جایگاه پرس‌تی‌وی در کهکشان رسانه‌ای

اینها شعارهایی هستند که سال پیش محتوای تبلیغات محیطی پرس تی‌وی را در متروی لندن تشکیل می‌دادند تا روزانه فکر و ذهن هزاران مسافر متروی لندن را متوجه رسانه‌ای کنند که با شعار «خبر از نگاهی جدید» و در انداختن طرحی نو در سپهر رسانه‌های جهانی به میدان آمده است.

تحولات رو به رشد پرس تی‌وی نشان می‌دهد اگرچه این شبکه خبری 24 ساعته انگلیسی زبان، جوان‌ترین شبکه تلویزیونی معاونت برون‌مرزی صدا و سیماست، اما شتاب بالای آن حکایت‌گر برنامه حساب‌شده مسوولان این شبکه برای حضور تاثیرگذار رسانه‌ای است که داعیه‌دار گستردن چشم‌اندازی نوین در پوشش و انعکاس رویدادهای جهانی است.

درواقع آنها بخوبی واقفند که امروزه رسانه‌ها بویژه شبکه‌های تلویزیونی بین‌المللی و ماهواره‌ای نقش ارزشمندی در جهت بخشی به افکار عمومی جهانیان ایفا می‌کنند که برای سیاستگذاران و هدایت‌کنندگان‌شان مغتنم‌تر، تاثیرگذارتر و تعیین‌کننده‌تر از تمامی ابزارهای دیگر نفوذ و سیطره بر جوامع هدف‌شان است؛ تفکری که زمینه شکل‌گیری و ظهور غول‌های رسانه‌ای نظیر «نیوز کورپوریشن» و..... شده است.

عمق این نقش بی‌همتا وقتی بیشتر آشکار می‌شود که نگاهی به روند رو به تزاید افتتاح و اعلام موجودیت شبکه‌های مختلف تلویزیونی با اهداف گوناگون اطلاع‌رسانی، سرگرم‌کننده و... بیندازیم. طبیعی است که اگر کشوری در این عرصه پرهیاهوی رسانه‌ای غایب باشد، صدای او و بازتاب تفکر و اندیشه‌ای که متولی بیانش است، در جهان شنیده نخواهد شد و تعجبی ندارد اگر صدا و سیما نه‌تنها مشی مترقی و حقیقت‌گرایی متعالی ایران را از تریبون سی و چند رادیو و 4 شبکه تلویزیونی برون‌مرزی به گوش جهانیان می‌رساند که راه‌اندازی شبکه‌های مستقل دیگری را هم در دستور کار خود قرار داده؛ شبکه‌هایی که امروز الگوی مناسب و پویایی چون پرس تی‌وی را مقابل خود دارند که توفیق پیدا کرده تا نظر مخاطبان خود را در گستره وسیع جهان جلب نماید.

پرس تی‌وی علاوه بر پخش از طریق 13 ماهواره، با پخش کابلی برای آلمان، بریتانیا و خاورمیانه به دنبال افزایش دامنه جمعیت مخاطبان خود است، نکته‌ای که حمیدرضا عطایی مدیر روابط عمومی این شبکه بین‌المللی هم از آن به عنوان یکی از قرائن اثبات بینندگان پرشمار پرس تی‌وی در جهان یاد می‌کند. او می‌گوید: شرکت‌های ارائه‌کننده سیستم پخش تلویزیون‌های کابلی با معیار سود و زیان کار می‌کنند و اگر قرار گرفتن نام پرس تی‌وی در لیست آنها منفعتی برای شرکت نداشته باشد، هرگز چنین اقدامی نمی‌کنند. این نکته نشان می‌دهد پرس تی‌وی مقبولیت ویژه‌ای نزد بینندگان خود در جهان دارد.

