بلندگوی مخترع نماها نباشیم

چنین ادعاهایی در همه زمینه‌‌ها به چشم می‌خورد و بیش از هر کس محققان و پژوهشگران واقعی کشور بزرگ و فرآیند توسعه علمی را با مشکل مواجه می‌کند.

دامنه وسیع چنین اختراعاتی چند وقتی است که به حوزه نانو هم وارد شده و به نوعی اضافه کردن پیشوند نانو به هر آنچه که بتوان فکر کرد، از نانومواد ونانو حسگرها گرفته تا ساخت نانو ربات‌ها بهانه‌ای شده تا برخی مخترع‌نماها حتی بدون آنکه درک درستی از این فناوری داشته باشند مدعی ساخت محصولات جدیدی شوند که با آخرین تکنولوژی‌های روز دنیا ساخته شده‌اند.

از زمانی‌که اولین جرقه فناوری نانو در سال 1959 توسط ریچارد فاینمن طی یک سخنرانی با عنوان «فضای زیادی در سطوح پایین وجود دارد» زده شد تا کنون افراد زیادی دست به کار شده اند تا به این نظریه جامه عمل بپوشانند. براساس این نظریه، پیش بینی شده بود که در آینده‌ای نزدیک بتوانیم مولکول‌ها و اتم‌ها را به صورت مستقیم دستکاری کنیم. خوشبختانه این تصور زودتر از آنچه تصور می‌شد تحقق یافت و در حال حاضر ما تبلور حضور این فناوری را در عرصه‌های مختلف علمی دنیا شاهد هستیم. اما آنچه در این میان اهمیت دارد وشاید با وجودی‌که مبنای اصلی این فناوری است کمتر مورد توجه عموم قرار می‌گیرد این است که ‌نانو در واقع واژه‌ای است کلی که به تمام فناوری‌های پیشرفته در عرصه کار با مقیاس نانو اطلاق می‌شود و معمولاً منظور از مقیاس نانو، ابعادی در حدود یک نانومتر تا 100 نانومتر است و باید به خاطر داشت که یک نانومتر یک میلیاردیوم متر. کار کردن در چنین فضایی نیاز به تجهیزات پیشرفته و مدرنی دارد که اگر چه تعدادی از مراکز پژوهشی کشور به آنها مجهزند اما در اختیار افراد عادی قرار ندارد. برای آن‌که کسی بتواند در زمینه نانوفناوری دست به نوآوری بزند لازم است مانند هر رشته و فناوری دیگری جریان‌ها و روندهای علمی موجود در این حوزه را بشناسد که مستلزم سال‌ها تحصیل خواهد بود. این امکانات و آن تجربه و تخصص‌ همان چیزی است که مخترع‌نماها بدون در اختیار داشتن آنها گاه ادعاهای عجیب و غریبی را مطرح می‌کنند و باید مواظب بود به دام آنها نیفتیم.

بهاره صفوی / گروه دانش