تحریر تاریخ شفاهی انقلاب

بعد از پخش آرم برنامه سعید سلیمانی که تا دیروز فقط سردبیری و تهیه برنامه‌های تاریخی و فرهنگی را برعهده داشته، می‌گوید: «بسم‌الله الرحمن الرحیم سلام بر شما شنوندگان محترم رادیو ایران. شب خوبی را برای‌تون آرزو می‌کنیم. مهمان و کارشناس محترم این برنامه آقای عباس سلیمی‌نمین مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران هستند. با ما همراه باشید.» پس از پخش یک موسیقی کوتاه سلیمانی ادامه می‌دهد: «در این برنامه ما به نقد و بررسی کتاب‌هایی می‌پردازیم که مقامات رژیم پهلوی نوشته‌اند و تلاش می‌کنیم با کمک و کارشناسی‌های آقای سلیمی نمین اطلاعات دقیق‌تری را به عرض شما شنوندگان برسانیم.»

پس از آن سلیمانی گفتگوی خود را با سلیمی نمین ادامه می‌دهد. سلیمانی در قالب پرسش ناگفته‌هایی را از تاریخ انقلاب مطرح و کارشناس برنامه با دقت خاصی آن را جواب می‌دهد. بحث نهضت تنباکو، مشروعیت و مشروطیت و دیدگاه بی. بی. سی نسبت به تحولات انقلاب از موضوعات مورد بحث این برنامه 30 دقیقه‌ای است.

وقتی که برنامه تمام می‌شود از آقای سلیمی نمین می‌پرسم آیا به نظر شما بررسی تاریخ انقلاب از زبان کسانی که معاند هستند مفید است؟! می‌گوید: بررسی روایت‌های کسانی که در دوران پهلوی دارای مناصب بوده‌اند علی‌القاعده یکی از منابع مهم پیش‌روی ماست. در آن مقطع که نیروهای دلسوز ملت در جایگاه‌های حساس قرار نداشتند که آن دوران را بتوانند ثبت و ضبط کنند، کسانی روایتگر آن دوران هستند که خودشان دست‌اندرکار امور بوده‌اند. البته من این تردید را تا حدی قبول دارم، کسانی که در دوران پهلوی در مراکز حساس قرار داشتند واقعیت‌ها را آن‌طور که شایسته و بایسته است، بیان نمی‌کنند. اما ما ناگزیریم یک بررسی عالمانه به این آثار داشته باشیم و این آثار را به گونه‌ای مورد مطالعه قرار دهیم که از لابه‌لای آن برخی واقعیت‌ها را دریابیم. برای روشن شدن این مساله بایستی به این نکته اشاره کنم آثاری که در خارج و داخل کشور منتشر شده حتی اگر متعلق به دست‌اندرکاران اصلی و موثر رژیم پهلوی باشد ناگزیرند برخی از واقعیت‌ها را بیان کنند که کتابشان تاثیرگذار باشد. البته کار دشواری است که روی کدام صحبت‌ها می‌شود اتکا کرد. شاید بدون پژوهش و تحقیق، تمییز دادن بین مطالب غیرواقعی از مطالب واقعی دشوار باشد.

سلیمی‌نمین به نقش رادیو و برنامه‌سازان آن برای انعکاس واقعی ارزش‌های انقلاب به نسل سوم جامعه اشاره می‌کند و می‌گوید: رادیو در این شرایط فقط می‌تواند به صورت مقایسه‌ای مطلبی را در اختیار مخاطبان قرار بدهد و ذهن آنها را فعال کند که مخاطبان برای مطالعه بیشتر و تامل بهتر، می‌توانند آن را در بازار کتاب ایران پیدا کنند. رادیو می‌تواند با طرح یک سری سوال، مخاطبان را تشویق به مطالعه بیشتر روی این آثار کند. همچنین برنامه‌سازان رادیو برای جوان امروزی بایستی یک فضای ذهنی ایجاد کنند که موجب شفاف‌تر شدن نگاه قشر اهل مطالعه به منابع اطراف باشد. نه‌تنها ما از منابعی که توسط معاندین نظام منتشر شده زیان نخواهیم دید، بلکه این بحث موجب به‌گزینی و رشد و تقویت مخاطبان ما خواهد بود. چنانچه رادیو بتواند نگاه‌های کلانی را نسبت به این آثار ایجاد کند بتدریج در تقویت قدرت تمییز حرکت خواهد کرد. زیرا در جامعه قدرت تمییز وجود دارد و ما در این راستا نبایستی نگران سرمایه‌گذاری‌هایی شویم که دارند درخصوص تغییر و تحریف تاریخ قدم برمی‌دارند.