عطایی به عنوان نمونه به در دسترس بودن پرس تی‌وی برای بینندگان تلویزیون در انگلیس از طریق سیستم کابلی اشاره می‌کند و می‌گوید: پرس تی‌وی دقیقا در مهد رسانه‌ای مثل بی‌بی‌سی به خانه‌‌های مردم انگلیس راه پیدا کرده است.

در جشنواره بین‌المللی فیلم الجزیره از میان 198 فیلم شرکت‌کننده از 39 کشور جهان، جایزه حقوق بشر را به خاطر مستند «گردان آلیا» به شبکه  پرس تی‌وی اهدا کردند.

وقتی اواسط اردیبهشت ماه امسال، خبر موفقیت دوباره پرس تی‌وی در یک جشنواره بین‌المللی روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت، جمله‌ای از «راشد رضوان» تهیه‌کننده‌ و کارگردان مستند «گردان آلیا» به یاد آوردم. دیماه سال گذشته که به خاطر شرکت در جشنواره بین‌المللی فیلم حدیث مقاومت در بیروت به سر می‌برد، راشد رضوان، فیلمساز 30 ساله‌ اصالتا عرب و تبعه اسپانیا، با حرارت و هیجان عجیبی از تفاوت ماهوی پرس تی‌وی و دیدگاه‌هایش در زمینه اشغالگری و مقاومت در مقابل آن با دیدگاه‌های رسانه‌های غربی در همین رابطه صحبت می‌کرد:

«من مسلمانم و عرب ولی در اسپانیا به دنیا آمده‌ام. چیزهایی که در تلویزیون‌های غربی می‌دیدم واقعیت نبود و من می‌خواستم واقعیت‌ها را ببینم. برای همین به راه افتادم و در ابتدا گزارش‌های متعددی درباره موضوعات مختلف در جای جای دنیا ساختم. اما وقتی از 2 سال پیش با شبکه پرس تی‌وی آشنا شدم، به وضوح دیدم آنچه که در این شبکه از اتفاقات جهان ترسیم می‌شود یک چهره واقعی از رویدادهاست و آنچه از پرس تی‌وی می‌بینم با آنچه از رسانه‌های دیگر مثل سی.‌ان.‌ان و... دریافت می‌کنم، بسیار متفاوت هستند و دقیقا به همین دلیل است که با پرس تی‌وی همکاری می‌کنم.

او البته از ساخت مستند «گردان آلیا» هم صحبت کرده و محسن برمهانی مدیر مستندهای خارجی پرس تی‌وی هم همان زمان از پذیرفته شدن فیلم راشد در بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی فیلم الجزیره که با شعار آزادی و حقوق بشر برگزار می‌شد، گفته بود.

در حال حاضر هر هفته یک مستند فاخر در سطح مستند ارزشمندی که راشد رضوان برای ساختن آن با جسارت تمام وارد خاک فلسطین اشغالی شده و از بحران روحی تک تیراندازان زبده ارتش شوروی سابق که اجیر و مامور کشتار فلسطینی‌ها و لبنانی‌ها در ماجرای غزه شده بودند فیلم ساخته، از پرس تی‌وی پخش می‌شود که آنها هم تولید شده توسط این شبکه بین‌المللی هستند و به ندرت پیش می‌آید که پرس تی‌وی اقدام به پخش مستندهای تامینی خارجی یا شبکه‌های داخلی صدا و سیما کند.

«پارلمان ایرانی» (سعید ابوطالب) و «444 روز» (محمد شیروانی) از جمله مستندهایی هستند که فیلمسازان ایرانی برای پرس تی‌وی ساخته‌اند، اما بخش عمده‌ای از تولیدات مستند این شبکه، عملا با شناسایی و برقراری ارتباط با فیلمسازان متفاوت در سراسر جهان و تعامل با ایشان مراحل تهیه خود را در خارج از کشور سپری می‌کنند.

