افزایش اشتغال و کاهش بیکاری

مشروح میزگرد به شرح زیر است:

رادیو گفت و گو: امروزه افزایش اشتغال و کاهش بیکاری از دغدغه های اصلی هر کشوری محسوب می شود. بیکاری زمانی بیش از پیش اهمیت پیدا می کند که علاوه بر ایجاد فقر ، بسیاری از بیماریهای روحی و ناهنجاریهای اجتماعی را هم بوجود می آورد. به همین علت، مسئولان کشورها همواره به دنبال راهی برای کاهش نرخ بیکاری در کشورهای خود هستند. آقای تمدن ،  در حال حاضر نرخ بیکاری در استان تهران چقدر است؟

تمدن :از 11.3 الان به 10.9 رسیده و پیش بینی ما این است که در پایان سال بتوانیم این را به 10.7 برسانیم.
 
رادیو گفت و گو: چند درصد از افراد بیکار را فارغ التحصیلان تشکیل می دهند؟

تمدن:قاعدتاً این گونه است که ما همیشه یک نسبت 40،60 را داریم. یعنی تقریباً کلی است برای کل کشور، همیشه قریب 40 درصد از فارغ التحصیلان ،جمعیت بیکاران اند . قاعدتا  به این شکل است. حالا این نسبت فرق می کند ، در یک جا 35دصد است،40 درصد است،45 درصد است،متفاوت است ولی نسبت عمومی تقریباً این است.
 
رادیو گفت و گو:به نظر شما دلیل اصلی بیکاری فارغ التحصیلان کشور چیست؟
 
تمدن:نمی توانیم  مطلق  بگوییم بیکاری. نوع اشتغال آنهایی که ممکن است جویای آن اشتغال باشند، ممکن است متفاوت باشد با آن خواسته ای که آنها مستقیم دارند. یعنی بحثی که می کنیم در مورد فارغ التحصیلان بیکار اگر بخواهید فرض کنید ، نسبت را یک نسبت واقعی بدانید ، لازمه آن این است که یک بررسی دقیق و آماری باشد تا بر اساس آن صحبت کنیم. ما الان به صورت کلی مطرح می کنیم. یعنی بسیاری از فارغ التحصیلان ما ممکن است در شغلی غیر از آن شغلی که تخصص آنها و رشته تحصیلی آنهاست اشتغال داشته باشند و خودشان را بیکار تلقی کنند. ما حتی داریم کسی که بعد از فارغ التحصیلی در شغل آزاد مشغول شده ولی از او سوال کنید می گوید من بیکارم. طبیعتاً زمینه های فرصت های شغلی را ما باید متناسب با توسعه کشور فراهم کنیم. نمی توانیم به یکباره میزان فارغ التحصیلان را یک نسبت برابری با فرصت های شغلی برایشان فراهم کنیم. نه در ایران،در هیچ کجای دنیا چنین امکانی وجود ندارد که بین تقاضای فارغ التحصیلان و بین بازار کار بتواند یک رابطه مساوی و برابر ایجاد کند. همیشه بازار کار و بازار اشتغال در یک حدی اشباع می شود و مازاد  فارغ التحصیلانی هم که جذبشان در رشته مورد علاقه شان فراهم نمی شود ، ما او را جزء مجموعه و جمعیت بیکار تلقی می کنیم.
 
رادیو گفت و گو: آقای مظهری ، به نظر شما دلایل  اصلی بیکاری فارغ التحصیلان در کشور چیست؟
 
مظهری: من هم دقیقاً فرمایشات آقای تمدن را عرض می کنم.
 