سلیمی نمین ادامه می‌دهد: تاریخ انقلاب ما به دلیل فشردگی زیاد، خیلی از مسائلش باز و تبیین نشده است. چون انقلاب اسلامی ملت ایران هم وسیع بود و هم دشمنی‌های زیادی با او صورت می‌گرفت‌ که رخدادهای زیادی را در درونش شکل می‌داد. گاهی این رخدادها فقط در مرکز کشور صورت می‌پذیرد، اما گاهی در اقصی نقاط کشور خیزش سراسری وجود دارد. آن‌قدر که در تهران آگاهی است در آبادان نیز به وجود می‌‌آید یعنی یک خیزش در وسعت کل ایران.

گردآوری و تبیین این‌ها کار گسترده‌ای است و دشمن با همه روش‌ها و ترفندها از کودتا گرفته تا ایجاد رعب و وحشت و حرکت‌های تجزیه‌طلبانه در ایران تلاش می‌کند. کافی است یکی از این موارد در کشورهای دیگر صورت پذیرد که حرکت مردمی آن متوقف شود، اما در ایران نه‌تنها این مساله صورت نمی‌پذیرد، بلکه نهضت ایران پربارتر می‌شود و دشمن به دنبال ترفندهای دیگر می‌رود.

سلیمی نمین تصریح می‌کند: رخداد سینما رکس آبادان هنوز تبیین نشده چون یک سری اتفاقات دیگری به وقوع می‌پیوندد که این موضوع در ذهن تاریخ بایگانی می‌شود. رادیو بایستی نسبت به این موضوعات کار جدی‌تری انجام دهد که بتواند روایتگر رخدادهای مهم برای نسل آینده باشد.

سعید سلیمانی سردبیر و کارشناس مجری این برنامه می‌گوید: گروه فرهنگ رادیو ایران طی یازده روز ضمن گذری بر رویدادهای قبل از پیروزی انقلاب و چگونگی اداره حکومت در زمان رژیم پهلوی، در گفتگو با کارشناس برنامه عباس سلیمی‌نمین رئیس دفتر مطالعات تاریخ ایران زندگی شخصیت‌های سیاسی، اداری و مدیران دستگاه اداری پهلوی دوم را مورد بررسی قرار می‌دهد. نقد و بررسی کتب نوشته شده توسط عوامل رژیم پهلوی و معرفی زوایای تاریک اوضاع سیاسی و اجتماعی آن دوران از مهم‌ترین بخش این برنامه است.

سلیمانی ادامه می‌دهد: در این یازده ویژه برنامه به تاریخ ایران از مشروطیت تا پیروزی انقلاب اسلامی در ایران می‌پردازیم. او به ارائه این طرح در سال 85 توسط خانم حریه تاجیک اشاره می‌کند و می‌گوید: به مناسبت ایام الله دهه فجر برنامه سایه روشن 4 سال پیش در این گروه تولید و پخش شد، اما به دلیل اهمیت آن همه ساله در این ایام پخش آن ادامه دارد و از آنجایی‌که برخی از نوشته‌های کتب مورد بحث، جای تحلیل بیشتر دارد و اهمیت خاصی داشته ما تصمیم گرفتیم این کار را ادامه دهیم و اطلاع‌رسانی کنیم. سلیمانی می‌گوید: در دل برنامه از آنونس‌هایی که مهدی ساعی با صدای محمدرضا درویش ساخته و چند آنونس با صدای استاد بهروز رضوی استفاده کرده‌ام.

سلیمانی تصریح می‌کند: در سال حدود شش یا هفت کتاب در طی یازده جلسه 30 دقیقه‌ای مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرند، ولی امسال با مشورت استاد عباس سلیمی‌نمین و مدیر گروه فرهنگ رادیو ایران منوچهر فیضیان کتاب «تحریر تاریخ شفاهی انقلاب» به نقل از مجموعه برنامه‌هایی که در رابطه با انقلاب اسلامی ایران از رادیو بی.بی.سی پخش می‌شده است را بررسی می‌کنیم.

تا یادم نرفته بگویم این برنامه هر شب از ساعت 30/21 از رادیو ایران پخش می‌شود.

زهره زمانی