به این ترتیب پرس تی‌وی علاوه بر این‌که طیف متفاوتی از دیدگاه‌های متفاوت هنرمندان جای جای جهان را در چشم‌انداز تابلو‌ی یک رسانه ایرانی نقاشی می‌کند و در کنار آن تلاش می‌کند تا ترجمه تصویری پیام خود را با زبان مخاطبان این رسانه و از زاویه نگاه فیلمسازان بومی جوامع آنها ترسیم کند که با برقراری ارتباط و جذب این فیلمسازان، تولید آثار واقع‌گرایانه و مبرا از دروغ‌پراکنی رسانه‌های غرب را تقویت، تشویق و حمایت می‌کند.

نرگس خاتون رستمی، مدیر تامین برنامه شبکه خبری انگلیسی زبان و 24 ساعته پرس تی‌وی است. از توضیحاتش متوجه می‌شوم تکیه بر ظرفیت‌ها و توان برنامه‌سازی در محیط زندگی و جوامع مخاطب، فقط به تولیدات مستند پرس تی‌وی محدود نمی‌شود. این شبکه در پی آن است تا با ارائه مانوس‌ترین و آشناترین ساختار رسانه‌ای در نگاه مخاطبش، به ارائه نقطه‌نظرات خود بپردازد.

غیر از 5‌/‌13 ساعت پخش اخبار در شبانه روز، پرس تی‌وی در جدول پخش برنامه‌های خود، 23عنوان برنامه را که یا پخش روزانه یا هفتگی دارند، گنجانده که 11 عنوان از این تعداد برنامه‌ها در لندن تهیه می‌شوند و برای پخش در اختیار شبکه قرار می‌گیرند؛ برنامه‌هایی مثل R&R (مصاحبه با شخصیت‌های مختلف پیرامون مهم‌ترین مسائلی که جهان با آنها درگیر است)، Reality Check (شامل اخبار برجسته‌ و مستندهای خبری‌ای که در طول یک هفته گذشته از پرس تی‌وی پخش شده‌اند)‌، Epilogue (کتاب‌های خاص و نویسندگان متفاوت)،Islam?and?Life (اسلام و زندگی مسلمانان اروپایی)، Remember?Palestine (آشنایی با همه کسانی که با هدف حمایت از فلسطین در حوزه‌های مختلف تلاش می‌کنند)، BigStory (موضوعات سیاسی روز انگلیس)‌، The?Agenda (با اجرای ایوان ریدلی و یک موضوع داغ سیاسی)، On?the?Ege?with?Max (مباحث چالشی اقتصادی با اجرای ماکس کایزر)، Cinepolitics (سینما و سیاست)، The?Real?Deal (مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی با اجرای جورج گالووی) و Africa?Today (رویدادها و موضوعات ویژه آفریقا).

یک برنامه مشترک بین تهران و لندن هم هست که تحت عنوان Isle تولید می‌شود و موضوعات روز به اصطلاح بریتانیای بزرگ را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد، ضمن این‌که تنها برنامه زنده فعلی شبکه هم از لندن پخش می‌شود. این برنامه که با اجرای جورج گالووی پخش می‌شود و از همکاری کن لوینگستون شهردار سابق لندن و درک کانووی وزیر سابق کابینه انگلیس هم بهره می‌برد، Comment نام دارد.

پرس تی‌وی هر هفته یک برنامه ویژه منتقدین سیاست غرب، بازگشتگان از گوانتانامو و... افراد خاص دیگر با سرگذشت‌های خاص هم دارد که هر بار توسط یکی از دفاتر بیروت، لندن و واشنگتن پرس تی‌وی تهیه و از این شبکه پخش می‌شوند. برنامه Face?to?Face به گفتگوی چهره به چهره با این شخصیت‌ها اختصاص دارد.

در میان این دسته از برنامه‌های مختلف پرس تی‌وی که با حضور گویندگان مطرح غیرایرانی و در خارج از ایران تهیه می‌شود، برنامه Infocus که در هر یک از 4 هفته ماه یکی از دفاتر اسلام‌آباد، سئول، رام‌الله و برلین متصدی تهیه آن است و به رویدادهای منطقه و جهان می‌پردازد با مجریان ویژه خودشان هم دیدنی است.

