دوران رکود گیوه‌دوزی

یکی از کارشناسان صنایع دستی استان همدان گفت: گیوه پاپوشی نرم و سبک و مقاوم است که در قدیم مورد استفاده قرار می‌گرفت و بیشترین مصرف‌کنندگان این نوع کفش‌ها روستاییان بویژه کشاورزان بودند که البته امروز نیز اغلب کشاورزان و دامداران به دلیل سبکی و مقاومت از آن استفاده می‌کنند.

پروانه عبادی در توضیح ویژگی‌های این نوع کفش گفت: گیوه نوعی کفش است که رویه آن را معمولا از نخ پنبه‌ای تابیده و زیر آن را از چرم یا آجیده انتخاب می‌کنند.

وی با بیان این که تمام محاسن گیوه در زیره سبک و رویه خنک آن خلاصه می‌شود، گفت: اگر چه وسایل مدرن امروزی و پا‌پوش‌های ماشینی از رونق بازار پا افزار سنتی کاسته است، اما تولیدکنندگان دستی و سنتی هم برای خود انگیزه‌های فراوانی برای تولید و عرضه دارند و همین امر موجب بقا و گسترش فرآورده‌هایی است که هم جنبه مصرفی دارد و هم بار فرهنگی خاص خود را به دنبال دارد.

وی مهم‌ترین مرکز تولیدکننده گیوه در استان همدان را روستای دهفول از توابع نهاوند عنوان کرد و گفت: زنان این روستا اغلب در فصل زمستان به بافت رویه‌های گیوه با ابزاری ساده که متشکل از یک قلاب فلزی و نخ پنبه‌ای است، مشغول هستند و هر نفر به طور میانگین در6 تا 10 روز یک جفت رویه گیوه می‌بافد.

این کارشناس اظهار کرد: زنان روستایی رویه‌های بافته شده را به کفاشان روستا یا خریدارانی که از استان‌های مجاور به همدان می‌آیند، می‌فروشند و پس از آن رویه گیوه با استفاده ازپادوش مبدل به گیوه کامل می‌شود.

عبادی با بیان این که آموزش این رشته بیشتر به روش سینه به سینه از مادران به فرزندان انجام می‌پذیرد، گفت: صنایع دستی استان همدان به منظور جلوگیری از منسوخ شدن این رشته، آموزش آن را در دستور کار قرار داده است.

یکی از گیوه‌بافان با اشاره به این که مهم‌ترین ماده اولیه گیوه‌بافی نخ پنبه‌ای در نمره‌های مختلف است و تخت آن‌ نیز از ضایعات چرم، منسوجات مستعمل و لاستیک‌های فرسوده خودرو ساخته می‌شود، گفت: دوخت گیوه، شغلی مردانه است و اغلب در کارگاه‌ها انجام می‌شود.

معصومه احمدی با بیان این که بافت رویه آن در کارگاه‌های خانگی توسط زنان و دختران صورت می‌گیرد، افزود: بافندگان با استفاده از وسیله ساده‌ای به نام قلاب، عمل بافت را انجام می‌دهند.

یکی از گیوه‌دوزان همدانی نیز گفت: هر ساله تعداد زیادی از گیوه‌های تولیدی در شهرها به فروش می‌رسید یا به خارج از کشور صادر می‌شد، ولی متاسفانه در سال‌های اخیر، با رواج استفاده از کفش‌های ماشینی که حتی به بازارهای روستایی نیز راه یافته، تولید گیوه محدود شده و بازار فروش آن رونق سابق را ندارد.

انصاری افزود: درحال حاضر، فقط برخی‌ ازسالخوردگان برحسب عادت یا به دلیل آشنایی با خواص گیوه از آن استفاده می‌کنند.

گیوه‌‌‌‌دوز دیگری به نام محسنی نیز با ابراز تاسف از این که هنر گیوه‌بافی و گیوه‌‌دوزی مغلوب ماشین و تغییر عادات مصرف مردم شده و رو به فراموشی می‌رود، گفت: عدم حمایت دولت از دست‌‌اندرکاران این حرفه، نبود تبلیغ مناسب برای این نوع پاپوش سنتی و ناآشنایی مردم با خواص و مزایای گیوه از دلایل رکود بازار این هنر است.

وی با بیان این که گیوه‌بافی کاری پرزحمت است، اظهار کرد: بافندگان گیوه، به دلیل گرانی قیمت مواد اولیه و کاهش تقاضا، از درآمد پایینی برخوردار هستند و به همین جهت، جوانان کمتر به انجام این‌ کار گرایش نشان می‌دهند.

یکی دیگر از دست‌اندرکاران این حرفه نیز با بیان این که گیوه‌بافی و گیوه‌‌دوزی، در گذشته‌های دور از صنایع‌دستی پررونق روستایی محسوب می‌شد، افزود: این شغل در حال حاضر فعلا فقط توسط سالمندانی انجام می‌شود که فرصت و استعداد پرداختن به کار دیگری را ندارند.

تقوی گفت: سازمان میراث فرهنگی، در صورت تامین مواد اولیه ارزان‌ قیمت برای بافندگان، تحت پوشش بیمه قراردادن آنان و ایجاد تعاونی‌های تولید برای بافندگان و انجام تبلیغات مناسب برای بازاریابی این محصول می‌تواند آن‌ را از فراموشی که تهدیدش می‌کند، نجات دهد.