غبار مس در ریه مردم شهربابک

مسوولان مس نیز که با اعتراضات گسترده مردم و مسوولان مواجه شده بودند وعده‌هایی را برای مهار آلودگی هوا مطرح کردندکه سرانجامی ‌نداشت. اکنون با گذشت 6 سال از شروع فعالیت کارخانه ذوب مس خاتون‌آباد اگر چه با اقداماتی که شرکت ملی صنایع مس ایران طی یکسال گذشته انجام داده بخشی از آلودگی هوا کاهش یافته، ولی هنوز اعتراض‌های مردم و مسوولان خاتون‌آباد نسبت به آلودگی زیست‌محیطی آن ادامه دارد.

دادستان عمومی‌ و انقلاب شهرستان شهربابک یکی از مسوولانی است که نسبت به آلودگی‌های زیست‌محیطی مجتمع ذوب مس خاتون‌آباد به مسوولان شرکت ملی صنایع مس ایران هشدار می‌دهد. علیرضا کشاورز در گفت‌وگو با «جام‌جم»، می‌گوید: دستگاه قضایی به طور جدی پیگیر رفع آلودگی این مجتمع بوده و برای گرفتن حق مردم منطقه ساکت نخواهد نشست و با متخلفان برخورد قاطع خواهد کرد. وی با اشاره به این‌که بارها نسبت به آلودگی این مجتمع با مسوولان شرکت مس مکاتبه شده و به آنها تذکر داده شده بود، می‌افزاید: به نظر کارشناسان محیط زیست، فعالیت این کارخانه تهدیدی علیه بهداشت عمومی ‌شهرستان است و برای رفع آلودگی آن باید اقدامی‌ اساسی صورت گیرد. علیرضا کشاورز می‌گوید: به دلیل طراحی نامناسب و نحوه ساخت این کارخانه، از یک سو مقدار زیادی غبار مس که ارزش مادی زیادی دارند و باید تبدیل به آند و کاتد شوند به هوا می‌رود و از سوی دیگر این غبار مس تبدیل به سم می‌شود و روی محیط زیست منطقه تاثیر مخربی می‌گذارد. دادستان عمومی‌ و انقلاب شهرستان شهربابک با اشاره به دادخواست مردم منطقه برای رسیدگی به مشکلات ناشی از آلودگی این کارخانه می‌گوید: اگر ثابت شود در احداث این کارخانه تعللی صورت گرفته تمامی مسوولان مرتبط با آن، چه در زمان احداث و چه در حال حاضر باید پاسخگو باشند و دستگاه قضایی برای جلوگیری از فعالیت این کارخانه با هیچ کس تعارف ندارد و تا کنون به دلیل ایجاد اشتغال آن در منطقه ملاحظه کرده است.

کشاورز میزان خسارات وارده ناشی از آلودگی‌های زیست‌محیطی این کارخانه را غیرقابل برآورد عنوان کرده و می‌افزاید: طبق بررسی‌های کارشناسان رسمی‌ دادگستری فقط در یک دوره زمانی کوتاه حدود 10 میلیارد تومان خسارت به دام‌های منطقه وارد شده که شرکت مس محکوم به پرداخت آن شده است. این خسارت صرف احداث یک کارخانه آهک در منطقه با سهامداری خسارت دیدگان می‌شود.

فرماندار شهرستان شهربابک نیز با اشاره به این‌که اگر در زمان احداث کارخانه ذوب مس خاتون‌آباد، کارخانه‌های اکسیژن و اسید در کنار آن احداث می‌شد این کارخانه به این سرنوشت دچار نمی‌شد می‌گوید: به دلیل این‌که در سیستم دودکش‌های این کارخانه الکتروفیلترهای مخصوص به کار نرفته حجم زیادی از غبار، در هوا پخش می‌شود که با اقدامات موثر مدیریت شرکت ملی صنایع مس ایران تلاش‌های زیادی شده تا این آلودگی‌ها مهار شود. وی می‌افزاید: با پیگیری‌های به عمل آمده کلنگ احداث کارخانه اکسیژن در مجتمع ذوب مس خاتون‌آباد زده شده و تا چندماه آینده عملیات اجرایی احداث کارخانه اسید شروع می‌شود تا با احداث و راه‌اندازی آنها میزان آلایندگی هوا در مجتمع مس خاتون‌آباد به طور کامل رفع شود.