رادیو گفت و گو: شما بعنوان مدیر کل کار و امور اجتماعی استان تهران چه راهکاری را می توانید برای رفع این معضل ارائه دهید؟

مظهری:به نظرم آقای تمدن در ادامه فرمایشاتشان بنا داشتند به وظایفی که به کارگروه اشتغال، سرمایه گذاری که ریاست آن در هر استانی به عهده استانداران است و دبیری آن به عهده مدیران کل کار، بعد هم  تجمیعی که در وظایف دستگاه های اجرایی مخصوصاً  دستگاه هایی که مسئول نظارت بر تولید شغل هستند، حتماً بنا داشتند اشاره کنند. من با اجازه ایشان مطالبی را عرض می کنم. به این معنا که در سال جاری وظیفه ای را به عهده استانداران محترم اضافه بر وظایف قبلی و ذاتی شان دولت  گذاشتند و آن اینکه هر یک از استانداران موظف شدند ، با نظارت دقیقی که دارند در مسائل و حتی مسئولیت پذیری که به دستگاه ها ، انشاءالله برایشان وضع کنند، مخصوصاً در استان تهران، یک صدهزار فرصت شغلی را داشته باشیم و در جمع کشوری یک میلیون فرصت شغلی ایجاد شود. قاعدتاً بخش وسیعی از مشاغلی که در سطح استان تهران در سال 89 ، بنابر تولید آن است، توجه و رویکرد به نیروهای ماهر با تحصیلات مشخص دارد. کما اینکه دستگاه های اجرایی تا الان 117 هزار فرصت شغلی را تعهد کردند. برابر آماری که گرفتیم و کتابی که از این محل تهیه شده، بسیاری از این مسائل و مشکلاتی که حضرتعالی اشاره کردید و آقای استاندار توضیح دادند ان شاءالله حل خواهد شد.
 
رادیو گفت و گو: آقای تمدن،اعلام کردید که دولت موظف شده، در سال 89 ، یک میلیون و صدهزار شغل ایجاد کند. برای این میزان شغل در تهران چه روش هایی باید به کار گرفته شود؟

تمدن: حدودی میلیون و صدهزار، صدهزار آن مربوط به استان تهران است، که از این یکصد هزار ما به یاری خدا تا سه ماهه اول امسال بالغ بر 15 هزار نفر را امکان اشتغالشان را فراهم آوردیم . این هم بر اساس آماری است که ما از طریق تأمین اجتماعی دریافت می کنیم. یعنی کسانی  که به طور قطع رفتند و مشغول به کار شدند و با اسم و نام و مشخصات ما اینها را در فهرست شاغلین ضبط و ثبت می کنیم. البته بنا داریم انشاءالله در آینده ای نزدیک ما جشن اشتغال را داشته باشیم، برای آن تعدادی که مشغول به کار شدند اینها را زیر یک سقف جمع کنیم و برای اینکه در آغاز زندگی هستند،بسیاری از اینها جوانان ما هستند و جمعیت شاغل جوانان ما را تشکیل می دهند، انشاءالله بتوانیم شروع به کار اشتغالشان را به اتفاق هم جشن بگیریم. ما تمام دستگاه ها و سازمانها را بسیج کردیم، یکپارچه. البته این را می خواهم خدمت شما عرض کنم که مفهوم اینکه دستگاه های دولتی برای ایجاد اشتغال ورود پیدا کردند این نیست که دولت بخواهد ایجاد شغل کند. معمولاً رابط بین بخش دولتی و بخش خصوصی در این جا دستگاههایی هستند که حلقه اتصال محسوب می شوند. که اینها باید امکان اشتغال جوان را فراهم کنند. مثلاً بانکها با دادن تسهیلات، فرض کنید که صنایع با دادن مجوزها....
 
رادیو گفت و گو: ما قبلاً هم طرح بنگاه های زودبازده را داشتیم که با وامی که به آنها داده می شد ، قرار بود که ... فعالیتی انجام دهند ولی متأسفانه به آن نتایج نرسیدند. الان هم قرار است به همین روش عمل شود؟آیا همه طرح های بنگاه زودبازده صد درصد مثبت بوده؟

تمدن:بله. فرض کنید ما در استان تهران ،میزان انحرافمان کمتر از 10 درصد بوده. یعنی 10 دصد یا کمتر از 10 درصد وامهایی که گرفته شده.
 
مظهری: از نظر تعداد واحدهایی که به نتیجه نرسیده اند کمتر از 10 درصد و از نظر حجم ریالی کمتر از 4 درصد.
 
