تحرک و ابتکار در حوزه‌های علمیه

رهبر انقلاب در سخنان خود با اشاره به حضور حوزه علمیه در متن حوادث اجتماعی و سیاسی تاکید فرمودند که روحانیت، سرباز و خادم دین است و اگر منفعلانه حرکت کند قطعا دین ضربه خواهد خورد و این مساله با فلسفه وجودی روحانیت در تضاد است.

ایشان حوزه‌های علمیه را به حضور فعال در عرصه های جهانی فلسفی، فقهی و کلامی توصیه کردند و افزودند: حوزه باید با توجه به نظریات مکاتب گوناگون در مسائل مختلف برای همه مسائل و نیازهای مطرح در جهان پاسخ‌های مستدل، قوی و قانع‌کننده ارائه کنند.

رهبر انقلاب اسلامی در ادامه بحث ضرورت تحول در حوزه‌ها، ‌حرکت نو به نوی اجتهادی را اساس این تحول خواندند و افزودند: تحول و دگرگونی امری اجتناب‌ناپذیر است و مراجع، بزرگان و اندیشمندان حوزه باید آن را برنامه‌ریزی و هدایت و مدیریت کنند.

ایشان به عنوان مصداقی دیگر از برداشت‌های انحرافی از مفهوم تحول، به رها کردن شیوه‌های سنتی بسیار کارآمد حوزه در بحث تعلیم و تعلم اشاره کردند و افزودند: این شیوه‌های سنتی، بتدریج مورد توجه جهان نیز قرار گرفته است و اگر کسانی به عنوان تحول، به دنبال تضعیف این شیوه‌ها باشند، این حرکت قطعا ارتجاعی و نتایج آن غیرقابل قبول است.

شیوه انتخاب آزادانه استاد، اشکال گرفتن به استاد، فکر کردن، مطالعه و پرهیز از حفظ صرف مطالب، مباحثه، احترام به استاد و رعایت حقوق متقابل استاد و شاگرد از جمله روش‌های صحیح و سنتی رایج در نظام تعلیم و تعلم حوزه‌هاست که رهبر انقلاب اسلامی برای ایجاد تحول در حوزه‌ها بر تقویت آنها تاکید کردند.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، انطباق تلاش‌ها و فعالیت‌های علمی حوزه‌ها با نیازهای مردم و جامعه را از دیگر ضروریات تحول مثبت در حوزه‌ها دانستند و افزودند: در روند تحول در حوزه‌ها، باید نظام «رفتاری و اخلاقی» نیز مورد توجه قرار گیرد.

رهبر انقلاب اسلامی، تکریم مراجع معظم تقلید را از نکات مثبت نظام رفتاری حوزه برشمردند و افزودند: مراجع، غالبا قله‌های علمی حوزه‌ها هستند و هیچ کسی براحتی به این موقعیت دست نمی‌یابد بنابراین مراجع جلیل‌القدر باید همواره مورد تکریم و احترام همگانی حوزویون باشند.

رهبر انقلاب اسلامی درباره ضرورت تحول در حوزه‌ها، ‌به لزوم مدیریت این تحولات پرداختند و افزودند: تحول پیچیده، گسترده و همه‌جانبه در حوزه‌ها، بدون یک مدیریت قوی و صحیح امکان‌پذیر نیست و گروهی که مورد تایید مراجع و بزرگان و صاحب‌نظران حوزه است باید این مدیریت را برعهده داشته باشند.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همچنین با تاکید بر اهمیت درس و رشته فلسفه، حوزه‌ها را به توجه بیشتر به علوم عقلی و فلسفه و کلام و نیز رشته تفسیر توصیه کردند.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با تاسی از بیانات رهبر معظم انقلاب سخنان ایشان را کلیدی برای حل بسیاری از مسائل ذکر کردند و در گفت‌وگو با جام‌جم نظرات خود را درخصوص مباحث مطرح شده از سوی ایشان مطرح کردند.

سیدعلی حسینی، نماینده نیشابور و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی درباره بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص حوزه‌های علمیه گفت: یکی از نیازهای امروز جامعه علمی ما بخصوص در حوزه‌های علمیه، پرداختن به موضوعات علمی با رویکرد جدید است. وی با اشاره به این که مبنای علمی حوزه مبانی عقیدتی و اسلامی است خاطر نشان کرد: مهم این است که علمای حوزه علمیه و افرادی که صاحب نظر هستند بتوانند از لابه‌لای قرآن و احادیث نیازمندی‌های روز را درک کنند و آن را اشاعه دهند و آنها را در قالب نظریات مختلف مطرح کنند و در عین حال پرسش‌هایی که امروز در عرصه جهان ارتباطات و جهان پیچیده امروز وجود دارد را به صورت فقهی پاسخ دهند.

