تولید تله فیلم جسارت بیشتری می‌خواهد

اولین بار سال گذشته 2 تله‌فیلم برای تلویزیون کار کردم. «دیگر تنها نیستم» را برای شبکه 4 و علفزار را برای سیمافیلم ساختم. بعد از این که ساخت «علفزار» به پایان رسید، آن را تبدیل به کپی 35 کردم و با این فیلم در جشنواره فیلم فجر حضور دارم.

فکر می‌کنم. چون هنوز برنامه جشنواره اعلام نشده، ولی از طرف تهیه‌کننده‌اش، آقای نوروزبیگی، این فیلم در قالب فیلم سینمایی به جشنواره ارائه شده است.

هر قالبی نقاط مثبت و کمبودهایی دارد. در تله‌فیلم محدودیت بودجه وجود دارد، مگر این که قرار باشد به یک کار سینمایی تبدیل شود. بودجه محدود باعث می‌شود که در مدت زمان فیلمبرداری محدودیت به وجود آید. درست است که سرعت کار زیاد می‌شود، ولی همین سرعت بالا هم خیلی جاها به کار لطمه وارد می‌کند. مشکلات اینچنینی باعث می‌شود که کارگردان مجبور شود از آنچه به نظرش مطلوب است و در کار سینمایی بیشتر به آن توجه می‌کند، صرف‌نظر کند.

بله. ولی همیشه کم‌هزینه بودن تأثیر مثبت ندارد. طی این سال‌ها تله‌فیلم‌های زیادی ساخته شده که شاید مجموعه 20‌تای آنها هم نتواند تأثیر یک فیلم سینمایی را داشته باشد که کار و هزینه و فکر پشت آن بوده و هنرپیشه‌های توانا و سرشناس در آن بازی می‌کنند.

این رشته یعنی فیلم‌های تلویزیونی در تمام دنیا وجود دارد و با همین کاربرد برای بیننده پخش می‌شود. همه هم با امکانات ویدئویی است. در تله‌فیلم‌هایی که در تمام دنیا می‌بینم، مثل کارهای هالیوودی یا اروپایی، همین داستان وجود دارد. اینها معمولاً کارهای کم‌جانی هستند که تأثیر کار سینمایی را ندارند. اما بعضی از جوانان که به امکانات کمتری دسترسی دارند، یا فیلمسازانی که می‌خواهند از قید گیشه رها شوند و دلشان می‌خواهد تجربیاتی در عرصه‌های مختلف داشته باشند، از این قالب استقبال می‌کنند و فیلم‌های خوبی هم در این زمینه ساخته شده است.

بیشتر از این که بودجه مؤثر باشد فیلمنامه مؤثر است. معمولاً فیلمنامه‌ها کمرنگ هستند اما دلیل این مساله فیلمنامه‌نویس‌ها نیستند، مدیران تلویزیون و تصمیم‌گیرنده‌ها هستند. چون تلویزیون در تمام دنیا سیستمی محافظه‌کارانه دارد. باید مواظب قسمت‌های اجتماعی، بچه‌ها و مسائل دیگری باشد که اینها مسوولیت‌های سختی هستند. همین سختی مسوولیت باعث می‌شود که جلوی تنوع سوژه و فکر در فیلمنامه گرفته شود. این مساله به مرور برنامه‌های تلویزیونی را دچار یک نوع تکرار کرده است. حالا اگر فیلمساز بخواهد هر نوع جسارتی به خرج دهد، در چارچوب یک فعالیت تجربه شده و بخشنامه‌ای متوقف می‌شود. بنابراین بسیاری از فیلمنامه‌ها ساخته نمی‌شود. مثلاً خودم پارسال 4 فیلمنامه خیلی خوب نوشته بودم که ساخته نشدند و این باعث شد که یاد بگیرم در چارچوب عمل کنم و همین باعث شد که محافظه‌کاری در کارم تأثیر بگذارد. این فیلمنامه‌ها نتیجه تحقیقم در مورد سالمندان بود، اما در شورای قبلی در مورد آنها سختگیری شد و ساخته نشدند. تلویزیون باید فضای فیلمسازی و موضوعات و سوژه‌ها را بازتر کند تا بشود تنوع را دوباره در کارها ایجاد کرد. به این ترتیب تلویزیون هم از حالت خمودگی بیرون می‌آید و تبدیل به رسانه‌ای پویا می‌شود.

بله همیشه همین‌طور بوده است. به این دلیل که مخاطب کمتری دارند. وقتی تعداد مخاطب زیاد می‌شود محافظه‌کاری آغاز می‌شود و این به محدودیت منجر می‌شود. تلویزیون از نظر کمّی تلاش زیادی کرده است. برای بسیاری از کسانی که در این سینما می‌توانستند بیکار بمانند، عرصه فعالیت تدارک دیده است. این نکته مثبت تله‌فیلم است که بسیاری از فیلمسازان سینما و تلویزیون مشغول کار هستند. اهمیتی که تلویزیون به این رشته داد و امکانات مالی که در اختیار فیلمسازان گذاشت، باعث شد که این اتفاق خوب بیفتد. اما اگر از نظر سوژه بتواند توازن برقرار کند فیلمسازان می‌توانند با فراغ‌بال بیشتری به کار بپردازند. تلویزیون باید به کسانی که فیلمنامه را انتخاب می‌کنند هم آزادی عمل بیشتری دهد. چون آنها هم مجبور هستند در یک محدوده مشخص انتخاب کنند. باید به فیلمسازان هم اعتماد بیشتری شود. فیلمسازی که 30 سال کار کرده و آثارش در جهت مثبت بوده، باید مورد اعتماد قرار بگیرد تا او هم بتواند با کمک تجربه 30 ساله‌اش آثار متنوعی را بسازد.

برای تجربه کردن هم جای خوبی است، اما باید شناسایی افراد مناسب درست انجام شود.

در مورد کوچ عشایر است که به شیوه‌های جدیدتری بیان می‌شود.

بله اگر لازم باشد در این زمینه‌ها هم کار می‌کنم. الان قرار است که فیلمی برای نوروز آماده کنم. اما مناسبتی به این صورت که بگویند برای یک مناسبت که 5 روز دیگر است فیلم بسازید، هیچ‌وقت کار نمی‌کنم. چون معتقدم عجله به فیلم لطمه وارد می‌کند.

قواعد کلی آن مناسبت باید رعایت شود. مثلاً نمی‌شود برای عزاداری یک فیلم شاد ساخت یا برای عید نوروز فیلم غمگین ساخت. اما باید این آزادی فکری به فیلمسازان داده شود که مجبور نباشند در تقویم دنبال مناسبت‌ها بگردند. این کار مدیران را خسته می‌کند و در نهایت روی کیفیت کار اثر منفی می‌گذارد.

خیلی دوست دارم ولی به شرطی که فضای کار به وجود بیاید. اما شبکه 2 که مخصوص کودکان است، وقت و توجه زیادی برای این مقوله صرف نمی‌کند.

صد درصد. الان 2 طرح سریال کودک در دست دارم که دوست داشتم برای تلویزیون انجام دهم. به علاوه این که در گذشته 3 طرح سریال دیگر به تلویزیون داده‌ام که شوراهای قبلی به آنها توجهی نکردند.

فکر تله‌فیلم برای تلویزیون، فکری ارزشمند و انقلابی بوده است اما در عمل راه زیادی مانده تا کیفیت و کمیت در یک کفه ترازو بتوانند کنار هم قرار بگیرند.