دفاع از علم و دانش شخص بنده !

در جمع چنین آدم‌هایی است که شمای دانشجو باید برای پایان‌نامه‌تان ارزشی بیشتر از آنچه خود پایان‌نامه هم انتظارش را دارد، قائل باشید. شما باید نشان بدهید که این پنج شش سال گذشته را در سیستم آموزشی فقط رفت و آمد نکرده‌اید و این وسط چیزی هم به دست آورده‌اید. باید معلوم کنید که حالا آدم پربارتری شده‌اید و درست همین‌ جاست که پایان‌نامه نقش تاریخی خودش را بازی می‌کند. پایان‌نامه تنها مدرک و سند قابل اعتنایی است که نشان می‌دهد زندگی و عمرتان را پشت میزهای دانشگاه هدر نداده‌اید. ارائه پایان‌نامه نشان‌دهنده این است که شمای جوان به یک تجزیه و تحلیل شخصی رسیده‌اید و اگر دانشگاه توانسته باشد از شما چنین فردی بسازد، باید با نوشتن بهترین پایان نامه، دین‌تان را به آن ادا کنید.

پایان‌نامه نوشتن در این چندسال تبدیل به شغل شده؛ شغلی کاذب که برای بعضی جوانان اشتغالزایی کرده است. نوشتن آن بسته به سختی و آسانی‌اش و‌ تحقیقات کتابخانه‌ای و میدانی، قیمت‌های مختلفی دارد. پول را می‌دهی و یک یا 2 ماه بعد پایان‌نامه‌ات را خیلی تمیز و صحافی شده تحویل می‌گیری.

شاید کار مشکل و طاقت‌فرسایی به نظر برسد. البته برای بسیاری واقعا هم همین‌طور است. سارا، دانشجوی فوق‌لیسانس ارتباطات یکی از دانشگاه‌های دولتی ایران است. او البته دوران دانشجویی‌اش را باید چند سال پیش به اتمام می‌رساند اما پایان‌نامه‌اش انگار قصد ندارد هرگز به پایان برسد. البته قانون دانشگاه‌ها چنین زمان و مهلتی را در اختیار شما قرار نمی‌دهد، آن هم برای یک پایان‌نامه دویست سیصد صفحه‌ای که دوستان دیگرتان مشابه‌اش را چند ماهه نوشته و تنظیم کرده و تازه از آن دفاع هم کرده‌اند.

سارا با ترفندهای قانونی بسیاری توانسته است تا همین حالا دفاع از پایان‌نامه‌اش را 4 ترم عقب بیندازد. مثلا او برای بیماری افسردگی‌اش که از استرس همین پایان‌نامه دچارش شده بود، به‌عنوان دلیل و مدرکی برای یک مرخصی یکساله استفاده کرد. البته فکر نکنید که این دانشجوی فوق‌لیسانس، توانایی، هوش یا سواد نوشتن پایان نامه را ندارد. نه، او دچار فوبیای پایان‌نامه شده است.

فوبیای پایان‌نامه که اصطلاح اصلی آن فوبیای تمام کردن یا ترس از پایان دادن به یک کار است، درست آنجا سراغ سارا آمده که او آمادگی کامل را برای پایان‌نامه نوشتن و دفاع از آن داشته است، یعنی 2 سال پیش. قبل از آن‌که آن ترس ماندگار خودش را بر او و پایان‌نامه‌اش تحمیل کند، او هیجان و انرژی بسیاری برای به ثمر رساندن پایان‌نامه تحصیلی‌اش داشته است.

اما در فوبیای تمام کردن که معمولا بعد از چند سال کار مداوم پیش می‌آید، فرد قادر به ادامه کار نیست. روانپزشک‌ها می‌گویند این بیماری با دارو قابل درمان است و ماندگاری خودش را براثر استفاده از قرص‌‌های ساده مخصوص اضطراب و نگرانی از دست می‌دهد. مساله اینجاست که از این فوبیا نترسید. راه درمان آن ساده است به شرطی که واقعا برای درمان شدن قصد کرده باشید. سارا هیچ‌وقت از پایان‌نامه‌اش دفاع نکرد. برای او ترس از دفاع آنقدر قوی بود که ترجیح داد یک بار دیگر از اول آغاز کند. او تحصیلاتش را در اینجا رها کرده و برای ادامه تحصیل در همین مقطع در یک دانشگاه غیرایرانی ثبت‌نام کرده است. باید تا سر رسیدن زمان تحویل پایان نامه جدیدش منتظر بود و دید آیا او دوباره به بیماری افسردگی دچار خواهد شد یا فوبیای تمام کردن رهایش کرده است؟

پایان‌نامه‌ها مخصوص دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری است. اگر دانشجوی دوره لیسانس هستید و در آخر 4 سال تحصیل از شما می‌خواهند که موضوعی مربوط به درس و رشته‌تان را انتخاب و براساس آن یک تحقیق بنویسید، اصلا منظورشان پایان‌نامه نیست. حتی اگر آن تحقیق برای استاد و دانشگاه مورد بحث خیلی هم مهم باشد برای آن‌که شما مدرک لیسانستان را بگیرید، وجودش آنقدرها هم ضروری نیست. اما برای یک دانشجوی فوق‌لیسانس و دکتری پایان‌نامه واقعا به معنای پایان کار است. ارائه پایان نامه در گرفتن مدرک به اندازه همان یکی دو سال رفت و آمدتان به دانشگاه اهمیت دارد. برای این‌که مدرک قاب گرفته دکتری‌تان را ببینید، چاره‌ای ندارید جز این‌که پایان‌نامه ارائه کنید.