نماینده نیشابور در ادامه با تاکید بر این که رهبر معظم انقلاب اشاره دقیقی به توجه حوزه و نیاز جامعه داشتند، گفت: فقه ما فقه جعفری است و به فقه پویا و فعال معروف و مشهور است. به همین دلیل در زمان‌های مختلف و براساس ضرورت‌ها و نیازمندی‌ها این فقه توانسته خود را به روز کرده و به همه سوالات و پرسش‌ها پاسخ بدهد.

وی افزود: با توجه به این که ما در دوره و عصر پیچیده‌ای زندگی می‌کنیم لذا نیازمند هستیم که حوزه‌های علمیه نیز پویایی مضاعف، تلاش و ابتکار جدی را در این زمینه به خرج دهند تا همانند گذشته حوزه‌های علمیه، علما و روحانیت پیشگام در همه عرصه‌ها باشند.

حسینی درخصوص بیانات رهبری و لزوم توجه به مباحث علوم انسانی نیز گفت: پرداختن به علوم انسانی یکی از نیازمندی‌های جهانی است که متاسفانه در دوره‌های گذشته و دوره فعلی کمترین توجه به علوم انسانی شده و در کشورهای جهان سوم و کشوری مثل ایران، از پرداختن به علوم انسانی بشدت عقب مانده‌اند که با توجه به این که علوم انسانی پایه‌های تاریخی، عقیدتی و ایدئولوژیک هر ملتی است لذا باید مورد دقت بیشتری قرار گیرد.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس افزود: ما نباید به بهانه پرداختن به علوم کاربردی، علوم انسانی را رها کنیم، لذا در همه عرصه‌ها بخصوص در دانشگاه و حوزه این مبحث باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

وی گفت: رهبر معظم انقلاب چه در سخنرانی‌های قبلی خود و چه در سفر اخیرشان به قم بحث پرداختن به علوم اجتماعی را مدنظر قرار دادند و اگر ما امروز بخواهیم براساس هویت اسلامی و ایرانی، ‌«خودمان» را زنده نگه داریم و براساس آن زندگی کنیم یا بخواهیم ایدئولوژی که ملت براساس آن انقلاب اسلامی را صورت داده احیا کنیم باید پرداختن به علوم انسانی را سرلوحه کار خود قرار دهیم.

موسی غضنفرآبادی، نماینده بم و عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به راهکارهای رهبر معظم انقلاب برای پیشرفت حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد که رهبر معظم انقلاب بر پیشرفت و توسعه علوم اجتماعی و فلسفه در حوزه‌ها نیز تاکید کردند.

وی با بیان این که رهبر انقلاب درخصوص مباحث معیشتی طلاب نیز مباحثی را ارائه کردند، گفت: ایشان از حوزه علمیه خواستند همان طور که قبلا تامین مالی این مکان از طریق حکومت‌ها نبوده همچنان این مباحث از طریق مردم پیگیری شود.

غضنفرآبادی در ادامه افزود: البته رهبر معظم انقلاب از روحانیون خواستند که مباحث خود را تنها به صرف سخنرانی مطرح نکنند و با ارزیابی و ریشه‌یابی مسائل به حل عمقی مسائل بپردازند.

وی با اشاره به این که حضور روحانیون در مراکز آموزشی و صدا و سیما باید عمقی و همراه با کار فرهنگی باشد، افزود: صرفا با سخنرانی نمی‌توان معضلات اجتماعی از قبیل بیکاری و... را حل کرد بلکه ارتباط با اقشار مختلف جامعه ازجمله ارتباط روحانیت با جوانان و همراهی با آنان و پیگیری مشکلات و معضلات و ریشه‌یابی آنها می‌تواند مسائل فرهنگی را که مدنظر رهبری بوده است حل و فصل نماید.

موسی قربانی، نماینده قائنات و دیگر عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی نیز با تاکید بر این که به فرموده رهبری حوزه‌های علمیه باید در مسائل و نیازهای فرهنگی جامعه، دانش کافی برای رفع این نیازها داشته باشند، گفت: به نظر می‌رسد در راستای این اقدام باید روحانیون از حوزه‌های علمیه به بیرون بیایند و با حضور در اجتماع مسائل را بررسی کنند.

