هنرها، پایتخت‌نشینی را رها می‌کنند

سیاست تمرکززدایی فعالیت‌های هنری از پایتخت که چند سالی است از سوی مرکز هنرهای تجسمی وزارت ارشاد دنبال می‌شود به دنبال توسعه فرهنگی و بهره‌مندی همه ایرانیان از خدمات هنری است. این جمله گرچه چند سال پیش به عنوان یک شعار مطرح شد، اما امروز و براساس این سیاست با انتقال فعالیت‌های این عرصه از پایتخت به شهرهای دیگر، زمینه آشنایی مردم گوشه و کنار ایران به فعالیت‌های هنری فراهم شده است. برگزاری دوسالانه‌‌های هنری و نمایشگاه‌های دیگر از جمله جشنواره هنرهای تجسمی فجر در مراکز استان‌ها شاید دلیلی محکم برای این امر باشد.

ایده اجرای این طرح که در اواسط دولت نهم از سوی مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد شاید در ابتدا با مخالفت‌های زیادی از سوی منتقدان روبه‌رو شد اما با گذشت زمان سخت گیرترین منتقدان نیز آن را زمینه‌ای برای گسترش هنر در تمام کشور می‌دانند.

محمود شالویی، مدیرکل مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این امر را قبول دارد اما می‌گوید که به جای کلمه مخالفت از کلمه ترس از اجرایی نشدن این شعار در این زمینه استفاده کرد. او می‌‌گوید این سیاست باعث شده مردم دیگر شهرها نیز با مفهوم هنر مانوس شوند که در افزایش گرایش آنان به شاخه‌های گوناگون هنری موثر بوده است.

براساس اطلاعات موجود و در سومین جشنواره هنرهای تجسمی فجر از مجموع کل آثار ارسال شده به دبیرخانه سومین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر، حدود 40 درصد آثار متعلق به هنرمندان استان تهران و 60 درصد متعلق به هنرمندان شهرستان‌هاست. نکته جالب در جشنواره امسال این است که در این جشنواره از تمامی استان‌های ایران هنرمندی حضور دارد؛ به زبانی دیگر از 197 شهر آثار ارزنده‌ای در سومین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر ثبت نام شده‌اند.

محمود عالیشوندی، مدیرکل اداره ارشاد اسلامی یزد نیز به موفقیت طرح تمرکززدایی فعالیت‌های هنری ایمان دارد. او برای آن‌که در این زمینه اوج موفقیت را مثال بزند می‌گوید: در جشنواره هنرهای تجسمی فجر امسال هنرمندی از یکی از روستاهای دورافتاده بافق -یکی از شهرهای استان یزد -شرکت کرده است که حضور وی در این جشنواره برای مسوولان این اداره کل حائز اهمیت است. او می‌گوید تا پیش از این هنرمندان بسیاری از این استان برای معروف شدن و حتی دیده شدن به تهران می‌آمدند ولی این روزها با ایجاد نگارخانه‌های هنری در بسیاری از شهرهای این استان آثار هنرمندان بومی در شهر خودشان نیز به نمایش در می‌آید.

عالیشوندی از ایجاد جریان هنری در رگ برگ‌های استان یزد طی چند سال اخیر یاد می‌کند که نشان می‌دهد سرانه فرهنگی و عدالت در تقسیم منابع فرهنگی حتی در روستاهای این استان نیز دیده می‌شود.

تمرکززدایی فعالیت‌های هنری از پایتخت، تحقق رویای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تقسیم عادلانه منابع هنری مانند طرح هدفمندی یارانه‌هاست. این جمله را حجت‌الاسلام والمسلمین سیدلطف‌الله سپهر، مدیرکل اداره ارشاد اسلامی استان خوزستان به زبان می‌آورد.

به عقیده او با این طرح و توزیع جشنواره‌های مختلف هنری در شهرهای مختلف این استان حتی دورافتاده ترین این شهرها نیز این روزها هنر را بخشی از زندگی روزمره خود می‌دانند.

او برای مثال در این زمینه به شهرستان تازه‌تاسیس شده «لالی» در یکی از نقاط محروم این استان اشاره می‌کند که او و همکارانش در قالب طرح تمرکززدایی فعالیت‌های هنری از پایتخت، جشنواره عکسی را به صورت منطقه‌ای در این شهر جدید برگزار کردند. او می‌گوید برای مردم این شهر برگزاری این جشنواره آنقدر جذاب بود که بسیاری از مردم هر روز در قالب نشست‌های روزانه به یادگیری عکاسی پرداختند.

مثال دیگر وی در این زمینه برگزاری دوسالانه کاریکاتور با حضور هنرمندان 42 کشور جهان در موزه هنرهای معاصر آبادان بود که با استقبال فراوان مردم آبادان در این شهر برگزار شده است. او می‌گوید ذائقه بومی مردم هر گوشه از ایران با دیگری فرق دارد و همین باعث می‌شود که نگاه به مقوله تمرکززدایی فعالیت‌های هنری از پایتخت بیشتر از همیشه مورد توجه قرار گیرد.

به عقیده او این طرح برای نهایی شدن باز هم نیازمند توجه هر چه بیشتر مسوولان است، زیرا تا وقتی که حمایت‌های معنوی در کنار حمایت‌های مالی از این طرح‌ها صورت نگیرد نمی‌توان برای آینده موفق آن تصویری روشن را متصور بود. او برای آن‌که تمام صحبت‌هایش را در یک جمله خلاصه کند می‌گوید: به دست آوردن یک موفقیت و پیروزی خوب است اما نگهداری از آن بسیار سخت و مشکل خواهد بود.

مهدی نورعلیشاهی/ گروه فرهنگ و هنر