مهم‌ترین نکاتی که برای یک جوان پایان‌نامه‌نویس اهمیت دارد، رعایت برخی اصول اولیه اما بسیار مهم است. پایان‌نامه‌ها معمولا با رضایت دانشجو به کتابخانه دانشکده‌ها تحویل داده می‌شود. هیچ بعید نیست که چند سال بعد دانشجوی دیگری براساس پایان‌نامه شما یک تحقیق و اکتشاف بزرگ علمی کند. پس کار نوشتن پایان‌نامه را جدی بگیرید و تنبلی‌تان را با جوانی‌تان توجیه نکنید. پایان‌نامه شما باید از نظر شکل و شمایل نوشتن و اصول نگارش و تدوین شسته و رفته باشد. باید هر کسی با ورق زدن آن قادر به درک چیزهایی که نوشته‌اید، باشد. هیچ می‌دانستید که بسیاری از پایان‌نامه‌های دانشجویی حتی در مقطع فوق‌لیسانس توسط خود دانشگاه یا وزارت علوم از دانشجویان خریداری می‌شود.

یکی از نکاتی که در پایان‌نامه‌ها باید مورد توجه جدی قرار بگیرد، بخش منابع و ماخذ مطالب است. پایان نامه یک تحقیق ساده نیست که شما بتوانید با آوردن یکی دو اسم کتاب و نویسنده و در دقیق‌ترین حالت با آوردن شماره صفحه‌ای که مطلب از آن نقل قول شده،‌ صداقت و پایبندی‌تان را به منبع و ماخذ نشان بدهید. واقعیت این است که ‌ بخش منابع و ماخذ در یک پایان‌نامه، یک بخش اصلی و قابل توجه برای استادانی است که نمره شما در دستان آنهاست.

بعد از آن‌که در نگارش مطالب موردنظر به قدر کافی خبره شدید و یک ویراستار هم پایان‌نامه‌تان را پیش از چاپ و ارائه، ویراستاری کرد، حالا زمان آن است که دست به جیب ببرید و یک شکل و شمایل آبرومند برای پایان‌نامه‌تان طراحی کنید. البته معمولا سرنوشت اغلب پایان‌نامه‌ها این است که در یکی از صحافی‌های میدان انقلاب در جلد‌های گالینگور مجلد شوند تا شما در یک جلسه پر استرس آن را در دستتان بگیرید و از علم و دانشتان دفاع کنید. با این حال اگر خلاقیت منطقی در ارائه پایان‌نامه دارید، لطفا دریغ نکنید.

بعد از آن‌که پایان‌نامه‌تان را براساس اصول تنظیم، تدوین و چاپ کردید، زمان دفاع از آن فرا می‌رسد. کار هنوز پایان نگرفته و شما باید از آن چیزی که حرفش را در پایان نامه زده‌اید و نتیجه تحقیقات و تحلیل‌های شخصی خودتان بوده، دفاع کنید. در این جلسه استاد راهنمای شما که تنها تکیه‌‌گاه و نقطه امیدتان است، در کنار استادان دیگری که قرار است شما را قضاوت کنند، نشسته و به شما لبخند‌های امیدوارکننده می‌زند. شما همه چیز را بدقت آماده کرده‌اید؛ تصاویری که باید نشان بدهید و بدفعات آنها را بررسی کرده‌اید که ترتیبشان درست و دسترسی به آنها در جلسه دفاع آسان باشد. البته در گذشته که کامپیوتر آنقدرها وسیله معمول و در دسترسی نبود اسلاید معمول‌ترین راه نشان دادن تصاویر در جلسات دفاع بود. اما در حال حاضر پایان‌نامه‌ها را نه با اسلاید که با امکانات دنیای کامپیوتر ارائه می‌کنند و در جلسات دفاع دیگر نه از دستگاه پخش اسلاید خبری است و نه از اپک و دیگر دستگاه‌های از مدافتاده. لپ‌تاپ حرف اول را می‌زند و تصاویر در اندازه‌های بزرگ و با پیکسل‌های بسیار بالا روی پرده سفیدی که قرارداده شده، نمایش داده می‌شوند. جلسه دفاع از پایان‌نامه حالا باید برای شما استرس کمتری داشته باشد.