وی خروج روحانیت از حوزه را بعد از اتمام تحصیلات آنان یک تکلیف ذکر کرد و گفت: به هر حال روحانیت در حوزه‌ 2 وضعیت دارد. یک عده کسانی هستند که 4 تا 5 سال درس می‌خوانند و احتمال مجتهد شدن آنها وجود ندارد و عده دیگری هم هستند که امکان ارتقای علمی برایشان فراهم است و می‌توانند مدرس حوزه علمیه یا مرجع تقلید شوند، لذا با درک این شرایط باید کسانی که دیگر امکان تحصیل ندارند از حوزه خارج شوند و با ورود به عرصه کار عملی، به مسائل مهم کشور بپردازند.

وی گفت: به نظر می‌رسد حوزه هم مانند دانشگاه‌ها که بعد از اتمام تحصیل فارغ‌التحصیلان خود، آنها را راهی بازار کار می‌کند باید طلاب خود را بعد از آموزش وارد جامعه کند تا خواسته آقا تحقق یابد. نماینده قائنات تاکید کرد: البته بسیاری از علمای ما که تاثیر زیادی در جامعه دارند همچنان در قم هستند و در میدان عمل جایی از حضور آنان دیده نمی‌شود که باید براساس فرمایشات رهبری این اتفاق هر چه سریع‌تر رخ دهد.

قربانی با اشاره به این که نباید روحانیت در قم متمرکز شود و تا آخر عمر در آنجا بماند و بگوید ما می‌خواهیم درس بخوانیم گفت: بالاخره درس خواندن باید ثمره‌ای برایش وجود داشته باشد.

سیدجلال یحیی‌زاده، نماینده یزد و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز سفر رهبر انقلاب به قم را برای جهان اسلام، ملت ایران و حوزه‌های علمیه پربرکت خواند و گفت: یکی از مباحثی که درخصوص آن مدت‌ها در مورد لزوم ضرورت یا عدم آن بحث وجود داشت، تحول در حوزه‌ها بود، اما گاهی برخی درخصوص این ضرورت، معانی خاصی را دنبال می‌کردند که مورد رضایت دلسوزان، بزرگان و مراجع عظام تقلید نبود.

وی افزود: به هر حال یکی از مسائلی که در این سفر برای حوزه علمیه و روحانیت در قم به صورت شفاف و روشن آشکار شد، بحث تعریف از تحولی بود که باید در حوزه‌های علمیه صورت می‌گرفت که این مساله بخوبی از سوی رهبر انقلاب تبیین و ارائه شد.

یحیی‌زاده با اشاره به این که حوزه‌های علمیه، مرکز مدیریت حوزه‌های قم، شورای مدیریت حوزه و بزرگان باید به تعریفی که رهبر انقلاب از تحول در حوزه‌ها دانستند توجه کنند، گفت: به نظر می‌رسد که علوم انسانی و علوم اسلامی که هر دو در حوزه و دانشگاه مظلوم واقع شده‌اند و از سوی رهبر انقلاب مورد تاکید واقع شده است باید هرچه سریع‌تر احیا شوند. وی درخصوص برکت سفر رهبر معظم انقلاب به قم گفت: استان قم و حوزه علمیه به برکت این سفر حمایت جدی شدند که براساس آن شفاف‌سازی وظایف اصلی حوزه نیز صورت گرفت که این از مزیت‌هایی است که متوجه این شهر خواهد شد.

سیدناصر موسوی لارکانی، نماینده فلاورجان و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز فرمایشات رهبری را رهگشای مشکلات کشور دانست و گفت: حوزه‌های علمیه همیشه پرچمدار انقلاب از زمان مشروطیت بودند و مردم هم چشم امید به حوزه‌های علمیه داشته‌اند، لذا باید فرمایشات رهبری در این سفر، سرلوحه مدیریت حوزه، استادان و طلاب قرار گیرد.

وی افزود: مردم انتظار دارند که فرمایشات رهبری در عمل توسط حوزه‌ها اجرا شود و مسائل فرهنگی که مد نظر ایشان است سرلوحه کارها، درس‌ها و کلاس‌های طلاب قرار گیرد تا ان‌شاءالله به وظیفه شرعی و قانونی عمل شود.