تمدن:این نکته را می خواهیم عرض کنم که بخشی از این جمعیت نتیجه همین وام های زودبازده  است که می خواهد مشغول به کار شود. بالاخره یکصد هزار نفر که می خواهند مشغول به کار شوند ، زمینه اش باید از قبل فراهم شود. بخشی از پیش زمینه هایی که فراهم شده، در حقیقت همین وام های زودبازده است که هم دارد به نتیجه می رسد و بخشی از این جمعیت بیکار را به خود جذب می کند. سرمایه گذاری های جدید است و مجوزهایی که دارد به نتیجه می رسد یا صادر شده، واگذاریهایی که دولت به بخش خصوصی کرده. بخش خصوصی فعال شده، توسعه داده، الان نیاز به نیروی کار دارد. مجموعه اینها که دست به دست هم می دهد ،در واقع امکان ایجاد اشتغال یک میلیون و صدهزار را برای دولت و یک صد هزار نفر را برای استان تهران انشاءالله فراهم خواهد کرد.
 
رادیو گفت و گو: آقای قاسمی، آقای تمدن  به مثبت بودن نتیجه بنگاه های زودبازده  اشاره کردند ،نظر شما در این خصوص چیست؟
 
قاسمی: برخی از بخش های بنگاههای زودبازده بله،آمار خوبی بود . متأسفانه آماری که ما عملاً در سطح استانها و شهرستانها  ،چیز دیگری می گوید. حرکتهای خوبی شد اما اینها قانع کننده و اشباع کننده نیست. همه مشکلات بخش اشتغال را جلب نکرده. نیاز به یک صورت مسئله بزرگتری است. نیاز به یک همت بزرگتری است که همه وارد شوند و بعد به ظرفیت و پتانسیل شهرستانها و خود استانها وارد شوند. چون بحث اشتغال و مشکلات در کلانشهرها عدم برنامه ریزی و زیرساخت و بستر سازی در شهرستان و استان است. که همه در مرکز جمع شدند و برای خود استانداران تهران و فرمانداران مشکل ایجاد کردند. من بخشی از موفقیت بنگاه های زودبازده را تأیید می کنم اما بعضی هم آمار جمع شده، ابلاغ شده که اینها متأسفانه قابل قبول نیست.
 
رادیو گفت و گو: آقای قاسمی الان نرخ بیکاری در استان تهران چقدر است؟
 
 قاسمی: من آمار واقعی آن را ندارم.
 
تمدن: اگر قرار است یک آماری را تأیید یا رد کنیم باید مبنای علمی و آماری داشته باشیم. مثلاً بگوییم این عدد این نیست ،این است. به هر حال این آمار و ارقامی که ما داریم خدمت شما عرض می کنیم ، ناشی از یک بررسی دقیق آماری استو کاملاً علمی و با یک قاعده منطقی این آمار انجام می شود. اگر کسی بخواهد این آمار را رد کند یا مخدوش بداند ، طبعاً باید بگوید آمار جدید این است. باید روال منطقی انجام شده باشد ، یعنی همان اصول و آمار نمونه گیری ها،نظر سنجی ها یا هر روش دیگری که ما به عنوان علم آمار قبول می کنیم باید آن باشد. اما در کنار آن می خواهم عرض کنم که برای مسئله اشتغال، همیشه یک مسئله و یک دغدغه و یک حاشیه وجود دارد ، با عمده حرفهای آقای قاسمی موافقم ،مطلوب و دلخواه نیست. فرمایشات شان درست است ،ما هم می گوییم دلخواه نیست. آن روزی برای ما دلخواه است که یک بیکار در مملکت نباشد، حتی مجبور شویم نیروی کار وارد کنیم و این را به عنوان یک مسئله و یک دغدغه همیشه برای مسئولان کشور وجود داشته که آن شرایط دلخواه را فراهم کنند.
 
