سایه امواج بر‌ سر ‌سلامت

کابل‌های برق بخصوص سیم‌های فشار قوی‌ در اطراف خود امواج مغناطیسی ایجاد می‌کنند، دکل‌های مخابراتی و موبایل هم همین طور، انواع بیسیم‌ها هم که توسط نهادهای مختلف استفاده می‌شود را باید به این فهرست اضافه کرد. امواج ماهواره از نوع اصلی یا پارازیت هم که جای خود را دارد، تلفن همراه هم که تبدیل به جزئی از زندگی ما شده است.

این امواج از منابع مختلف تولید می‌شوند و هر روز دانشمندان بیشتر به مضرات آن پی می‌برند، اما هیچ اقدامی برای محافظت در برابر آن انجام نمی‌شود.

به طور متوسط انسان در سال یک تا 2 بار با اشعه‌های پزشکی سر و کار دارد و بسیار هم خود را در برابر آنها حفاظت می‌کند اما به طور روزمره در حمامی از اشعه مایکروفر گرفته تا اشعه‌ هایی که در انتهای تابش الکترومغناطیسی قرار دارند معلق هستیم.

همه افراد در معرض مواجهه با میدان‌های الکترومغناطیس هستند که در اطراف تمام وسایل الکتریکی وجود دارند. مطالعات علمی سوالاتی را در مورد احتمال اثرات میدان‌های الکترومغناطیس بر سلامت انسان‌ها مطرح کرده‌اند.

امواج الکترومغناطیس در قسمت‌های عضلانی بدن نسبت به بافت‌های چربی، عمق نفوذ کمتر و جذب بیشتری دارند، لذا امواج مایکروویو روی بافت‌های عضلانی بیشترین تاثیر را دارد و این امواج پس از نفوذ نوعی اثر گرمایی در بدن تولید می‌کنند.

در سال 1994 «ریچارد آلبنز» محقق امواج بر بدن گزارش داد که در مورد اساس سیستم‌های نیروی هوایی، که پالس‌های الکترومغناطیسی با موج کوتاه، از نوع ساطع‌شونده ممکن است باعث ایجاد آسیب‌های مکانیکی از طریق آنچه که پیش ماده و لازمه تشعشع نامیده می‌شود، شود.

در طی یک دوره معین او چنین نتیجه‌گیری کرد که انفجارهای ثانویه رادیویی در داخل بافت‌های زنده زمانی که به وسیله پالس‌های رادار ضربه می‌خورند، اتفاق می‌افتد. پیش ماده تشعشع یکی دیگر از منابع بالقوه و ثانویه هست، که باعث آسیب بافت زنده می‌شود که در استانداردهای پرتودهی نادیده گرفته شده است.

آنتن‌ها زیرسوال

برخی مطالعات، استفاده درازمدت از آن یا قرار گرفتن در معرض امواج آنتن‌های تقویت‌کننده، احتمالا می‌تواند اثرات مخربی روی سلامت داشته باشد، اما صنعت ارتباطات که به نظر می‌رسد به دلیل مسائل اقتصادی در جهان، اصل احتیاط را کنار گذاشته، این استدلالات را رد کرده است.

میزان تاثیر امواج الکترومغناطیسی آنتن BTS تلفن‌همراه با توجه به شدت و مدت زمان قرار گرفتن فرد در برابر آن بیشتر می‌شود. هر چقدر به امواجی که از آنتن‌های BTS تلفن همراه ساطع می‌شود، (به عنوان مثال آنتن‌هایی که پشت‌بام یا حیاط منزل واقع شدند و افراد دائما در مقابل آن قرار می‌گیرند) نزدیک‌تر باشیم، خطرناک‌تر خواهد بود. قوی‌ترین امواج زمانی به بدن می‌رسد که فرد زیر آنتن‌های BTS قرار داشته باشد، اما هر چه از فاصله 5 کیلومتری آنتن‌ها دورتر شویم، امواج قدرت خود را از دست خواهد داد.

موبایل‌های آسیب‌رسان

تشعشعات الکترومغناطیسی همیشه بر سلامت انسان تاثیر داشته‌است، در همین ارتباط تحقیقاتی در جامعه آمریکا، روی تاثیر امواج الکترومغناطیسی تلفن همراه روی مغز انسان صورت گرفت که نشان می‌دهد میزان تاثیرگذاری با توجه به شدت بیشتر فرکانس و زمان زیاد قرار گرفتن فرد در برابر امواج بیشتر می‌شود.

