مجتهدزاده :
اعتماد در سیاست بینالملل وجود ندارد
دکتر پیروز مجتهدزاده با بیان اینکه هدف روسیه در مقابل ایران بهره کشیدن و به دست آوردن سود است و در موضوع انرژی هستهای و آمریکا، روسیه نیز هدفی جز تامین منافع و به دست آوردن سود نداشته است، خاطرنشان کرد:« ما البته باید از مدتها پیش متوجه این موضوع میشدیم و با احتیاط بیشتری با روسیه برخورد میکردیم.»
دکتر پیروز مجتهدزاده مدیرعامل بنیاد پژوهشی یوروسویک در لندن، در گفتگو با ایسنا ادامه داد:« در توافقهای قبلی، ایالات متحده آمریکا شرایطی را فراهم آورده بود که ایران اورانیوم غنی شده را به روسیه و فرانسه بفرستد و آنها غنیسازی را تکمیل کنند و به ما برگردانند. این موضوع میتوانست امتیازات مالی و همچنین امتیازات ژئوپلتیک قابل توجهی برای روسیه به وجود بیاورد.»
وی افزود:« درحال حاضر مشکل اصلی روسیه این است که این زمینه برای کسب امتیاز برایش از بین رفته است. این سیاستی است که متاسفانه ایالات متحده آمریکا مدتهای زیادی است پیش میبرد. حتی یکی از انتقادات اساسی از سیاست های آمریکا در نامهای که درسال 2002 و 2006 به جرج بوش نوشتم این بود که چرا با تداوم این سیاست ایران را هر روز به تنگنای گرفتار آمدن به چنگال روسیه سوق میدهید؟ گویا شما از آنجایی که خودتان نمیتوانید در ایران نفوذ استعماری داشته باشید تعمد دارید ایران را گرفتار روسیه کنید.»
مدیر عامل بنیاد پژوهشی یوروسویک ادامه داد:« طبیعی است که با بیانیه و توافقهایی که در تهران صورت گرفت وقتی قرار باشد محل تبادل سوخت غنی شده روسیه و فرانسه نباشد و ترکیه محلی برای این کار انتخاب شود؛ نه روسیه خوشحال میشود و نه فرانسه. هیچ کدام از قدرتهایی که در همکاری با اندیشههای صهیونیستی که به ایالات متحده علیه ایران القاء میشود قرار دارند و برای مواضع سخت 1+5 علیه ایران تلاش کردند، خوشحال نمیشوند ؛ زیرا برنامهها و تدارکاتی که پیش از این در نظر گرفته بودند از بین رفته است؛ گرچه باید در نظر داشت که بیانیه تهران نیز ظاهرا با فشار ترکیه در ماده 6 خود اجرایی شدن این توافقها را موکول به پذیرش 5+1 کرده است.»
روسیه هدفی جز منافع و سود خود ندارد
این استاد دانشگاه در مورد منافع بلند مدت روسیه در ایران و خدشهدار شدن آن در پی مواضعش علیه کشورمان گفت:« روسیه در ایران منافع بلندمدتی ندارد که بخواهد از دست بدهد. تنها منافع بلند مدت و درازمدتی که میتوان در نظر گرفت این است که روسیه بخواهد ادعای رقابت با ایالات متحده آمریکا در جهان ژئوپلتیک را مطرح کند که در آن صورت نیازمند حوزه ویژه خود است و به داشتن اقماری در پیرامون محوریت ژئوپلتیک خود نیاز دارد. در این شرایط هیچ گونه تضمینی نیست که ایران وارد چنین سناریویی بشود.ازسوی دیگرهیچ گونه تضمینی وجود ندارد که روسیه بتواند ایران را وادار به گرفتار آمدن به چنین وضعیتی کند.»
مجتهدزاده خاطرنشان کرد:« اگر به منافع اقتصادی و درازمدت روسیه نیز توجه کنیم باید گفت روسیه بیشتر این منافع را در روابط با ایالات متحده آمریکا جستجو میکند زیرا به هرحال اگر آمریکا بخواهد شرایطی به وجود آورد که فروش نفت یا گاز ایران محدود شود طبیعتا به سود روسیه است که بخواهد برای جبران کمبود نفت صادراتی ایران تولید و صدور نفت و گاز خود را افزایش دهد. به این دلیل است که روسیه در حسابگریهای فعلی محلی بر این ندارد که ممکن است منافعی را از دست بدهد.»