در حالی که الزام مطالعات زیست‌محیطی یکی از شرایط سازمان محیط زیست برای احداث واحدهای صنعتی است، رئیس سازمان محیط زیست کشور می‌گوید: مجتمع ذوب مس خاتون‌آباد هیچ مجوز زیست‌محیطی برای احداث ندارد. محمدجواد محمدی‌زاده بااشاره به این‌که در زمان احداث این واحد صنعتی دریافت مجوزهای رعایت محیط زیست الزامی ‌نبوده است، از تعیین مهلت یک ونیم ساله برای رفع آلایندگی هوا خبر می‌دهد و می‌افزاید: به این مجتمع مهلت داده شده است تا در مدت زمان تعیین شده نسبت به رفع آلایندگی اقدام کنند که تا کنون با تعمیر فیلترها،حدود 40 درصد آلایندگی آن کاهش یافته است.

در شرایطی که ناقص احداث شدن کارخانه ذوب مس خاتون‌آباد دلیل اصلی آلودگی آن است، مدیر امور ذوب مجتمع خاتون‌آباد دلیل عدم احداث کامل این کارخانه را تصورات غلط مدیران پروژه احداث آن عنوان می‌کند. بهرام بخشی درباره نحوه ساخت این کارخانه می‌گوید: این کارخانه توسط یک شرکت چینی نصب شده و طراحی و نحوه ساخت آن کپی کارخانه‌هایی بوده که چند بار از روی کارخانه اصلی که فنلاندی بوده کپی شده بودند. وی می‌افزاید:در کارخانه‌هایی که این شرکت در چین نصب کرده بلافاصله طرح‌های توسعه روی آنها همانند کارخانه‌های اسید اجرا گردیده که تمام آلایندگی آنها را می‌گیرد و جز بخار آب خروجی دیگری ندارند،ولی در زمان احداث کارخانه ذوب خاتون‌آباد، کارخانه اسید به عنوان یکی از اجزای اصلی درکنار آن نصب نشد که در حال حاضر باعث به وجود آمدن آلودگی هوا ناشی از فعالیت آن شده است.

مدیر امور ذوب مجتمع مس خاتون‌آباد درباره دلیل عدم احداث کامل کارخانه ذوب مس خاتون‌آباد می‌گوید: شاید در آن زمان که این کارخانه خریداری و نصب می‌شد، مدیران پروژه با این تصور که مجتمع مس سرچشمه کارخانه ای است که با بیش از 20سال فعالیت گازهای آن بدون کارخانه اسید به بیرون می‌رود و هیچ کس اعتراض نمی‌کند، کارخانه ذوب مس خاتون‌آباد را بدون کارخانه اسید و اکسیژن احداث کردند.

بخشی می‌افزاید: از آنجا که ماهیت کوره فلش مجتمع خاتون‌آباد غبار بیشتری از کوره‌های ریورب مجتمع سرچشمه تولید می‌کند بعد از راه‌اندازی کارخانه خاتون‌آباد ما شاهد حجم بسیار زیادی از غبار بودیم که از دودکش‌های آن خارج و باعث افت راندمان شدید کارخانه می‌شد. لذا مذاکرات زیادی با چندین شرکت داخلی و خارجی شد که نهایتا جهاد دانشگاهی دانشگاه علم و صنعت برای اصلاح الکتروفیلترها انتخاب شد و بعد از اصلاح الکتروفیلترها در حال حاضر اگر چه میزان غباری که از دودکش‌ها خارج می‌شود در حد استاندارد نیست، ولی تا حدود 95 درصد کاهش پیدا کرده است.