فوران نخستین چاه نفت ایران

ویلیام ناکسی دارسی یک میلیونراسترالیایی، نخستین فردی بود که با دستگاه‌های حفاری مکانیکی به اکتشاف نفت و حفر چاه در ایران پرداخت. گروهی که او برای اکتشاف نفت به ایران فرستاده بود، پس از بررسی‌های زمین‌شناسی، گزارش داد که احتمال وجود نفت در حوالی قصرشیرین و شوشتر زیاد و در دیگر نقاط امیدوارکننده است. پس از دریافت این گزارش، دارسی نماینده‌ای به نام ماریوت را در سال 1901 به دربار ایران فرستاد که توانست امتیاز اکتشاف و استخراج نفت در تمام ایران، بجز 5 ایالت شمالی را از مظفرالدین شاه قاجار بگیرد.چند ماه پس از امضای قرارداد، حفاری اولین چاه درمحلی به نام چیاسرخ یا چاه سرخ در شمال غرب قصرشیرین آغاز شد. کار حفاری به علت نبود راه و ناامنی به کندی پیش می‌رفت تا آن‌که تابستان 1903 در عمق 507 متری به گاز و کمی نفت رسید. چاه دوم نیز در همین ناحیه در عمقی مشابه به نفت رسید. بهره‌دهی این چاه درحدود 175 بشکه در روز بود و دارسی را به این نتیجه رساند که اگردر ناحیه چیاسرخ نفتی بیش از این مقدار هم بیابد به علت دوری از دریا و نبود امکان حمل به بازار مصرف، سودی عایدش نخواهد شد، بنابراین به خوزستان روی آورد.

در خوزستان نیز کار به پیشرفت مطلوب نرسید. درنیمه اول سال 1908 سرمایه شرکت روبه پایان بود و هنوز نفتی کشف نشده بود. روسای شرکت به مسوول عملیات در مسجد سلیمان دستور دادند تا کار اکتشاف را متوقف کند، اما او چند روزی از اجرای این دستور خودداری کرد وبه حفاری ادامه داد. درروز پنجم خرداد 1287 شمسی (1908 میلادی) مته حفاری به لایه نفت‌دار برخورد کرد و نفت با فشار از چاه بیرون زد. عمق چاه 360 متربود. دومین چاه که 10 روز بعد به نفت رسید 307 متر عمق داشت. با به نفت رسیدن این دو چاه، وجود نفت به مقدار زیاد درایران به اثبات رسید و از همین رو درسال 1909 شرکت سابق نفت ایران و انگلیس تشکیل شد. این واقعه سرآغازی بود بر تغییر چهره اقتصادی و سیاسی ایران که تا امروز اثرات آن در حیات ایرانیان مشهود است.