انقلاب اسلامی و نظام بین الملل

انقلاب اسلامی ایران در شرایطی به پیروزی رسید که نظام بین الملل دو قطبی حاکم بود.

کد خبر: ۳۵۵۳۲

در چنین شرایطی انقلاب اسلامی با گشودن جبهه ای ثالث در نظام بین الملل و اعطای ایدئولوژی تهاجمی به جنبش عدم تعهد، توانست هنجارهای سلطه جویانه در نظام بین الملل را زیر سوال ببرد و به هنجارسازی در زمینه عدالت ، آزادی ، حق گرایی ، استقلال ، هویت گرایی و خردباوری اهتمام ورزد. همچنین با تاکید بر نقش جنبشهای آزادی بخش اعم از اسلامی و جهان سومی توانست آنان را به عنوان بازیگرانی نوین در عرصه بین المللی مطرح کند.این مهم موجب تغییر در معادلات سیاسی - منطقه ای و حتی تحول در ساختار نظام بین الملل شد، به گونه ای که علاوه بر تغییر در نوع بازیگران ، ماهیت قدرت نیز متحول شد. به عبارت دیگر قدرت سخت افزاری که تا آن زمان به عنوان قدرت غالب در نظام بین الملل مطرح بود، با جنبه ای دیگر به نام قدرت نرم افزاری همراه شد و تفوق اندیشه بر ابزار و اولویت هنجارهای بین المللی بر قدرت نظامی رقم خورد. انقلاب اسلامی ایران علاوه بر خط بطلان کشیدن بر اسطوره شکست ناپذیری قدرتهای سلطه گر، توانست برای نخستین بار دکترین مردم سالاری دینی را به جهانیان عرضه کند و از این رهگذر میان سنت و مدرنیته ، جمهوریت و اسلامیت و ارزش و روش پیوند برقرار کند. علاوه بر این ، محیط نظام بین الملل نیز دچار تغییر شد؛ چرا که با پدیدار شدن بارقه های امید در دل آزادیخواهان و مستضعفان جهان و تقویت گرایش به اسلام در کشورهای مسلمان و نیز افزایش جو ضدصهیونیستی و افزایش نفرت عمومی از سیاست های سرکوبگرانه رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی و جنوب لبنان و نیز آشکار شدن سیاست های دوگانه امریکا در قبال رژیمهای خاورمیانه ، انقلاب اسلامی توانست هویتی جدید به منطقه بخشد و با تاکید بر الگوی مردم سالاری دینی ، به هم اندیشی به منظور یافتن نقاط مشترک و برون رفت از تنگناهای سیاسی و اقتصادی تحمیلی از جانب قدرتهای فرامنطقه ای بپردازد. از این رو انقلاب اسلامی موجب شد ضمن آشکارشدن هویت ملتها و ارتقای نقش آفرینی آنان در تحولات بین الملل ، توجه دولتها را به ضرورت پیوند بیشتر با مردم و نیز اهتمام فزون تر به تعاملات بین ملتها معطوف گرداند. از این روست که انقلاب اسلامی ضمن تکیه بر پیوند ملت و دولت بر ضرورت توسعه مناسبات بین ملتی و نیز توجه به دیپلماسی غیردولتی ، توجه کشورهای منطقه را جلب کرد. حال با توجه به تجربه ارزنده تاثیرگذاری انقلاب بر ساختار و نظام بین الملل ، شایسته است نسبت به ارتقای توان بازیگری در عصر جهانی شدن ، توجه بیشتری مبذول گردد. این مهم نیازمند مدیریت پویا و منعطف ، اندیشه ورزی و نظریه پردازی و ارائه الگوی کارآمد عملی و منطقی و قابل فهم توسط جهانیان و نیز تلاش برای ساده سازی مفاهیم و دیدگاه ها و عنایت به عنصر تبلیغات برای جهتدهی به افکار عمومی بین المللی و اثبات حقانیت دیدگاه ها و آرمان های انقلاب ، کوشش در جهت عملیاتی کردن آرمان های انقلاب اسلامی از رهگذر هم اندیشی نخبگان سیاسی ، فکری و فرهنگی و نیز سرعت عمل و اقدام با توجه به شتاب تحولات در عصر اطلاعات و ارتباطات است . لذا شایسته است با تکیه بر آرمانگرایی واقع بینانه و با تکیه بر سیاست خارجی مبتنی بر عزت ، حکمت و مصلحت و تلاش برای توسعه مناسبات دو جانبه و چند جانبه و عنایت به سیاست تنش زدایی و اعتمادسازی ، به منظور تقویت توان تاثیرگذاری بر تحولات بین الملل گامهای عملی برداشته شود. بر این اساس تکیه بر منطقه گرایی و نیز وحدت جهانی اسلام و اندیشیدن راهکارهایی عملی برای تقویت هم پیوندی کشورهای مسلمان و مقاوم در برابر سلطه قدرتهای استکباری از اهمیت فزاینده ای برخوردار است.