قاسمی: من پیرامون فرمایش آقای تمدن عرض کنم که من آمار را رد نکردم. من گفتم در مسیر پروسه ای زود بازده که تشکیل شد ، آمار سازی شد، برخی افراد تسهیلات  گرفتند،اما به نفس عمل ، به شاه بیت غزل توجه نشد. برخی آمدند در لیست و تسهیلات هم استفاده کردند،آمارشان جمع و جور شد اما متأسفانه شغلی که مد نظر بود ، به هر حال آن تحقق نیافت. من آمار را تأیید می کنم، همین آماری که 3 میلیون در کشور بیکار است،باید یک مرکزی باشد که تأیید کند ، آمارها مورد تأیید ماست. من در تقابل حرف آقای استاندار نیستم. ما واقعاً مشکل داریم، باید نظر خود مسئولین کشور را عوض کنیم. این زنگ خطری است که  به هر حال دیگر به صدا در آمده در رابطه با اشتغال. امروز بزرگترین مشکل و اساسی ترین مشکل و اولا ترین خواست مردم اشتغال است. این پدیده دیگری است که مشکلات دیگری در زنجیره خودش بروز می دهد. امروز ما باید ظرفیت استانها و شهرستانها را به فعلیت تبدیل کنیم. این می تواند مشکلات ما را حل کند.
 
منصوری: موضوع اشتغال،بحث اشتغال و طریق اشتغال  من فکر می کنم بسیار مهم است. چون امروز هر کسی در بحث اشتغال تعریف خاص خود را ارائه می دهد. از دید ما کسی که الان در مدرک تحصیلی لیسانس در هر رشته ای یا فوق دیپلم در هر رشته ای، اگر به عنوان راننده تاکسی باشد ، او بیکار است . اگر یک آمار این گونه داشته باشیم،نرخ بیکاری بالاست و در کمیسیون اجتماعی و کمیته اداری استخدامی  ریشه و علت این موضوع را پیگیری کردیم و الان یکی از مواردی که کمیسیون اجتماعی بحث اشتغال و بحث جدی مجلس اشتغال است. در دولت آقای احمدی نژاد ، هم دوره قبل، و هم دوره  اخیراً هم در جلسه ای که با استانداران داشتند  محور اصلی را اشتغال اعلام کردند. و یک جدیت خوبی هم شروع شده. منتها آنچه  در واقعیت هاست ، این است که اگر هر کسی که صدای ما را می شنود ، امروز هیچ نگرانی بزرگتر از اشتغال در جامعه نیست. تأکید مقام معظم رهبری که امسال را سال همت مضاعف و کار مضاعف بیان کردند روی همین موضوع است. یعنی همه فکر می کنند که خواسته جدی است، در همه خانواده ها هم هست. از خود آقای تمدن گرفته و تا منزل ما هم جوان بیکار وجود دارد.
 
رادیو گفت و گو: آقای منصوری ، اگر با آمار و  ارقام صحبت کنید که مستند باشد، سپاسگزار می شویم. از نظر آمار و ارقامی شما چه اطلاعاتی دارید؟
 
