گزارش تحلیلی روز در هائیتی چه گذشت؛

جام جم آنلاین : برای دومین بار در کمتر از دو سال دولت بوش با این اتهام مواجه شده است که از سرنگونی خشونت آمیز دولتی منتخب مردم در امریکای لاتین ، حمایت کرده است.

کد خبر: ۳۸۱۴۴

ژان برتران آریستید رئیس جمهوری سابق هائیتی می گوید امریکا به زور اسلحه او را از کار برکنار کرده است.
کالین پاول وزیر خارجه امریکا این سخن را به عنوان ادعایی بی پایه رد کرد اما اعتراضات بین المللی در این مورد بالا می گیرد.
مانند کودتای ناموفق علیه هوگو چاوز رئیس جمهوری ونزوئلا درآوریل 2002 ، واشنگتن با این اتهام مواجه است که برای خلع رهبرانی که مورد علاقه آن نیستند به شیوه های جنگ سرد متوسل شده است.
حتی قبل از این که معلوم شود رفتن آریستید نوعی آدم ربایی بوده است ، بعضی از رهبران امریکای لاتین هشدار می دادند که نقش امریکا در هائیتی تهدیدآمیز و شوم است .
«پی جی پاترسون» نخست وزیر جامائیکا و رئیس جامعه 15 کشوری حوزه دریای کارائیب کاریکوم هفته گذشته گفت:«حذف رئیس جمهور آریستید در این شرایط سابقه ای خطرناک برای (حذف) دولت هایی که بطور آزادانه انتخاب شده اند در همه جا به وجود می آورد.
ما موظف هستیم بپرسیم ، در شرایطی که بخش هایی از هائیتی به تصرف شورشیان مسلح درآمده بود و با توجه به ناکامی جامعه بین المللی برای تامین حمایت درخواستی ، علی رغم تقاضاهای کاریکوم ، آیا استعفای او واقعا داوطلبانه بود؛».
کاریکوم ، سه روز قبل از سقوط آریستید ، از سازمان ملل خواستار مداخله فوری در هائیتی شده بود. اما شورای امنیت سازمان ملل ، تا پس از خروج آریستید و اعلام این خبر توسط واشنگتن که تفنگداران خود را به این کشور می فرستد، با اعزام حافظان صلح موافقت نکرد.
پاترسون گفت:«چطور است کاری که انجام آن در روز پنجشنبه غیرممکن بود در جلسه اضطراری روز یکشنبه تحقق پذیر شد ما از کوتاهی آنها برای انجام اقدام به موقع ناراحتیم» .
پس از این که آریستید در فوریه 2001 به قدرت رسید ، امریکا نقشی برجسته در وادار کردن جامعه بین المللی به قطع صدها میلیون دلار کمک به این کشور ایفا کرد و در همان حال به حمایت از یک اقلیت کوچک از نخبگان هائیتی پرداخت .
اوضاع اقتصاد در حال احتضار این کشور در سه سال گذشته بدتر شد و با امتناع مخالفان از شرکت در انتخابات دولت به بن بست رسید.
قطع کمک های بین المللی و تحریم انتخابات واکنشی به انتخابات قوه مقننه و محلی در مه 2000 شش ماه قبل از انتخاب شدن آریستید بود که درآن شیوه انتخاب هشت کرسی مجلس سنا با مخالفت سازمان دولت های قاره امریکا مواجه شد.
در هفته های اخیر ، در شرایطی که دسته های گوناگونی از اشرار مسلح به رهبری یک قاچاقچی مواد مخدر و رهبران فراری جوخه های مرگ بیش از نیمی از کشور را گرفتند ، امریکا تقاضاهای دولت آریستید را برای اعزام یک نیروی حافظ صلح بین المللی نادیده گرفت .
تفنگداران امریکایی که حالا در هائیتی هستند تلاشی برای خلع سلاح این شورشیان نکرده اند. گای فیلیپ رهبر شورشیان وقتی که در اوایل دهه 1990 هنوز در ارتش خدمت می کرد تحت تعلیم نیروهای ویژه امریکا در اکوادور قرار گرفت .
