تخریب بازارچه‌های سنتی رشت

محمد فلاحی، کارشناس مسائل شهرسازی و معماری در گفتگو با مهر می‌گوید: بازار به صورت همزمان یک محور مهم ارتباطی، اقتصادی و فرهنگی شهر است و نقش و منزلت بسیار مهمی در حیات اجتماعی شهر دارد و به همین جهت است که در مواقع حساس، تاثیر مهمی بر روند رویدادهای اجتماعی و سیاسی دارد.

شهر رشت مانند دیگر شهرهای تاریخی کشور، دارای پیشینه و الگوی سنتی در ساختار فضای شهری است، اما متاسفانه توسعه سال‌های اخیر بافت این شهر را تحت تاثیر قرار داده است. محمدرضا قاسمی، رئیس شورای شهر رشت در این زمینه می‌گوید: احیای بافت بازارچه‌های سنتی از دغدغه‌های مهم شهرداری و شورای رشت است. بازسازی و نوسازی بافت سنتی بازارچه‌ها، علاوه بر احیای ساختار سنتی شهر، جاذبه‌های گردشگری رشت را افزایش خواهد داد. رئیس شورای شهر رشت بازار سنتی رشت را شامل میدان بزرگ، میدان کوچک، چهارسوق‌ها و کاروانسراها دانسته و می‌افزاید: در بازار سنتی اساس مبتنی بر روابط صادقانه ناشی از وابستگی‌های شخصی، تجاری و سیاسی است که حل مشکلات، خصوصی و با رضایت طرفین انجام می‌شود و در بازار مدرن روابط غیرشخصی و بر اساس اتکا به نظام بازار است که زمینه شایسته‌سالاری را فراهم می‌آورد.

بحث مازاد تولید کشاورزی که به عنوان نخستین هسته تولد شهرها و روابط آن محسوب می‌شود را نیز می‌توان در راستای تشکیل بازارهای ایران در عهد باستان دخیل دانست.

خرید از بازار رشت اگرچه با مشکلات عبوری روبه‌روست، اما در نوع خود از دیدنی‌های استان گیلان به شمار می‌رود، گردشگر وقتی به بازار رشت وارد می‌شود به دنبال خرید سوغات یا کالای مورد نظر ساعت‌ها به جستجو می‌پردازد و در کنار آن از کاروانسراهای قدیمی‌ رشت و طاقی‌های بزرگ و کوچک آن دیدن می‌کند.

آنچه که در این بین از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است لزوم توجه به میراث فرهنگی بازار بزرگ رشت است، بازاری که از دیرباز محل دادوستد کالاها میان ایرانیان و اروپاییان بوده است، بی‌تردید نقش بازار در رونق گردشگران استان گیلان بسیار پراهمیت است و نمی‌توان بسادگی از آن گذشت. با وجود این نقشه سراها و طاقی‌های بازار می‌تواند در نوع خود یک ایده نوین برای دستیابی به یک هدف بزرگ باشد؛ هدفی که شاید گردشگری گیلان را با تحولی عظیم در عرصه اقتصاد منطقه روبه‌رو سازد. بعلاوه تمام نقاط دنیا بدون داشتن میراث فرهنگی چیز زیادی برای جلب مسافران و گردشگران نخواهند داشت.

نباید فراموش کرد که تنوع رنگ‌ها در بازار بزرگ شهر رشت و سبک چیدن محصولات برای عرضه به خریداران و همچنین ساختار کالبدی کهن بازار همگی دنیای تضاد را در ذهن گردشگر متجلی می‌سازد و گردشگر را با این باور آشنا می‌کند که نیازش را در این مکان احساس کند. این بافت‌های قدیمی، ضمن آن‌که جزئی از میراث فرهنگی است و آثار و بقایا و سنن و آداب و رسوم دوران قدیم را تداعی می‌کند، می‌تواند از معضلات قابل توجه در بافت شهری این شهر نیز محسوب شود و در این میان توجه به بازار رشت نیز به عنوان ویترین صنایع استان از اهمیت بسزایی برخوردار است.