امیدهای ناامید

بدون تردید توجه نکردن به تیم‌های پایه توسط باشگاه‌های کشورمان، یکی از دلایل مهم افت وحشتناک فوتبال ملی ایران محسوب می‌شود چرا که وقتی پایه و اساس درست نباشد، نباید توقع داشت که شاهد پیشرفت باشیم و به همین دلیل است که تیم‌های ملی کشورمان در رده‌های سنی مختلف افتخاری به دست نمی‌آورند، چون روی تیم‌های پایه به اندازه کافی انرژی نمی‌گذاریم و سرمایه‌گذاری نداریم.

اما سوال اینجاست که چرا تیم‌های باشگاهی کشور تمایلی به سرمایه‌گذاری و کار اصولی در تیم‌های پایه ندارند؟ وقتی اغلب مسوولان مشکل اصلی را می‌دانند و به زبان می‌آورند، چرا برای رفع آن تلاش نمی‌کنند و در تیم‌های پایه باشگاهی کار اساسی انجام نمی‌دهند؟ شاید هم بهتر باشد بپرسیم که تا چه زمانی مدیران ما در سطح باشگاهی و ملی فقط شعار می‌دهند؟ به نظر شما وقت عمل کردن به حرف‌هایی که می‌زنند، فرا نرسیده است؟ شاید هم مدیران فوتبال ایران دوست ندارند مشکل اساسی و اصلی فوتبال ما حل شود و همچنان به رویه سابق خود ادامه می‌دهند، اما هرچه هست باید گفت تا زمانی که در به روی همین پاشنه بچرخد، آش همین آش و کاسه همین کاسه است و امیدی به رستگاری فوتبال ایران نخواهد بود. با چنین شرایطی فوتبال ما همچنان به قهقرا می‌رود.

مهدی پاشازاده یکی از بازیکنان سابق تیم ملی است که در سطح اول اروپا بازی و مربیگری کرده است و در حال حاضر به عنوان مربی در فوتبال ایران مشغول به کار است و اتفاقا با بازیکنان جوان کار می‌کند. او مشکلات تیم‌های پایه را از نزدیک لمس می‌کند و به همین دلیل می‌تواند جامع و کامل در مورد مسائل و مشکلات تیم‌های پایه ایران صحبت کند. او معتقد است تیم‌های پایه در ایران مشکلات همیشگی و ثابتی داشته‌اند که هنوز حل نشده است.

«بدون تعارف باید بگویم که وضعیت تیم‌های پایه باشگاه‌ها در ایران زیر صفر است. من چند سال قبل با تیم‌های پایه باشگاه صنایع دفاع کار کرده‌ام و امسال هم جوان‌های 18 تا 20 ساله در اختیار من هستند و با آنها کار می‌کنم و باید بگویم شرایط خیلی افتضاح است. چون بازیکنان ما با این سن و سال اصول فوتبال را بلد نیستند. باور نمی‌کنید که بازیکن 19 ساله مسائل اولیه مثل شوت، استوپ و سانتر را بلد نیست و همین بازیکن در تیم بزرگسالان باشگاه هم بازی می‌کند و این یعنی این‌که تیم‌های پایه ما زیر صفر هستند، چون اصول اولیه فوتبال را به بچه‌ها آموزش نداده‌اند. تجربه خودم این است که آنهایی که در تیم‌های پایه خوب هستند، دوام نمی‌آورند چون ناملایمات را می‌بینند و دلسرد می‌شوند. کار کردن در تیم‌های پایه دردسر زیاد دارد.»

ما در اتریش که بودیم، آکادمی باشگاهی که کار بچه‌های تیم‌های پایه را انجام می‌داد، امکانات بسیار بهتری نسبت به تیم بزرگسالان داشت و تمام امکانات مدرن را برای تیم‌های پایه مهیا کرده بودند و بهترین زمین‌ها را به آنها اختصاص داده بودند، چون می‌خواستند ساختار خودشان را درست کنند. آنها می‌گویند ما برای خرید بازیکن پول نمی‌دهیم چون آکادمی ما با امکانات مدرنی که دارد، بازیکنان خوبی می‌سازد. وقتی از او می‌پرسم با این وضعیت چه آینده‌ای در انتظار فوتبال ایران است، کمی فکر می‌کند و می‌گوید: «رفته‌رفته عقب‌تر می‌افتیم و با مشکلات بیشتری مواجه می‌شویم و فاصله ما با کره جنوبی و ژاپن بیشتر می‌شود و جزو تیم‌های درجه 2 آسیا می‌شویم. با این شرایط انتظار دارید چه پیشرفتی داشته باشیم؟ ما هر روز در جا می‌زنیم و عقب می‌افتیم و تیم‌های دیگر آسیا هر روز پیشرفت می‌کنند.» او سرمنشأ این مشکلات را مدیریت می‌داند.

سرمایه‌گذاری باید با برنامه‌ریزی درست باشد یعنی همه چیز باید به هم بیاید و همخوانی داشته باشد. مربی، استعداد، امکانات، هدف و بودجه باشد تا 10 سال بعد به هدفی که دارند، برسند و بعد از آن هزینه‌ای که می‌کنند را درمی‌آورند.

