هنر بدون معنویت معنا ندارد

هفته گذشته نمایشگاه گرافیک سه قاره به احترام کوششها و خدمات مرتضی ممیز در محل موزه هنرهای معاصر تهران به پایان رسید. مرتضی ممیز بی شک به عنوان بنیانگذار گرافیک نوین ایران ، پیشاپیش معدود

کد خبر: ۳۶۷۶۱

طراحان پیشکسوت ، نقشی اصلی و به یادماندنی را در تاریخ هنر گرافیک معاصر ایران ایفا کرده است.
در این نمایشگاه ، آثاری از آخرین کارهای ممیز و کارهایی از او که کمتر دیده شده است در گرایش های مختلف طراحی گرافیک در کنار آثاری از 5 طراح برگزیده از 3قاره جهان به نامهای «رزماری تیسی» از سوئیس ، «آنتون بکه» از هلند، «آن سانگ سو» از کره جنوبی ، «شین ماتسوناگا» از ژاپن و «سیمور سواست» از امریکا به نمایش در آمده بود.
مقایسه سبکهای متفاوت این طراحان حاکی از تنوع گرایش ها در زمینه طراحی گرافیک در جهان است. اما نمایش 200اثر از مرتضی ممیز و 85 اثر از هنرمندان برجسته گرافیست از 3 قاره اروپا، امریکا و آسیا در کنار هم ، هر چند امکان مقایسه کلی و صحیح را درخصوص سبکهای مختلف این رشته هنری در قاره های مختلف فراهم نمی کند، اما در نگاهی دیگر تجلیل از ممیز به عنوان یک پیشکسوت هنری حرکتی است مثبت که با برپایی این نمایش صورت گرفته است.

درباره نمایشگاه گرافیک سه قاره که هم اکنون در محل موزه هنرهای معاصر تهران برپاست ، توضیح دهید.
این نمایشگاه ، مجموعه ای از 46 سال فعالیت هنری من و به صورت سیر تکامل این آثار و نمایش دوره های مختلف کاری من است که همراه آثاری از هنرمندان برجسته گرافیست قاره های دیگر در قالب این نمایشگاه به نمایش درآمده است.
در نگاه نخست ، شاید برنامه ریزی برای برپایی نمایشگاهی به این وسعت چندان مشکل نباشد، اما با توجه به گستردگی و پراکندگی این آثار، برپایی این نمایشگاه کار بسیار مهمی بود، که موزه هنرهای معاصر تهران بخوبی از عهده آن برآمد.
درباره آثار خارجی به نمایش درآمده در کناراین آثار نیز باید گفت آثار هنرمندان برجسته گرافیست سه قاره آسیا، اروپا و امریکا نیز آثار در خور توجهی هستند که نشاندهنده جنبه های مختلف این هنر در نقاط مختلف دنیاست.

هنر گرافیک در ایران از دید هنرمندی که بیش از نیم قرن عمر هنری خود را در آن سپری کرده ، چگونه است؛
گرافیک ایران از آغاز تاکنون دستخوش تغییرات بسیاری بوده است ، به طوری که تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ، این هنر زمانی بسیار مطرح بود که این موضوع حتی در بعد جهانی مطرح شد و بعد از پیروزی انقلاب ، مدتی در حالت سکون قرار گرفت و اکنون چند سالی است که این هنر کم کم به روزهای اوج خود در ایران نزدیک می شود.

آثار گرافیکی مرتضی ممیز از دیدگاه مرتضی ممیز چگونه است؛
کسی که جوینده است ، یابنده است. در مدت بیش از 46 سال کار هنری در زمینه گرافیک ، سعی کرده ام از همه چیز درس بگیرم.

momayez2

یک هنرمند پیش از این که هنرمند باشد، یک انسان زنده است و یک انسان زنده مدام در حال تاثیرپذیری است. از محیط پیرامون خویش تاثیر گرفتن به معنای تسلیم شدن و تقلید به معنای نادرست آن نیست و شاید جستجو بهترین عنوانی است که می توان از آن استفاده کرد.
جستجو، برای یک هنرمند بسیار مهم است. او باید با چشمانی جستجوگر و پویا همه چیز را با دقت بنگرد و نکات مثبت آن را در آثارش عرضه کند. ما در بطن فرهنگ زندگی می کنیم و مذهب جزو لاینفک این فرهنگ است و هر کس که در آن جامعه زندگی می کند، نمی تواند فارغ از تاثیرات گوناگون این فرهنگ باشد.
من هم به عنوان یک هنرمند که در جامعه ای ایرانی اسلامی زندگی کرده ام ، از این قاعده مستثنا نبوده ام. هنر بدون معنویت امکان ندارد و هیچ هنری بدون معنویت معنا ندارد، زیرا تاثیر مستقیم معنویت در زندگی و آثار هنرمند بسیار فراتر از آن است که کسی بخواهد آن را انکار کند و ما این موضوع را بواقع در آثار هنرمندان کشورمان پس از پیروزی انقلاب اسلامی دیدیم.
انقلاب اسلامی باعث دگرگونی اجتماعی مردم ایران شد و این دگرگونی در آثار دیگر هنرمندان و من تاثیر داشت و باعث شد تا آثار من پس از این دوره نیز با رنگ و بویی متناسب با احوال اجتماعی ایران پس از انقلاب خلق شوند. در طول دوران زندگی هنری خود به جستجو ادامه دادم ، تا به بینشی مفید در هنر برسم.