سرطان‌زا بودن بزرگ‌ترین اتهامی است که به تلفن‌های همراه زده می‌شود. بزرگ‌ترین پژوهش درباره تلفن‌های همراه که تا به امروز انجام شده، نشان می‌دهد استفاده از آنها خطر ابتلا به سرطان را دست‌کم در 10 سال نخست افزایش نمی‌دهد ولی دانشمندان توصیه می‌کنند در هر صورت بهتر است کمتر از این وسیله استفاده شود.

البته هزینه اغلب این پژوهش‌ها توسط شرکت‌های بزرگ تولید گوشی تلفن همراه صورت گرفته بود، اما در تحقیقات اخیر توسط گروه‌های مستقل پزشکان ادعا می‌کنند؛ به نخستین مدارک و شواهد علمی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد تلفن همراه عامل بروز مشکلاتی برای سلامتی انسان است.

از این رو هشدارهای مربوط به استفاده از تلفن همراه برای کودکان تاکنون در کشورهای کانادا ، بلژیک ، انگلیس ، فرانسه ، آلمان و روسیه اعلام شده است.

متخصصان معتقدند 5 درصد از جمعیت کل جهان در اثر پرتوهای ناشی از گوشی ‌های تلفن همراه دچار سردرد، نوسانات خلقی یا حتی مشکلات شنوایی می‌شوند.

با توجه به این شواهد کارشناسان به مردم بویژه در مورد کودکان توصیه می‌کنند، اگر دچار سردردهای مکرر یا سایر علائم ناخوشایند و آزار دهنده می‌شوند، مدت استفاده از این وسیله ارتباطاتی را محدود کنند.

براساس پژوهشی که از سوی متخصصان انجمن محیط زیستی ایرلند صورت گرفته، این فاکتور می‌تواند در بخش بزرگی از جمعیت مورد مطالعه باعث بروز ناتوانی‌هایی شود. گروه دیگری از کارشناسان در این حوزه اعلام کردند، این نتایج چندان شگفت‌انگیز نیست اما آنچه دست یافتن به آمار دقیق را مشکل کرده آن است که سنجش و ارزیابی هر نوع تاثیری روی کاربران تلفن همراه کار بسیار دشواری است.

مغز یک ابزار الکتریکی است و فرکانس‌های رادیویی که از طریق تلفن تولید می‌شوند بسیار شبیه به فرکانس‌های مغزی هستند، پس عجیب نیست که تلفن‌ها بتوانند با فرکانس‌های مغزی تداخل کرده و منجر به بروز سردرد، حالت تهوع و سایر علائم شوند. این در حالی است که یک آژانس سلامت فرانسوی اخیرا توصیه کرده است؛ استفاده اطفال از تلفن همراه باید کاهش پیدا کند.

مقامات سازمان امنیت پرتویی و هسته‌ای فنلاند ضمن این توصیه پیشنهاد کرده‌اند که والدین باید استفاده از پیامک را برای کودکان جایگزین مکالمه با تلفن همراه کنند.

البته باز هم در این خصوص احتیاط می‌شود و از آنجا که تحقیقات کافی در مورد تاثیرات احتمالی تشعشعات تلفن همراه بر کودکان تا این زمان صورت نگرفته پیشنهاد شده اقدامات پیشگیرانه در این زمینه انجام شود، اما درعین حال همین محدودیت‌ها برای بزرگسالان نیز توصیه می‌شود.

مسوولان مرکز بهداشت عمومی تورنتوی کانادا نیز در گزارشی با تایید بر توصیه‌های پژوهشگران فنلاندی متذکر شدند که استفاده بلندمدت از تلفن همراه خطر بروز تومورهای سرطانی مغز را بویژه در کودکان افزایش می‌دهد. در این گزارش نیز توصیه شده استفاده تلفن همراه توسط کودکان، تا حد امکان محدود شود. این محققان تاکید می‌کنند که فقط برای کارهای ضروری با تلفن مکالمه کنید و برای کودکان نیز در صورت ضرورت زمان مکالمه باید کمتر از 10 دقیقه باشد.

تلفن‌های غیراستاندارد

حدود 50 میلیون نفر در کشور تلفن همراه دارند که بیش از 90 درصد آن به صورت قاچاق وارد کشور می‌شود، بنابراین هیچ اطمینانی از استاندارد بودن آنها وجود ندارد و صد البته کسی هم نسبت به عواقب امواج غیراستاندارد آنها اطلاعی ندارد. در حال حاضر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی براساس مصوبه‌ای رعایت مقررات حدود تشعشعی را برای واردکنندگان گوشی موبایل در سال جاری الزامی کرده و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی نیز تاکنون 4 مورد استاندارد برای گوشی‌های موبایل تدوین کرده است. همچنین آزمایشگاه سنجش استاندارد گوشی موبایل در مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک تاسیس شده تا تولیدکنندگان داخلی گوشی تلفن همراه از طریق این مرکز، استاندارد بودن گوشی تولیدی خود را در معرض آزمایش قراردهند.