او بعدها رئیس پلیس در «کاپ هائیتین» شد و در آنجا بود که به قاچاق مواد مخدر و ترتیب دادن توطئه کودتا متهم شد.
«لوئیز جودل جامبلین» رهبر شورشی دیگر ، نفر دوم گروه شبه نظامی جنایتکار فراف (FRAPH) بود.
این گروه متهم است در رژیم نظامی بین سال های 1991 تا 1994 هزاران نفر را به قتل رسانده است .
«امانوئل توتوکنستانت» فرمانده سابق FRAPH ، که در نیویورک زندگی می کند ، اعتراف کرده است هنگامی که فراف مخالفان را قتل عام می کرد ، وی برای «سیا» کار می کرد.
آنطور که یاران آریستید می گویند تاکنون مدرکی از حمایت امریکا از شورشیان وجود ندارد اما سیاست امریکا در رابطه با هائیتی شبیه یک جنگ فرسایشی بود که از خصومت واشنگتن نسبت به آریستید سرچشمه می گرفت زیرا آریستید ، کشیش سابق ، با موعظه های ضدسرمایه داری خود و پیروی از الهیات رهایی بخش ، نظریه ای کاتولیکی که از کمک اقتصادی و معنوی به فقرا و ستمدیدگان طرفداری می کند ، واشنگتن را خشمگین می کرد.
لاری برنز مدیر شورای امور نیمکره (مستقر در واشنگتن) می گوید: سیاست امریکا در حال حاضر در دستهای ایدئولوگ هاست نمی توان تاثیر این افراد را در شکل دادن به سیاست امریکا نادیده گرفت در اینجا از جهتی استراتژی هائیتی در کار است .
جسی هلمز رئیس راستگرای سابق کمیته روابط خارجی سنای امریکا ، از دشمنان قسم خورده آریستید بود.
یکی از تحت الحمایگان او یعنی «راجر نوریگا» معاون وزارت خارجه امریکا ، حالا بالاترین مقام ناظر امور امریکای لاتین در وزارت خارجه امریکا است .
هلمز در مجلس سنای امریکا براساس یک سند سیا اعلام کرد آریستید «بیمار روان پریش» است ، سندی که بعدا معلوم شد جعلی بوده است .
مقامات امریکایی نقش خود را در سرنگونی آریستید انکار کرده اند اما منتقدان سیاست امریکا معتقدند سرنگونی او کودتایی پنهانی بوده است و آن را با کودتای ناکام امریکا برای سرنگونی رهبر ونزوئلا مقایسه کرده اند: حمایت از اقلیتی شکست خورده برای حذف رئیس جمهوری منتخب مردم با زور.
آریستید هم مانند هوگو چاوز به سوؤاستفاده ها و فسادهایی متهم شده است اما هر دو نفر آنها در انتخاباتی آزاد برگزیده شده بودند و برای جلب نظر و حمایت اقلیت شکست خورده تلاش می کردند.
چاوز برکناری آریستید را یک «فاجعه» خواند و گفت : اینها برادران ما هستند که لگدکوب هرج ومرج طلبان هائیتی و حامیان خارجی آنها شده اند.
وقتی چاوز با حمایت امریکا برکنار شد ، رهبران امریکای لاتین تهدید کردند دولت موقت جانشین او را از نظر اقتصادی تحریم کنند و با این کار به بازگشت او به قدرت دو روز پس از برکناری وی کمک کردند.
اما همان رهبران در مورد برکناری آریستید سکوت کردند.
اگرچه آفریقای جنوبی وجود موقعیت و شرایط نامشخص را محکوم کرد.
امبکی رئیس جمهوری آفریقای جنوبی قول داد به تقاضای آریستید برای پناهندگی رسیدگی کند.
آفریقای جنوبی در مورد تقاضای انجام تحقیقات بین المللی نیز به کاریکوم پیوست اما دیگر بعید است که چنین کاری انجام شود.