وی ادامه داد:« روسیه درمحاسباتش منافع همراهی با آمریکا را بیشتر می بیند؛ این که این محاسبه تا چه حد درست و یا غلط است به خودشان مربوط میشود، اما در این میان ما باید هوشیار باشیم.»
وی افزود:« منطق حکم میکند که روسیه در شرایط رقابتهای کمرشکن ژئوپلتیک در قبال ایالات متحده آمریکا نیاز به کشورهایی مانند ایران دارد، اما مساله سر این است که با دچار شدن به بحران عظیم مالی و اقتصادی غرب، رقابت روسیه با غرب امر تعطیل شدهای محسوب میشود. این موضوع در درجه دوم اهمیت قرار دارد و به این دلیل است که روسیه گرایشهای نه چندان دوستانه نسبت به ایران را به راحتی در پیش میگیرد.»
این استاد دانشگاه تاکید کرد:« باید توجه کرد مساله ژئوپلتیک خزری آمریکا خیلی وقت است تعطیل شده. ژئوپلتیک حرکت ناتو به طرف شرق و خزر مدتهاست تعطیل شده. باید بدانیم ایالات متحده آمریکا پس از پایان دولت نومحافظهکار و روی کار آمدن دولت دموکرات تقریبا به سراشیبی رقابتهای ژئوپلتیک با دیگر قدرتها افتاده است و با بروز بحرانهای حیرت انگیزی که امروز دچار آن است تقریبا تمام مباحث ژئوپلتیک تعطیل شده است. در این شرایط روسیه نمیتواند دغدغه خاطری داشته باشد که این گونه همکاریها سبب گسترش نفوذ آمریکا در شرق بشود. مدتهاست گسترش نفوذ آمریکا در شرق و خزر، قفقاز و آسیای مرکزی زیر و رو شده است و حتی شاهد این بودیم که یکی دو پایگاه نظامی که در کشورهای ترکمنستان، ازبکستان، قرقیزستان و .... داشتند شانگهای آنها را مجبور کرد که این پایگاهها را تعطیل کنند. از سویی پس از تاسیس خط لوله باکو - جیحان و درعمل غیر اقتصادی درآمدن این پروژه، هیجان مربوط به صادرات انرژی بیکران خزر به جهان مصرف کننده از بین رفت و به پایان رسید و دیگر هیچ گونه جنب و جوشی در این زمینه وجود ندارد.»
این کارشناس روابط بین الملل تاکید کرد:« حرکت ناتو به طرف شرق با شکستهای فاحشی روبرو بوده است. شکستهایی که در افغانستان و عراق حاصل شد همه نشان دهنده این است که برنامه دولت نومحافظهکار طی مدت 9 سال پیش همه متوقف شده و امروز آمریکا حتی ادعایی برای گسترش نفوذ در این مناطق ندارد و روسیه نیز در این زمینه دغدغه خاطری ندارد.»
اعتماد درسیاست بینالملل وجود ندارد
رییس موسسه یوروسیک لندن با بیان این که نمیتوان گفت، روسیه میخواهد علیه ایران دست به اقداماتی بزند و طرحهای ویژهای برای محدود کردن ایران یا متوقف کردن توسعه ایران داشته باشد، افزود:« شرایط به صورتی نیست که روسیه چنین الزاماتی را حس کند. آنچه مسلم است این است که علت همکاری روسیه با غرب ناراحتی این کشور از این است که ما محل تبادل اورانیوم غنی شده را درخاک ترکیه قراردادیم.»
وی توضیح داد:« اما دیپلماسی ایران درحال حاضر نیازمند این نیست که جنگ و جدال جدیدی در این رابطه شکل دهد، ما در شرایطی هستیم که باید توصیهای که از سالها پیش مطرح کردهام را جدی گرفت و آن این که باید یاد بگیریم در روابط بینالملل و عرصه بینالمللی مقداری مظلوم نمایی هم داشته باشیم. امروز با تحولاتی که رخ داد و به ویژه پس از بیانیه تهران ما چهرهای کاملا حق به جانب در عرصه بینالمللی به دست آوردیم. تقریبا مظلوم واقع شدیم و افکار عمومی بینالمللی پذیرفت اتحاد محور تلآویو، واشنگتن به ایران ظلم میکند و این بهترین شرایطی است که از نظر پیشبرد اهداف ملی خودمان برایمان پیش آمده و ما نباید با آغاز سلسله جدیدی از جدال مجددا وضعیتی پیش آوریم که متهم به تهمتهای ناروا شویم.»
