سال پر بار نمایشنامه‌خوان‌ها

اگر از آثار ایرانی شروع کنیم و به کتاب‌هایی که بر مبنای نمایشنامه‌هایی که برصحنه رفتند بپردازیم، باید حتما از سه نمایشنامه ایوب آقاخانی که در یک جلد منتشر شدند یاد کنیم. این سه اثر به نام‌های «رویاهای رام نشده»، «امپراتور و آنجلو» و «ماه بر ترک اسب پیر» از آثاری بودند که در سال‌های اخیر اجراهای درخورد توجهی هم داشتند. اولین نمایشنامه این مجموعه در سال 86 به کارگردانی سیاوش تهمورث به صحنه رفته بود. نمایشنامه امپراتور و آنجلو هم در بیست و هشتمین جشنواره تئاتر فجر به کارگردانی امیر دژاکام به صحنه رفت و به عنوان بهترین نمایشنامه غیراقتباسی در بخش مسابقه بین‌الملل انتخاب شد.

در حوزه ادبیات نمایشی جهان هم،یکی از کتاب‌های خوبی که در اختیار دوستداران تئاتر قرار گرفت، «مونولوگ‌های معروف ادبیات نمایشی» است که در برگیرنده 50 مونولوگ از 50 نمایشنامه بزرگ جهان است. این آثار متعلق به نیمه دوم قرن 19 تا امروزه است. این مونولوگ‌ها یا تک گویی‌ها، به انتخاب «کریس سالت» از استادان برجسته تئاتر انگلستان گردآوری شده است.

قطب‌الدین صادقی؛ نویسنده و کارگردان تئاتر هم چند نمایشنامه را ترجمه و منتشر کرد که در میان آنها از آثار کلاسیک گرفته تا مدرن وجود دارد. «آژاکس» نوشته سوفوکل و «هفت تن علیه تب» اثر آشیل که از مهم‌ترین آثار نمایشی کلاسیک هستند، از این جمله است.

«جنگ در طبقه سوم» نوشته پاول کوهوت نویسنده مدرن چک که ملهم از اندیشه‌های آخرالزمانی کافکاست هم از جمله آثاری بود که قطب‌الدین صادقی به سراغ آنها رفت. این اثر درباره استبداد حزب کمونیست و دستگاه‌های اطلاعاتی است.

بدون شک انتشار آثار بیشتری از «هارولد پینتر» یکی از مهم‌ترین دستاوردهای آثار نمایشی امسال بود. یکی از این آثار «کوتوله‌ها» است که داستان سه دوست است که یکی از آنها کابوس می‌بیند و چیزهایی را بازگو می‌کند که دوستانش درک نمی‌کنند و «سکوت» شامل سه تک گویی درباره آدم‌ها و حافظه‌شان است که با ترجمه محمد رضا عرفانی منتشر شده‌اند. نشرنیلا که انتشار این آثار را برعهده دارد آثار دیگری هم از پنتر ترجمه کرد که «مهمانی چای» و «مدرسه شبانه» از جمله آنهاست. در این آثار پینتر همچنان به بررسی مفاهیم مختلفی که انسان را تهدید می‌کند، می‌پردازد. «بازگشت به خانه و ایستگاه ویکتوریا» و «سرایدار» هم آثار دیگری از پینتر است که انتشارات سبزان با ترجمه رضا دادویی منتشر کرده است.

نشر نیلا هم که در سال‌های اخیر به ارائه آثار جدید توجه نشان داده، امسال هم از نمایشنامه‌نویسی غافل نمانده و به سراغ نمایشنامه‌های کوتاه سام شپارد رفته است. کابوی ها، آهنگ سگ دیوانه، کله آدم کش، باشگاه 4اچ، باغ سنگی و شیکاگو از جمله این نمایشنامه‌هاست. سام شپارد نمایشنامه نویس مشهور آمریکایی است که در آثارش به انسان در مواجهه با مسائل معاصر توجه نشان می‌دهد و از پوچی و بی محتوایی انسان سخن می‌گوید.