در طول زندگی هنری خود، زمانی بوده که از گرافیست بودن خسته شده باشید؛
هیچ وقت در دوران زندگی هنری ام از گرافیست بودن خسته نشدم ، زیرا برای رسیدن به این جایگاه تلاش فراوانی کرده ام.
همراه با این کار، معلم بودن را هم تجربه کرده ام و نوشتن مقالات هنری را نیز در کارنامه خود دارم و در راه اعتلای این هنر در ایران از هیچ تلاشی دریغ نکرده ام و با کمک در راه اندازی انجمن طراحان گرافیک ایران تلاش کردم این هنر در کشورمان نهادینه شود.

به عنوان شخصی که تمامی زوایای تاریک و روشن این هنر را در ایران می شناسد، ممکن است به کمبودهای این رشته در ایران اشاره کنید؛
آموزش گرافیک در ایران ، بزرگترین و شاید تنها مشکلی است که این رشته سالها با آن دست به گریبان بوده است. متاسفانه این هنر از نظر آموزش و حضور استادان برجسته فن دچار فقر شدید است.
در حال حاضر، با توجه به میزان هنرجویان و علاقه مندان این رشته ، استاد باتجربه گرافیست نداریم ، زیرا این رشته هنری از رشته هایی است که استادان آن باید حتما در زمینه حرفه ای فعالیت کرده باشند، تا بتوانند تدریس و انتقال تجربه کنند.
این مساله نیز چاره ای ندارد، جز این که منتظر آینده و حضور استادان حرفه ای در این زمینه باشیم.

با توجه به این که زمانی با رشته گرافیک در دانشگاه های کشورمان به صورت فانتزی برخورد می شد، آیا این رشته هم اکنون توانسته است ، جنبه اصلی و کاربردی خود را در جامعه پیدا کند؛

momayez4

این رشته هیچ گاه به صورت فانتزی در ایران مطرح نبوده است ، زیرا به واسطه این که هنرجویان این رشته پس از پایان تحصیلات بزودی جذب بازار کار می شوند، استقبال زیادی از آن می شود و اکنون کاربردی بودن این رشته بیش از بسیاری دیگر از رشته های هنری مشخص شده است.

با توجه به این که بسیاری از رشته های هنری کشورمان از نبود یک انجمن صنفی منسجم ضربه می خورند، انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران بدرستی توانسته است نقش خود را در این زمینه ایفا کند؛
حضور مرتب جوانان علاقه مند به رشته گرافیک از نقاط مختلف کشور در انجمن طراحان گرافیک ایران بزرگترین دستاورد این انجمن برای رشته هنری گرافیک بوده است. و برگزاری هفت بی ینال گرافیک نیز از دیگر دستاوردهای این انجمن است و اکنون و در آستانه بی ینال هشتم این بی ینال با نام بی ینال پوستر ایران ادامه فعالیت خواهد کرد، که نکته قابل توجه در برگزاری بی ینال هشتم برگزاری آن به صورت بین المللی و برای نخستین بار است.
انجمن طراحان گرافیک ایران با عمری بیش از 35 سال هم اکنون فعالیت خود را ادامه می دهد،در حالی که پیش از پیروزی انقلاب و به دلیل کارشکنی های بسیاری که در زمینه فعالیت این رشته هنری به وجود آمد، این انجمن در مقطعی از تاریخ فعالیت بسیار کندی را پشت سر گذاشت ، اما پس از پیروزی انقلاب و بالاخص دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی ، دست هنرمندان این رشته بیش از پیش باز شد و این انجمن نیز به دوران شکوفایی خود نزدیک شد.

فعالیت های حوزه گرافیک روز ایران را چگونه ارزیابی می کنید؛
امروزه گرافیک از انزوا درآمده و این رشته هنری برای همگان شناخته شده است.
از طرفی ، برپایی نمایشگاهی همچون نمایشگاه گرافیک 3 قاره نشاندهنده توجه مسوولان به این رشته هنری است و از سوی دیگر، استقبال از این نمایشگاه اقبال عمومی از این رشته هنری را نشان می دهد.
روزگاری این هنر در ایران شناخته شده نبود، ولی اکنون با نگاهی اجمالی به کیفیت آثار هنرمندان جوان این رشته می توان بخوبی دریافت که این هنر علاوه بر مرکز در شهرهای مختلف کشورمان نیز بخوبی شناخته شده است.

به عنوان آخرین سوال ، آینده گرافیک ایران را چگونه می بینید.
آینده گرافیک ایران با وجود جوانان علاقه مند خلاق و پویای کشورمان بسیار روشن است. ما باید برای بالفعل شدن قوای این جوانان خلاق ، امکانات را در اختیار ایشان قرار دهیم و به این وسیله آنها را با هنر روز دنیا آشنا کنیم.
البته آشنایی جوانان با میراث های فرهنگی را نیز نباید فراموش کنیم و آینده هنری روشنی را برای کشورمان رقم بزنیم.