سهم بیروت هم از برنامه‌سازی برای پرس ‌تی‌وی یک برنامه تحت عنوان Middle?East?Today است که خاورمیانه و رویدادهای آن را زیر ذره‌بین خود دارد.

مابقی برنامه‌ها هم در تهران تهیه و پخش می‌شوند که از جمله آنها می‌توان به Fine?print (گفته‌ها و ناگفته‌های رسانه‌های نوشتاری جهان در هفته‌ای که گذشت)، Iran (‌ایران‌شناسی و جاذبه‌های گردشگری‌اش)، Iran?Today (تحولات سیاسی ایران) و... از همه مهم‌تر برنامه The?Link که در تهران تهیه می‌شود ولی به خاطر مخاطب محور بودنش، به واسطه ارتباط مستقیم و همزمان با 4 دسته بیننده بحث‌کننده درباره یک موضوع واحد، در 4?استودیوی تهران، لندن، واشنگتن و بیروت شکل می‌گیرد، اشاره کرد.

در یکی از برنامه‌های جالب The?Link که اخیرا انعکاس رسانه‌ای هم پیدا کرد، بینندگان حاضر در استودیوهای تهران، واشنگتن و لندن در بحث بین نادر طالب‌زاده و دانیل پایپس عضو ارشد سابق وزارت خارجه و شورای امنیت ملی آمریکا مشارکت کردند و مناظره بین مستند‌ساز و کارگردان ایرانی با سردمدار جریان «اسلام هراسی» در غرب را داغ کردند تا جایی که پایپس کوتاه آمد و مجبور شد اعتراف کند که با اسلام مشکلی ندارد.

مدیر تامین برنامه پرس تی‌وی می‌گوید: آرایش کنداکتور پرس تی‌وی متناسب با 4 منطقه زمانی است و برنامه‌ها به نحوی چیده شده‌اند که مخاطبان شبکه در نقاط مختلف دنیا (آمریکا، اروپا، خاورمیانه، شرق آسیا، شبه قاره و...) بتوانند مهم‌ترین اخبار و جذاب‌ترین برنامه‌های پرس تی‌وی را در مناسب‌ترین زمان‌های سنتی جذب مخاطب ببینند. به همین دلیل است که برنامه‌های غیرخبری شبکه در طول هفته در 4 ساعت پرمخاطب منطقه‌ای، برای بینندگان پرس تی‌وی تکرار می‌شوند.

همه این برنامه‌ها به اضافه بخش‌های خبری کامل و بخش‌های خبری کوتاه با تلاش مسعود نام‌آور مدیر پخش شبکه و همکارانش در این قسمت از شبکه خبری بین‌المللی پرس تی‌وی و کمک همه کسانی که در بخش‌های فنی، فناوری اطلاعات و... شبکه مشغول به کار هستند در منظر نظر بینندگان شبکه قرار می‌گیرد.

پرس‌تی‌وی از ابتدای بهمن 88 صاحب یک استودیوی پخش 400 متری جدید هم شده که به قول نام‌آور مجهزترین، زیباترین، پر امکانات‌ترین و وسیع‌ترین استودیوی تلویزیونی است که در ایران بعد از انقلاب ساخته شده است بویژه که این استودیو تمام دیجیتال هم هست و با جدیدترین و پیشرفته‌ترین تکنولوژی‌ها و فناوری روز رسانه تجهیز شده است.