منصوری: آمار  و ارقامی که اعلام می شود در بحث نرخ بیکاری ، این اعداد قابل قبول بنده، بعنوان یک حداقل به عنوان یک عضو کمیسیون اجتماعی نیست. چرا که این نرخ بیکاری مثلاً در استان گلستان یک بار مرکز آمار استان تهران اعلام می کند 4،یکبار اعلام می کند 8 ، من می گویم 29. من خدمتتان عرض کردم، اگر تعاریفی که در مورد بحث اشتغال مطرح می شود ، تعریف واقعی اشتغال ،یعنی هر کسی به تناسب رشته تحصیلی اش بتواند در یک کاری مشغول شود. کسی که مهندسی کشاورزی دارد باید در همین رشته مشغول شود.کسی که لیسانس فیزیک دارد، حداقل باید در همین جا مشغول شود. اگر این را شما در واقعیت بگیرید ، نرخ بیکاری بالاست اما اگر علی الحساب فردی را مشغول می کنید، همان بیکاری پنهان ، این بله. در مجموع فکر من این است، به هر حال ما در یک جامعه ای هستیم که یک تناسبی بین اشتغال و رشد تحصیلی نیست. چون میزان افرادی که از دانشگاه خارج می شوند، با اشتغالی که در جامعه بوجود می آید،رشته های دانشگاهی را به گونه ای تنظیم کنیم که امیدواری به اشتغال فردا بوجود بیاید. این است که اگر واقعاً در این شرایطی که هستیم دولت نمی تواند مبارزه کند ، مجلس هم نمی تواند. در شرایطی که الان هستیم، یک فضایی از گذشته ایجاد شده یا عقب ماندگی از گذشته ایجاد شده ، ما هم باید تلاش کنیم.اعتقاد من است که اینکه می گویند برای حل مشکل اشتغال راهی نداریم،من این را قبول ندارم، حتماً راهی داریم. حتما می توانیم این کار را انجام دهیم. من در صحن علنی یک پیشنهاد داشتم، گفتم ما بازنشستگی پیش از موعد را نمی دانم، بسیاری موافق اند،بسیاری مخالف اند ولی اعتقاد من بر این بود که اگر پیش از موعد را ما جدی بگیریم ،افرادی که همین الان شاغل اند ،ببیند یک خانم با 25 سال و یک خانم با 20سال و یک آقا با 25 سال بازنشست شود و اولویت اول را به همین افراد شاغل دهیم، یک تعدادی این گونه از گردونه کار خارج کنیم، یک فضایی برای نسل جوان بوجود آوریم. یک فضایی این گونه می توانیم برای تحصیل کرده ها ایجاد کنیم. اما اگر شما می بینید آموزش پرورش الان 30 سال و فوق لیسانس را هم کردیم 35 سال. معلوم می شود که ما با کاهش جمعیت به شیوه جدید شاید نیاز نداشته باشیم. چه دلیلی دارد که ما در دانشگاه این رشته ها را آموزش ببینیم،بدهیم و فردا هم هیچ زمینه ای برای اشتغال اینها فراهم نباشد. باید یک تلاش جدی،این همراهی که بین مجلس و دولت وجود دارد، ما همین بحث کمیته اداری استخدامی، بحث تغییر قانون کار، به هر حال ما یک طرحی را امضا کردیم. باید برخی از اینها را اصلاح کنیم.در برخی موارد هم واقعاً این نگرانی از ناحیه کارفرماها وجود دارد که آنها هم هیچ رغبتی ندارند برای جذب نیروی حداقل تحصیل نکرده.
 
تمدن: این دیگر همان عرض بنده است. عرض کردم باید حتماً مستند کنیم آمارمان را به یک جایی به یک مستندات دقیق و آماری علمی که به اتفاق همه در این زمینه اتفاق نظر داریم. هر آماری که اعلام کنیم باید یک آمار قانونی و رسمی باشد که مورد قبول همه و مورد اجماع باشد. آمار رسمی ما آماری است که مرکز رسمی ما مرکز آمار ایران منتشر می کند ، بانک مرکزی منتشر می کند و طبعاً همه دولت ها در قرون گذشته و در هر موقعیتی استنادشان به این آمار است که برای مجلس و دولت و برای نمایندگان و مدیران اجرایی ، طبعاً آن به عنوان آمار اصلی ، همین نکته آماری بود که من خدمتتان عرض کردم. نکته مهم این است که جریان ایجاد اشتغال، در دولت آقای دکتر احمدی نژاد به شدت سرعت گرفت و هم حرکت روبه جلوی کشور، در طول دو سه ماه گذشته، طرحهای فولاد و طرحهای پتروشیمی و طرح های نفت و این گونه پروژه هایی که توسط رئیس جمهور افتتاح شد، هر کدام اینها 6هزار، 10 هزار ، 15 هزار ، شغل ایجاد می شود. به نظر من در تاریخ این کشور ایجاد موج اشتغال به این شکلی که الان دارد اتفاق می افتد کم سابقه است. ما همین روند رو به جلوی کشور، همین سرمایه گذاری هایی که الان دارد انجام می شود، همین قراردادهای توسعه پارس جنوبی که چند وقت پیش امضا شد. مفهوم اینها چیست؟ مفهوم اینها حرکت و اقدام برای ایجاد اشتغال است لذا ما همیشه باید به اشتغال به عنوان یک پروژه بلند مدت نگاه کنیم. یعنی البته من نماینده ، اگر 10 نفر پشت سر هم برای شغل مراجعه کردند، این یک  دفعه باعث نشود بگوییم بیکاری بیداد می کند. خیر باید ببینیم آنهایی که به بنده یا 4 مرکز کاریابی یا 4 مسئول دیگر مراجعه می کنند، اینها چه درصدی از جمعیتی هستند که ما فکر می کنیم بیکار است لذا من عرض می کنم که شتاب ایجاد اشتغال در کشور بی نظیر و کم نظیر است. ما الان جزء کشورهایی هستیم که بیکاری برای آنها بحران محسوب نمی شود. جزء کشورهایی هستیم که ما الان در حاشیه دقیق و مناسبی در حال حرکتیم.در حاشیه امنی حرکت می کنیم .نمی گوییم بیکار نداریم، بیکار داریم اما برای بیکارمان برنامه داریم،برای بیکارمان داریم سرمایه گذاری می کنیم، برای بیکارمان پیش بینی آینده شغلی می کنیم.
 
