با دمیدن نخستین پرتو خورشید پایان می‌پذیرفت و نوروز آغاز می‌شد. گویا آیین آتش‌افروزی شب جشن چهارشنبه‌سوری از آتش‌افروزی زرتشتیان یا ایرانیان باستان در شب پایان سال سرچشمه گرفته شده است، ولی آیین آن با آیین شب پایان سال بسیار دیگرگون است.