16 آذر ، آغازی برای جنبش دانشجویی

 57 سال پیش روز 14 آذر، دانشجویان دانشگاه تهران، در اعتراض به مشکلات پس از کودتای سال 1332 و ورود «دنیس‌رایت»، کاردار جدید انگلستان به ایران، تظاهرات کردند. 15 آذر این سال، تظاهرات به خارج از دانشگاه کشیده شد و مأموران، شماری از دانشجویان را مجروح کردند.

این تظاهرات، خشم رژیم کودتا را برانگیخت تا در آستانه ورود نیکسون، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به تهران (18 آذرماه) اقتدار خود را به آنها نشان دهد و از تظاهرکنندگان زهرچشمی بگیرد تا ورود نیکسون در کمال آرامش برگزار شود. از این رو در اقدامی کم‌سابقه در 16 آذر، نیروهای لشکر 2 زرهی به دانشگاه تهران اعزام شدند.

در این روز دانشجویان هنگام ورود به دانشگاه تهران، متوجه تجهیزات فوق‌العاده سربازان و اوضاع غیرعادی اطراف دانشگاه شدند و وقوع حادثه‌ای را پیش‌بینی کردند. پس از چند ساعت، سربازان به داخل دانشکده‌ها هجوم بردند و عده بسیاری را دستگیر کردند که بین آنها عده‌ای از استادان نیز به چشم می‌خورد.

ساعت 10 صبح روزی مثل امروز هنگامی که دانشجویان خشمگین دیروز سر کلاس‌ها بودند، چندین نفر از سربازان رهسپار دانشکده فنی شدند. در همین زمان، رئیس دانشکده فنی، برای جلوگیری از هر گونه درگیری و خونریزی احتمالی، زنگ کلاس‌ها را زودتر از موعد زد.

هنگامی که دانشجویان در حال خروج از دانشکده بودند، یکباره با حضور و هجوم سرنیزه سربازان مواجه شدند که همین امر به شعار دادن تعدادی از آنها منجر شد که با اعمال خشونت سربازان گارد، 3 نفر از دانشجویان دانشکده فنی به شهادت رسیدند و تعداد زیادی نیز مجروح شدند.

دانشگاه‌های ایران طی سالیان سال شاهد واکنش دانشجویان به خودمداری و سرکوب رژیم‌های سلطه بود و شهادت 3 نفر از دانشجویان در روز 16 آذر زمینه‌ای را برای شروع جنبش دانشجویی و نزدیکی دانشجویان به هم برای رسیدن به هدفی مشترک تا سرنگونی رژیم شاه فراهم کرد.

آوید طالبیان
گروه جامعه