محمدعلی کشاورز از «مادر» علی حاتمی و شرایط امروز سینما میگوید
هنوز متاثرم
مادر برای همه ما فیلم خاطرهانگیزی است؛ فیلمی که پس از سالهای سال هنوز هم ما را وسوسه میکند تا در یکی از شبهای ماه رمضان راهی سینما شویم و به تماشای آن بنشینیم. مهم نیست چند بار شبکههای مختلف سیما این فیلم را پخش کرده باشند، مهم نیست چند بار خودمان آن را در خانه دیده باشیم، مهم «مادر» است با شخصیتهایی که اغراق نیست اگر بگوییم همیشه همهجا با ما هستند، فقط کافی است به آنها فکر کنیم تا یک جورهایی زنده شوند و خود را به رخ بکشند.
یکی از این شخصیتها محمدابراهیم است؛ برادر بزرگ خانواده که نقشش را محمدعلی کشاورز بازی میکرد؛ بازیگری که این روزها حسابی از دست خیلی مسائل ناراحت است، اما وقتی حرف مادر و علی حاتمی به میان میآید، تلخیها را فراموش میکند.
محمدعلی کشاورز، بازیگر نقش محمدابراهیم در فیلم مادر مرحوم علی حاتمی درباره خاطرات خود از این فیلم به «جامجم» میگوید: زندهیاد حاتمی در زمان خود بهترین کارگردان سینمای ایران بود. البته در آن زمان سینما شرایط متفاوتی داشت، اما اکنون سینما تحول ندارد و متاسفانه عقبنشینی کرده است.
به اعتقاد کشاورز، در سینمای ایران روابط بر ضوابط حاکم است. دیگر مانند گذشته فیلمنامهنویس و کارگردانان از دل مردم نمیآیند و حرف دل آنها را نمیزنند. او یکی از نمونههای این کارگردانها را مرحوم علی حاتمی میداند، کسی که برای مردم فیلم میساخت. کشاورز میگوید: به همین دلیل است که هنوز هم بعد از 25 سال با اکران دوباره مادر، مردم از این فیلم استقبال میکنند.
این بازیگر پیشکسوت سینمای ایران ادامه میدهد: من هنوز هم متاثرم. سینمای ایران کارگردان بسیار خوبی (علی حاتمی) را از دست داد. او با یادآوری نام همکارانش میگوید: زندهیاد چهره آزاد پس از این فیلم دارفانی را وداع گفتند. خانم فرجامی هم دیگر کار نمیکنند.
کشاورز نقش رسانهها را هم در این زمینه مهم میداند و میگوید: رسانهها هم باید به مسائل روز اجتماعی توجه داشته باشند. او معتقد است سینما، ادبیات، موسیقی، نقاشی و حتی خوشنویسی ما در حال نابودی است و وجود تکنولوژیهای جدید باعث شده تا برخی از ریشههای فرهنگی ما از بین برود. او میافزاید: باید در این زمینه به فکر راه چاره بود.
کشاورز تصمیم گرفته در شرایط حاضر کار نکند، زیرا اخلاق برایش مهمتر از مسائل دیگر است.
بازیگر مجموعه هزاردستان البته از تغییر نام شهرک سینمایی علی حاتمی هم دلگیر است. او میگوید: این شهرک سینمایی توسط مرحوم علی حاتمی ساخته شد و تلویزیون با ساخت مجموعههای تلویزیونی متفاوت استفادههای زیادی از این مکان طی این سالها کرده است. نباید نام این مرحوم از این شهرک حذف شود. او افتخار فرهنگ ماست.
کشاورز در مورد حضور نسل جدید فیلمسازان در سینمای ایران میگوید: متاسفانه نسل جدید فیلمسازان به دنبال پژوهش نمیروند. آنها نمیدانند که در تمام نقاط این کشور آثار باستانیای وجود دارد که نماد فرهنگ ایرانی است. حتی برخی از آنها از معماری نیز اطلاعی ندارند. ایران از قومهای مختلفی تشکیل شده که هرکدام از آنها لهجه خاص خود را دارند. فیلمسازان برای ساخت فیلمها روی این بیان و لهجهها تحقیقی نمیکنند. این موضوع جای تاسف دارد.
بازیگر فیلم کمالالملک با اشاره به نقش تلویزیون در جامعه عنوان میکند: رسانه تلویزیون مخاطب عام را در بر میگیرد. افرادی که در این رسانه فعالیت میکنند، باید روایتگر فرهنگ و تاریخ ایران باشند. در ادبیات ایران هنوز سوژههای زیادی وجود دارد که میتوان آنها را به تصویر کشید. حتی شرایط فعلی جامعه میتواند موضوع فیلمنامههای مختلفی را در اختیار فیلمسازان قرار دهد.
وی درباره شرایط فیلمبرداری مادر میافزاید: فیلمبرداری این فیلم حدود دو ماه و نیم طول کشید.
لوکیشن اصلی فیلم خانه خرابهای بود که با نظر مرحوم حاتمی بازسازی شد و مورد استفاده قرار گرفت. این خانه حوض نداشت اما برای آن حوضی به شکل قلب طراحی شد که نمادی از دل مادر بود.
کشاورز میگوید: احمد بخشی مدیرتولید فیلم مادر که بسیار نیز زحمت کشیدند حالا برای اینکه به اخلاق در کار اهمیت میدهد و خود را وارد روابط نمیکند، بیکار است. البته در شرایطی که برای سینما و تلویزیون به وجود آمده است، تهیهکنندهها نیز مقصر هستند و نباید به چنین افرادی میدان دهند تا فضا را آلوده کنند.
بیتا موسوی / جامجم
گفت و گو