اگر شما هم از بهمن ماه به این سو بیننده بخش‌های خبری پرس‌تی‌وی بوده‌اید، حتما فضای پشت سر گویندگان خبر شبکه نظر شما را به خود جلب کرده است، یک بک‌گراند متشکل از 18?مانیتور که در دو ردیف آرایش یافته و در یک زمینه واحد تصاویر خبر را در اندازه و کیفیت بسیار بالا نمایش می‌دهد. چیزی که به آن Video?Wall می‌گویند. ضمن این‌که در بخشی از این فضای 400 متری با شکوه، یک استودیوی مجازی هم احداث شده که اولین و تنها استودیوی مجازی ایران است که امکان پخش زنده از آن وجود دارد. در پخش جدید پرس‌تی‌وی امکان برقراری و نمایش بیشترین تعداد ارتباط زنده یعنی 7 دریافت همزمان تصویری و بیشترین تعداد ارتباط زنده و همزمان تلفنی یعنی 6 تماس در آن واحد هم وجود دارد که این ویژگی‌ها هم بی‌نظیر بودن این استودیو را بیش از پیش اثبات می‌کند.

تا پیش از افتتاح استودیوی جدید، همه برنامه‌های پرس‌تی‌وی از استودیویی با وسعت 200 متر پخش می‌شدند که البته این استودیو هم به لحاظ تجهیزات فنی ممتاز است و همین حالا هم هفته‌ای یک روز، برنامه‌های شبکه از طریق آن پخش می‌شود.

گاهی حتی دشمنان و مخالفان سنتی یک حرکت هم نمی‌توانند از بن‌بست بیان واقعیت فرار کنند. جولای 2007 بود که لس‌آنجلس تایمز نوشت: «شبکه ماهواره‌ای پرس‌تی‌وی جمهوری اسلامی به زودی آغاز به کار می‌کند. این شبکه‌ای است که قرار است به رقابت با بنگاه‌های خبرپراکنی غربی بپردازد و تبلیغات آنان را در مورد ایران خنثی کند.»

لس‌آنجلس تایمز با استقبال از شروع به کار پرس‌تی‌وی با شعار «آلترناتیو خبری» ابراز امیدواری کرده بود که این رسانه به رسانه‌ای چندصدایی تبدیل شود و واقعیات را همان‌گونه که هست، منتشر کند.

در یک نگاه دیگر گاردین دقیقا در روز سوم جولای 2007 شبکه ایرانی پرس‌تی‌وی را چالشی برای بی‌بی‌سی و پادزهری در مقابل فاکس نیوز توصیف کرد و در مقابل روزنامه صهیونیستی جروزالم پست هم در تحلیلی به مناسبت تاسیس این شبکه، پرس‌تی‌وی را «سلاح 24 ساعته» ایران خواند.

همه این اظهار نظرهای متفاوت نشان می‌دهد که آنچه معاون برون مرزی صدا و سیما در بیان هدف طرح‌ریزی شده برای پرس‌تی‌وی ابراز کرده بود یعنی سخن گفتن با مردم مناطق مختلف دنیا و پرده برداشتن از واقعیاتی که رسانه‌های دیگر به آنها نمی‌پردازند، از همان ابتدای کار این شبکه چشم‌اندازی مطمئن در ارزیابی رسانه‌های بیگانه داشته است.

شاید «نشان دادن روی دیگر داستان» مهم‌ترین عاملی باشد که ضریب این توفیق را در 3 سالی که از فعالیت پرس‌تی‌وی می‌گذرد، به شکل روز افزون ارتقاء داده است.

سعید تهامی مدیر کل اخبار شبکه، سرلوحه سیاست‌های اصلی خبری پرس‌تی‌وی را پوشش اخباری ذکر می‌کند که توسط بسیاری از شبکه‌های بین‌المللی یا پوشش داده نمی‌شوند یا تحریف می‌شوند و چهره‌ای دروغین از آنها نمایش داده می‌شود.

اولویت دیگر پرس‌تی‌وی را تهامی، پوشش اخبار خاورمیانه عنوان می‌کند. او می‌گوید: رسانه‌های دیگر، رویدادهای این حوزه را آن‌گونه که باید و شاید پوشش نمی‌دهند. آنچه نیز از این منطقه منعکس می‌کنند بر اساس سیاست‌های غرب شکل می‌گیرد.