مربیان بزرگ به این دلیل با تیم‌های پایه کار نمی‌کنند که کار‌کردن با تیم‌های پایه حوصله می‌خواهد و سخت است. امکانات که نمی‌دهند، کار بدتر می‌شود. وقتی زمین، توپ و برنامه درست نیست، حال و حوصله‌ای نمی‌ماند که آدم با 30 بازیکن کم سن‌و‌سال سر و کله بزند و در آخر پول هم نباشد. با این شرایط مربیان کار نمی‌کنند تا حداقل اعصاب‌شان راحت باشد. با این شرایط هم هر چه جلوتر برویم، بدتر می‌شود.

محمد پنجعلی، کاپیتان سابق تیم ملی و پرسپولیس سابقه کار کردن با تیم‌های پایه را دارد، اما خاطره خوبی از حضور در این تیم‌ها ندارد؛ چرا که معتقد است مدیران باشگاهی تمرکز خود را روی تیم‌های بزرگسال می‌گذارند و توجهی به تیم‌های پایه ندارند و به همین دلیل است که فوتبال ایران رشد نکرده و پیشرفتی نداشته است.

به نظرم اوضاع تیم‌های پایه در کشورمان اصلا جالب نیست و به جز 3 ـ 2 باشگاه که در این زمینه خوب سرمایه‌گذاری کرده‌اند، باشگاه‌های دیگر نه به لحاظ امکانات و نه سرمایه‌گذاری، کار خاصی برای تیم‌های پایه خود انجام نداده‌اند و اگر تیم‌های پایه دارند، فقط یک اسم است و توجه خاصی به این تیم‌ها نمی‌شود. او به روزهای ‌حضورش ‌در تیم پایه پرسپولیس اشاره می‌کند و می‌گوید: واقعیتش را بخواهم بگویم اصلا خاطره جالبی از حضور در تیم‌های پایه پرسپولیس ندارم چون باشگاه حاضر نبود برای تیم‌های پایه هزینه کند و امکانات را در اختیار ما بگذارد و به همین دلیل مشکلات بسیار زیادی داشتیم. با چنین شرایطی کار کردن فایده‌ای نداشت و در نهایت تصمیم به جدایی گرفتیم. وقتی باشگاه بزرگ و پرطرفداری مثل پرسپولیس در تیم‌های پایه خود چنین وضعیتی دارد، تکلیف بقیه هم روشن است.

متاسفانه در کشور ما ویترین فقط تیم بزرگسالان باشگاه است و همه چشم به تیم اول باشگاه دارند و عملکرد مدیر باشگاه را با نتایج تیم بزرگسالان می‌سنجند، به همین دلیل است که مدیران ما تمام توان، امکانات و بودجه خودشان را به تیم بزرگسال اختصاص می‌دهند و توجه زیادی به تیم‌های پایه باشگاه ندارند.

رقمی که ما برای کل تیم‌های پایه باشگاه خواسته بودیم، به اندازه قیمت یک بازیکن بزرگسال تیم هم نبود. در آن مقطع ما مربیان پرسپولیسی را در تیم‌های پایه جمع کرده بودیم تا با عشق و علاقه‌ای که به این تیم دارند، کار کنند و دستمزد خوبی هم بگیرند تا با جدیت و توان مضاعف کار کنند و آینده باشگاه را بسازند؛ اما باشگاه حاضر نشد همان مبلغی که خواسته بودیم را پرداخت کند و تصمیم به جدایی گرفتیم. الان پرسپولیس برای جذب هر بازیکن خود در فصل نقل و انتقالات 400 تا 500 میلیون تومان هزینه می‌کند؛ اما اگر روی تیم‌های پایه خودش سرمایه‌گذاری کند، می‌تواند سالانه 6 ـ 5 بازیکن خوب از بین همین جوانانی که در تیم‌های پایه تمرین می‌کنند، پرورش داده و به تیم بزرگسالانش بفرستد. اما سوال این است که اگر قضیه به این راحتی است، پس چرا چنین کاری نمی‌کنند؟

مدافع سابق تیم پرسپولیس می‌گوید: بحث فقط بر سر پرسپولیس نیست؛ بلکه اکثر باشگاه‌های ما همین طور هستند. متاسفانه مدیران ما عجول هستند و می‌خواهند یک‌شبه ره صدساله را بروند. مدیران ما چون فوتبالی نیستند، فکر می‌کنند خیلی زود باید نتیجه بگیرند اما فوتبال اینطوری نیست و باید خیلی تلاش کرد و زحمت کشید تا به هدف رسید. شما کشورهای دیگر را مقایسه کنید که چه سرمایه‌گذاری هنگفتی روی فوتبال دارند و چقدر زحمت می‌کشند. راه دور نرویم، همین امارات را نگاه کنید. بهترین امکانات و بزرگ‌ترین مربیان دنیا را به تیم‌های پایه خودشان اختصاص داده‌اند و نتیجه‌اش را گرفته‌اند و مطمئن باشید امارات بزودی به یکی از تیم‌های درجه‌یک آسیا تبدیل خواهد شد اما در ایران مشکل این است که همیشه به پیروزی‌های مقطعی فکر می‌کنیم و با یک شکست دنیا به آخر می‌رسد.