مجتهدزاده گفت:« ما و روسیه با یکدیگر جدال مشخصی نداریم آنچه رخ داده بازی ژئوپلتیک و اقتصادی جهانی است و با ما خصومت خاصی نشان نمیدهند.»
این استاد ژئوپولیتیک دانشگاه تربیت مدرس گفت:« ما البته باید در آینده بیشتر دقت کنیم که در روابط با روسیه به خصوص و با سایر کشورهای دنیا از جمله خود ترکیه و برزیل درک کنیم در عالم سیاست بینالمللی چیزی به نام اعتماد وجود ندارد. هر کشوری باید اعتماد مورد نیازش در کشور دیگر را خود به وجود آورد اعتماد به طور طبیعی وجود ندارد و از طریق موازنهها است که اعتماد شکل میگیرد. ما باید این کار را در قبال روسیه مدتها قبل میکردیم که نکردیم و فکر کردیم چون روسیه با آمریکا رابطه خوبی ندارد و ما نیز با آمریکا مساله داریم پس لاجرم دشمن دشمن ما دوست ما است و بعد فهمیدیم که چندان هم با آمریکا بد نیست و با ما نیز چندان رابطه دوستی ندارد و هر کسی مشغول بازی ویژهی خود است تا منافع ملیاش را کسب کند و این آن نکتهای است که ما باید خود نیز آن را دنبال کنیم.»
باید با احتیاط بیشتری با روسیه برخورد میکردیم
این استاد دانشگاه ادامه داد:« صدور قطعنامه جدید علیه ایران کار سادهای نیست گرچه ایالات متحده آمریکا دست به همه گونه تلاش برای موفقیتش میزند اما به نظر میآید اگر هم آمریکا بتواند قطعنامهای را علیه ایران صادر کند آن گونه که خانم کلینتون به ما وعده داد حداکثر این است که ایالات متحده آمریکا قطعنامه نه چندان مطمئن، طولانی، نه چندان کوتاه و نه چندان تند یا کند صادر کند مانند قطعنامههای گذشته که با وجود تحریمهای یک جانبه درازمدت آمریکا بود و نبود این قطعنامهها چندان تفاوتی در اصل قضیه نخواهد کرد.»
وی گفت: « برداشتی که من از شرایط جهانی دارم این است که با این حرکتی که در تهران صورت گرفت و با بیانیهای که صادر شد زمینههای موجود که کمک میکرد به صدور قطعنامه مبتنی علیه ایران سست شد و با توجه به سست شدن این زمینهها فکر نمیکنم آن چیزهایی که خانم کلینتون وعده داد عملیاتی شود.»
مجتهدزاده گفت:« معتقدم روسیه سرانجام در این بازیها به ایالات متحده آمریکا میپیوندد. همانگونه که پیش از این پیوسته بود و در آینده نیز هر زمان آمریکا بخواهد قطعنامهای علیه ایران صادر کند روسیه ابتدا مانع میشود و مخالفت میکند اما سرانجام پس از این که امتیازات لازم را به دست آورد به آمریکا میپیوندد. اما باید در نظر داشت ما نمیتوانیم زیاد وقت خود را صرف این کنیم که آیا روسیه به صدور این قطعنامهها کمک خواهد کرد یا خیر. اگر زمینههای لازم وجود داشته باشد روسیه قطعا مطابق معمول به تصویب قطعنامه علیه ایران کمک خواهد کرد.»
وی در تشریح علل دشوار بودن تصویب قطعنامه علیه ایران گفت:« حداقل قطعنامهها به آن صورتی که خانم کلینتون به جهان وعده میداد عملی نخواهد شد با شرایط و تحولاتی که در جهان پیش آمد بینتیجه بودن قطعنامههای قبلی و شکست در افغانستان و عراق بحران عجیب و سهمگین اقتصادی که برای 5+1 پیش آمده و سرانجام بیانیه تهران زمینههای لازم برای صدور قطعنامهای کمرشکن آن گونه که خانم کلینتون وعده داد سست شده و این مسائلی است که ما به چشم خود میبینیم بر این اساس باید گفت در محاسبهها و واکنشهایی که کشورهای مختلف نشان میدهند آنها نمیتوانند آن اهدافی که خود میخواهند را پیش ببرند. همانطور که در روسیه در اتحادیه اروپا، فرانسه، مقامات مختلف کشورها اظهار نظرهای متفاوتی دارند. زمینه آنچنان محکم و قوی نیست که خانم کلینتون تصور میکند و به جهان در مورد صدور قطعنامه کمرشکن علیه ایران میگوید.»
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