رادیو گفت و گو: آقای تمدن ، آیا این برنامه ریزی ها پاسخگوست؟
 
تمدن: حتماً پاسخگوست. حجم سرمایه گذاری در پارس جنوبی ، برای حداقل 60 هزار نفر ایجاد شغل می کند. و الان بالغ بر 10 تا 15 درصد این عدد الان دارد آنجا کار می کند و این رو به رشد است. طرح ها عمرانی ، پروژه های عمرانی نیروی متخصص می خواهد، مهندس می خواهد ، کارشناس می خواهد، کارگر می خواهد،اینها رو به رشد است لذا واقعاً ما جزء کشورهایی هستیم،بخصوص در دولت نهم و دهم در شرایطی قرار گرفتیم که عرض کردم در بحث اشتغال در حاشیه امن هستیم.  به این معنا اگر بیکار داریم،برای بیکارمان، برنامه داریم،برای بیکارمان برنامه داریم از طریق اشتغال ، از طریق سرمایه گذاری و از طریق توسعه کشور و ایجاد زیرساختهای لازم.
 
رادیو گفت و گو:آقای منصوری نظر شما چیست؟

منصوری: فرمایش آقای تمدن قابل قبول است. منتها هر کسی یک تعریفی دارد. به هر حال ما باید همه یک استنادی کنیم به یک جایی که مرکز آماری است ولی اگر آن تعریفی که من عرض کردم به چه فردی می گوییم شاغل ، قطعا تناقض ایجاد می شود. در مجموع تلاشهایی که این دولت شروع کرده،امسال در بحث مسکن مهر، تلاشها قابل تقدیر است. در بحث اشتغال من عرض کردم این بیکاری  مربوط به امروز و دیروز نیست ، در گذشته ما یک خلاء هایی داشتیم و الان هم باید این را حل کنیم.یک تعریف تأمین اجتماعی این است که در دنیا هر کسی که به سن اشتغال می رسد تا زمانی که جایی مشغول نشده مورد حمایت دولت قرار می گیرد، حالا هر کسی با تحصیلات پایین ، با تحصیلات بالا. تا زمانی که وارد چرخه کار شود و بعد این مزایایی که دولت می دهد قطع شود. که این  طرح تقدیم هیئت رئیسه شد که ان شاءالله در صحن هم عمل می شود. تلاش جدی و خوب است. منتها یک خلاء هایی هم وجود دارد که اینها چون نمی تواند معجزه کنند. این دولت هم نمی تواند معجزه کند، با جدیتی که می بینم امیداوارم،منتها باید نوع رشته های دانشگاهی، در یک شهرستان کوچک در یک ترم 500 نفر فارغ التحصیل می شوند. چند نفر وارد بازار کار می شوند؟ یا اگر هم وارد فضای کار می شوند با مدرک تحصیلی که دریافت کرند همخونی ندارد. اینجاست که ما باید جهت دهی کنیم. من فکر می کنم باید یک تغییری در رشته های تحصیلی دانشگاه ضرورت دارد. آموزش به گونه ای باشد که در آینده هم فضای کار وجود داشته باشد. در مجموع ما ناامید نیستیم تلاش می کنیم. همه باید به دولت کمک کنیم در بحث خلاء های قانونی که وجود دارد. دولت هم همانطور که آقا فرمودند تلاشش را مضاعف کند. آقا فرمودند که تا مردم سر سفره شان چیزی را نبینند باورشان نمی شود.