پیشگیری از دیابت نوع 2

نخست: زمانی که فرد استعداد ابتلا به دیابت را دارد (افرادی که والدین یا برادر و خواهرشان مبتلا به این بیماری است یا دیابت بارداری داشته‌اند) ولی هنوز قند خون کمتر از 100 است. در این مرحله با فعالیت بدنی مناسب و حفظ تناسب وزن می‌توان از ابتلا به بیماری پیشگیری کرد.

دوم: افرادی که مبتلا به پیش دیابت (قند خون ناشتا بین 100 تا 126 ) هستند. این افراد در لبه پرتگاه دیابت قرار دارند، در این مرحله نیز با فعالیت بدنی مناسب و حفظ تناسب وزن می‌توان شروع بیماری را تا سال‌های زیادی به تاخیر انداخت.

سوم: افرادی که تازه به دیابت مبتلا شده‌اند و هنوز سلول‌های سازنده انسولین تا حدی در بدنشان فعال است، در این مرحله با فعالیت بدنی و کاهش وزن، بیماری بدون دارو کنترل می‌شود و حتی ممکن است تا مدت‌ها قند خون در حد طبیعی بماند.

یک مثال برای فهم بهتر موضوع می‌تواند مفید باشد.

دو خواهر را در نظر بگیریم. پدر و مادرشان هر دو مبتلا به دیابت هستند. خواهر اول با قد 160 سانتی متری دارای وزن 75 کیلوگرم است، علاقه‌ای به ورزش نداشته و پرخور است. با این اوصاف او در 35 سالگی به دیابت مبتلا می‌شود، ولی تا 4 سال متوجه نمی‌شود و زمانی که دچار پرادراری و پرنوشی می‌شود با آزمایش خون متوجه قند خون ناشتا معادل 300 می‌شود. بعد از این باز هم به روش قبلی یعنی زندگی ساکن و غذای زیاد ادامه می‌دهد. او 15سال بعد یعنی در 54 سالگی مبتلا به عارضه کلیوی و چشمی دیابت می‌شود و 5 سال بعد یعنی در 59 سالگی، مجبور به دیالیز همیشگی خواهد شد.خواهر دوم که زندگی فعالی دارد و پرخوری نمی‌کند دارای تناسب اندام است (قد 160 سانتی متر و وزن 58 کیلوگرم.) او در 45 سالگی در یکی از آزمایشاتی که مرتب انجام می‌دهد متوجه قند خون معادل 120 می‌شود. او ورزش منظم و بیشتری برای خود در نظر می‌گیرد و میزان نان و برنج را از غذای خود کم می‌کند. مدتی بعد قند خون ناشتای او به 97 می‌رسد. 5 سال بعد با وجود تناسب اندام و ادامه ورزش، قند خون او به 140 رسیده است. اکنون او تحت درمان دقیق و پیگیر است. 20 سال بعد اولین علائم بیماری کلیوی در او ظاهر می‌شود اما با توجه به درمان مناسب نارسایی کلیه درجات خفیفی دارد. اکنون او 70 سال دارد و علی‌رغم استعداد ژنتیکی بسیار قوی برای دیابت و عوارض کلیوی کماکان زندگی فعالی دارد و منتظر نتایج تحقیقات پیگیر دانشمندان برای به زانو درآوردن غول دیابت است.اگرچه اعداد در این مثال فرضی هستند اما باید بدانیم که همه در معرض دیابت هستیم، حتی اگر هیچکدام از بستگانمان دیابت نداشته باشند و بدانیم این بیماری سیر بسیار کندی دارد و تا سال‌ها علائمی ایجاد نمی‌کند و مدتی بعد عوارض خود را برجای می‌گذارد. حتی کسانی که به دلیل وراثت در معرض این بیماری هستند می‌توانند با تمهیداتی که گفته شد تا سال‌ها شروع بیماری و عوارض آن را به تاخیر اندازند.

دکتر رضا کریمی‌
متخصص بیماری‌های داخلی