درنای سیبری به ایران بازگشت

دکتر محمدباقر صدوق، معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست درباره این خبر به «جام‌جم» گفت: متاسفانه فقط یک درنا به ایران آمده و خبری از جفت آن نیست، اما ورود همین یک درنا هم می‌تواند امیدوارکننده باشد و نشان می‌دهد که هنوز هم ایران در مسیر مهاجرت درنای سیبری قرار دارد و امیدواریم در سال‌های آینده شاهد ورود یک جفت از این گونه و حتی بیشتر باشیم. وی گفت: این درنا 30‌/‌6 صبح روز دوشنبه وارد یکی از دامگاه‌های تالاب بین‌المللی فریدونکنار در استان مازندران شد و با خواندن آواز و سر و صدایی که به راه انداخته بود، توجه مردم محلی و صیادان را به خود جلب کرد. به گفته او، درنای سیبری پرنده‌ای جذاب است که خواندن آواز و انجام حرکات موزونش چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌سازد.

درنای سیبری یکی از صدها گونه در حال انقراض جهان است که از سال 1356 در طبقه‌بندی IUCN در رده بشدت در معرض خطر قرار گرفت. از این رو با بدتر شدن وضعیت زیستی این پرنده در جهان، طرح بین‌المللی حفاظت از درنای سیبری با حمایت مجامع بین‌المللی از سال 1381 در ایران به اجرا درآمد. این طرح زمستان 1387 به پایان رسید در حالی که از 4 قطعه درنایی که ابتدای آغاز به کار پروژه به ایران ‌آمدند تنها یک قطعه باقی مانده بود که این درنا نیز در واپسین روزهای زمستان 87 و در حالی که قصد بازگشت به سیبری را داشت در آسمان استان گیلان هدف اصابت گلوله‌های شکارچیان قرار گرفت و از بین رفت. به این ترتیب با اتمام طرح حفاظت از درنای سیبری و از بین رفتن آخرین درنا در ایران، 8 محیطبان که برای حفاظت از زیستگاه این پرنده در فریدونکنار مازندران استخدام شده بودند از کار بیکار شدند.

حال درنای سیبری به تنها زیستگاه خود در ایران یعنی تالاب فریدونکنار بازگشته، اما دیگر محیطبانی نیست که همین یک مهمان تازه از راه رسیده را میزبانی و حفاظت کند چرا که محیطبانان این طرح بعد از اصرار به خدمت در محیط‌زیست، به دیگر مناطق استان مازندران فرستاده شده‌اند. اکنون یک درناست و یک تالاب و ده‌ها شکارچی متخلف بی‌رحم! تنها امید باقیمانده حمایت مردم محلی و شکارچیان بومی‌ فریدونکنار است تا شاید آنها این مهمان تازه وارد طناز را میزبانی و حفاظت کنند.

درنای سیبری پرنده بومی ایران نیست و تنها چند ماه، آن هم در فصل سرد زمستان در مناطق محدودی از شمال ایران مهمان ماست. یکی از اقدامات اساسی پروژه حفاظت از درنای سیبری،کنترل مسیرهای پروازی این پرنده طی مهاجرت بود. هنگامی که درنا از ایران خارج می‌شود از کشورهای آذربایجان، قزاقستان و روسیه عبور می‌کند و طی مسیر مهاجرت چند هزار کیلومتری خود با مشکلات و مخاطرات بسیاری مواجه است.

البته هریک از این کشورها در سطح ملی نیز برنامه‌هایی را برای حفاظت هرچه بهتر از این‌گونه تدوین کرده‌اند و تالاب‌ها و مناطق زمستان‌گذرانی و عوامل تهدید را مورد شناسایی قرار داده‌اند.

مشاهده درنای سیبری در سال‌های قبل تمایل آن را برای حرکت و جابه‌جایی بین 3 تالاب فریدونکنار، ازباران و سرخرود نشان داده است. با این حال تلاش‌های انجام شده برای حفظ این گونه از طریق درناهای پرورش یافته در اسارت روسی تاکنون نتیجه بخش نبوده است.