مدیر کل اخبار پرس‌تی‌وی ادامه می‌دهد: ما فضایی ایجاد کرده‌ایم که فریاد کسانی که صدایشان به هیچ‌کس نمی‌رسد و در فضای عمومی رسانه‌های مطرح جهان شنیده نمی‌شود، از طریق پرس‌تی‌وی به گوش دنیا برسد؛ حرف‌هایی که لابه‌لای هیاهوی تبلیغات آنها گم شده است؛ واقعیاتی که با چشم کور و گوش کر غول‌های رسانه‌ای غرب روبه‌رو می‌شوند. مردم دنیا می‌خواهند پشت پرده داستان‌هایی مثل اشغال عراق و افغانستان، حضور صهیونیست‌ها در عرصه‌های مهم و تعیین‌کننده بین‌المللی، بحران خاورمیانه و... آنچه در تقابل جبهه گسترده غرب و رژیم صهیونیستی با مقاومت در لبنان و فلسطین می‌گذرد را بدانند، اما روایت رسانه‌های غربی از این جریانات خبری دنیا با واقعیت مطابق نیست و وقتی روی حقیقی داستان و نگفته‌های رسانه‌های دیگر را از پرس‌تی‌وی می‌شنوند جذب آن می‌شوند.

با این رویکرد، رسانه خبری انگلیسی زبان ایران، اهداف و لایه‌های پنهان خبرها را در مقابل چشم میلیون‌ها بیننده این شبکه کالبدشکافی می‌کند و جریان‌های خبری مختلفی را که با سناریونویسی ماهرانه، به خورد افکار عمومی داده می‌شود، افشا می‌کند.

سانسور گسترده و سکوت وحشتناک شبکه‌ای مثل BBC در مقابل جنایات رژیم صهیونیستی در ماجرای غزه یکی از مصادیق این تلاش‌ها برای سرپوش گذاشتن بر کشتار وسیع و از پیش طراحی شده در غزه بود. انعکاس دقیق و وسیع آنچه در غزه می‌گذشت مردم انگلیس را به تظاهرات در مقابل ساختمان بنگاه سخن پراکنی بریتانیا کشاند تا به گردانندگان BBC اعتراض کنند در حالی که از پرس‌تی‌وی واقعیت رخدادهای وحشتناک غزه را می‌بینند، انتظار آنها برای نشان دادن واقعیت‌های دنیا از BBC که با هزینه همین مردم تغذیه می‌شود، برآورده نشده است.

تهامی می‌گوید: در مورد ایران هم معتقدیم نشان دادن سیمای واقعی ایران از نماهای مختلف کافی است تا تبلیغات منفی و سیاه‌نمایی‌ها علیه ایران را خنثی کند. او معتقد است اگر واقعیت‌های ایران به افکار عمومی دنیا ارائه شود، جهانیان چهره حقیقی ایران را از ورای ابرهای فریب و دروغ رسانه‌های غرب می‌بینند و حقایق را می‌پذیرند.

یکی از مهم‌ترین ابزارهای پرس‌تی‌وی برای آفریدن موقعیت‌های بدیعی که در ارائه انحصارشکنانه رویدادها رقم‌زده، خبرنگاران این شبکه‌اند که در نقاط بسیاری از دنیا بویژه مناطق خبرخیز و کانون‌های بحران‌های منطقه‌ای حضور دارند.

در حال حاضر پرس‌تی‌وی 100 خبرنگار در نقاط مختلف دنیا ـ بجز ایران ـ دارد که 80 نفرشان خبرنگاران به اصطلاح فعال آن محسوب می‌شوند و به صورت مستمر و روزانه، اخبار و گزارشات پرس‌تی‌وی از جهان توسط آنها تامین می‌شود و 20خبرنگار دیگر هم به خاطر حجم کمتر اخبار مناطق استقرارشان، بنا به رخدادهای مهم، به ارسال خبر و گزارش اقدام می‌کنند.