طبیعی است گوشی‌هایی که به طور رسمی وارد کشور می‌شوند در آزمایشگاه‌های تایید نمونه مورد تست و آزمایش از لحاظ تشعشعات مضر و دیگر موارد امنیتی برای سلامتی کاربران قرار می‌گیرد، اما اگر این محموله‌ها از دیگر مبادی به غیر از گمرک وارد شود، دیگر هیچ آزمایشی روی آنها انجام نمی‌شود. این در حالی است که طبق آمارهای اعلام شده از سوی مسوولان بیش از 90 درصد گوشی‌های موبایل به صورت قاچاق و غیرقانونی وارد کشور می‌شوند و به طور قطع مورد ارزیابی استاندارد قرار نمی‌گیرد.

اختلالات ژنتیک و ناباروری

تحقیقات نشان داده که کروموزوم‌های y که جنسیت نر دارد، به علت حساسیت بالا و درصورت تداوم امواج، آسیب می‌بیند و با این حال اختلال‌های جنسیتی و خونی و مغزی، از اثرات اثبات شده این امواج برای انسان‌هایی است که در معرض خطر جدی قرار دارند. امواج الکترومغناطیس با یک شدت خاص می‌تواند بر تکثیر و فعالیت‌های سلولی تاثیرگذار باشد.

این امواج می‌تواند بر کیفیت اسپرم و تخمک نیز موثر باشد به طوری که چنانچه فرد در مقابل تابش مستقیم میدان‌های الکترومغناطیس قرار گیرد، موجب آسیب در DNA سلول خواهد شد.این فرضیه که امواج الکترومغناطیس باعث ناباروری می‌شود، چند سالی است که قوت گرفته است.

پژوهشگران معتقدند آزمایش‌ روی نمونه‌های حیوانی نشان داده که بر اثر این امواج تغییراتی در باروری مشاهده شده است. گروهی از دانشمندان ایتالیایی بچه موش‌های آزمایشگاهی ماده را در معرض امواج الکترومغناطیس قرار دادند و مشاهده کردند که تنها تخمدان یک سوم از این موش‌ها به طور طبیعی رشد کرده است. این در حالی است که این رقم در موش‌هایی که تحت تاثیر امواج قرار نداشتند به 80 درصد می‌رسید.

در این آزمایش از امواجی با فرکانس معادل فرکانس امواج وسایلی چون یخچال و تلویزیون، اما با میدان‌هایی بسیار قوی‌تر استفاده شد.

این محققان در پایان اعلام کردند برای رسیدن به نتیجه قاطع در مورد تاثیر امواج بر باروری به آزمایش‌های بیشتری نیاز است. همچنین گروهی از محققان در ترکیه آزمایش مشابهی روی موش‌های نر انجام دادند.

نتایج این آزمایش نشان داد موش‌هایی که در معرض امواج الکترومغناطیسی قرار گرفته بودند با کاهش سلول تخم مواجه شدند که این مورد می‌تواند منجر به کاهش تولید اسپرم شود. ‌اما در مورد انسان فاکتورهای متعددی در بحث ناباروری دخیل هستند.

افزایش آگاهی

گرچه قابل پیش‌بینی است که میزان امواج ساطع شده از بعضی آنتن‌های موبایل، بیسیم‌ها، امواج ماهواره‌ای و... در مناطق پرجمعیت شهرهای بزرگ ازجمله تهران بیشتر از حد استاندارد بین‌المللی است و می‌تواند باعث ایجاد عوارض و آثار سوء شود، اما کشور ایران برخلاف بسیاری از کشورهای جهان فاقد موسسه‌ای مستقل برای سنجش میزان انرژی ساطع شده از آنتن‌های موبایل و کلا ام.اج مغناطیسی است. این مساله می‌تواند سلامت انسان را در خطر قرار دهد.

در کنار این واقعیت که تشعشعات مغناطیسی سلامت ایرانیان را تهدید می‌کند و مسوولان بر محاصره انواع امواج مغناطیسی بر مردم جامعه هشدار می‌دهند این نکته نیز وجود دارد که به نظر می‌رسد تاکنون هیچ گونه راه‌حل مفیدی برای درامان ماندن از این اثرات مخرب به کار گرفته نشده است.

از سوی دیگر سطح سواد عمومی جامعه در زمینه اشعه‌ها بسیار پایین است. این که والدین به کودک خردسال خود موبایل را به عنوان اسباب‌بازی می‌دهند، نشان از کم‌اطلاعی در این خصوص دارد.