وقتی جوامع نزدیک‌تر می‌شوند!

درست است که این عوامل روی احوال ما تاثیر می‌گذارند ولی عامل مهم دیگری که ممکن است حتی فکرمان هم به آن نرسد «حالت روحی دوستان و اطرافیان» است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد، وضعیت روحی و روانی افراد بسیار بیشتر از آنچه فکرش را می‌کنند تحت تاثیر اطرافیان آنهاست.

پس بدین ترتیب، همه ما به‌نوعی درگیر احوالات دوستان دوستان و همچنین دوستان دوستان دوستان‌مان هستیم. در واقع ما تحت تاثیر دوستان چند رده آن‌طرف‌تر قرار می‌گیریم؛ کسانی که ممکن است تا به ‌حال آنها را ندیده باشیم ولی حس و حال آنها مثل یک ویروس از شبکه‌های اجتماعی عبور می‌کند و به ما می‌رسد.

نشریه NewScientist در مقاله تحلیلی این موضوع را این‌گونه بررسی کرده است:

بر همگان روشن است که طیف وسیعی از تاثیرپذیری‌های ما در حال تغییر است و از طریق شبکه‌هایی از دوستان و روش‌هایی که خیلی قابل درک نیستند، راه خود را پیدا می‌کنند. تاثیراتی مانند شادی و افسردگی، چاقی و بیماری یا عادت‌هایی مثل سیگار کشیدن، تمایل به رای دادن در انتخابات، سلیقه به غذا یا موسیقی خاص، اولویت برای حریم خصوصی آنلاین و حتی تمایل به خودکشی یا تفکر درباره آن.

نیکولاس کریستاکیس، جامعه‌شناسی که در بسیاری از کارهای نوین پیشگام بوده، معتقد است: «اینها مثل موج‌هایی که در اثر پرتاب سنگ در آب ایجاد می‌شوند، به‌سرعت در شبکه‌ها پخش و بزرگ‌تر می‌شوند».

این مساله که ما نه‌تنها از احوالات، عادت‌ها و حالت‌های مزاجی اطرافیان‌مان بلکه حتی آنهایی که نمی‌شناسیم، تاثیر می‌پذیریم، کمی نگران‌کننده به‌نظر می‌رسد؛ چراکه این امر نشان می‌دهد از زمانی که تاثیرات اجتماعی بخش ناخودآگاه ما را نشانه رفته، این ما نیستیم که تصمیم می‌گیریم که در زندگی به کجا می‌خواهیم برویم، بلکه ما تنها در صندلی پشت راننده نشسته‌ایم تا ما را جایی که می‌خواهد پیاده کند!

همچنین این تحقیقات نشان می‌دهد که این تاثیرپذیری درباره تمام افرادی که می‌شناسید، یکسان نیست. این که تا چه حد روی شادی شخصی حساس باشید، بستگی به میزان رابطه شما با آن فرد دارد. مثلا اگر دوستی دارید که در شعاع 2 کیلومتری شما زندگی می‌کند و از مساله‌ای خوشحال می‌شود، امکان این‌که شما هم خوشحال شوید تا 60 درصد افزایش پیدا می‌کند! در حالی که نصف این مقدار برای همسایه دیوار‌به‌دیوار و یک‌چهارم آن برای خواهر یا برادرتان که در نزدیکی شما زندگی می‌کند، صادق است.

در کمال ناباوری، برای یک دوست بسیار نزدیک از جنس مخالف این میزان کمتر از 10 درصد است. این مساله در راستای مشاهدات عجیب درباره برخی از اپیدمی‌های اجتماعی است که نشان می‌دهد این فراگیری، از طریق دوستان همجنس بسیار موثرتر پخش می‌شوند.

تمام اینها یک سوال کلیدی مطرح می‌کنند: «چیزی مثل شادی چطور ممکن است سرایت کند؟» برخی از پژوهشگران معتقدند که مکانیزم تقلید رفتاری در این امر موثر است. روانشناسان نشان داده‌اند که افراد با سرعت و دقت قابل توجه و به‌طور ناخودآگاه از حالات چهره، طرز صحبت، طرز ایستادن، حرکات بدن هنگام صحبت و دیگر خصوصیات رفتاری اطرافیانشان کپی‌برداری می‌کنند. این مساله برای آنها یک بازخورد عصبی ایجاد می‌کند که در واقع احساسات مربوط به رفتار خاصی را که تقلید کرده‌اند ،تجربه می‌کنند.

رفتارها و احساسات می‌توانند مانند یک ویروس سرایت کنند! تقلید ناخودآگاه به مردم این اجازه را می‌دهد که بازتاب ضعیفی از احساسات واقعی اطرافیانشان احساس کنند و حتی خود را در زندگی عاطفی افراد تصور نمایند.

از طریق این پژوهش می‌توانیم ببینیم چطور پدیده‌ای مثل شادی ممکن است به‌سرعت از یک شبکه اجتماعی و گروهی از دوستان و افراد عبور ‌کند اما مساله‌ای که هیچ‌یک از این آزمایش‌ها نتوانستند به آن پاسخ دهند این است که چرا ما از شادی یک دوست نزدیک بسیار بیشتر خوشحال می‌شویم تا شادی خواهر یا برادرمان؟!

محمدحسین کردونی