توجه به مشاغل خانگی زنان جدی می‌شود

شاید امروزه در کلانشهرها کسب و کار خانگی به این شکل دیگر پیدا نشود اما در شهر‌های کوچک هنوز هم کسب و کار خانگی زنان به همین منوال ادامه دارد. اتاق کوچک منزلی که تبدیل به مثلا آرایشگاه زنانه می‌شود. اتاق دیگری که تبدیل به یک کارگاه خیاطی شده و مشتری‌ها گاهی باید برای آماده شدن یک دست لباس چند ماهی صبر کنند چون خانم خیاط مشتری‌های زیادی دارد.

اما در کلانشهرها کافی است نگاهی به صفحات آگهی روزنامه‌ها بیندازید، حتی عنوان کار در منزل به شکل چشمگیری، ستونی از این دست مشاغل را دربرگرفته است؛ همه شکلی هم دارند، با درآمد‌های متفاوت.از ساخت شمع، جعبه کادو، عروسک و برگ‌های درختچه گرفته تا فروش لباس در منزل. از درآمد‌های هفتگی 50 هزار تومان تا 200 هزار تومان.

دکتر غلامرضا علیزاده، جامعه‌شناس با اشاره به این‌که بحث خویش‌فرمایی و یا کار در محیط خانه یکی از الگو‌های هزاره سوم است، به جام‌جم می‌گوید: در واقع هر چه جوامع به سمت فناوری و گسترش فضای سایبر پیش می‌روند، امکان محکم شدن پایه‌های اقتصادی کسب و کار در منزل نیز قوی‌تر می‌شود.

به گفته او هر فرصت شغلی ماهانه حدود 800 هزار تومان هزینه دارد که این هزینه خارج از حقوق و دستمزد محسوب می‌شود در حالی که ایجاد فرصت شغلی در منزل می‌تواند در هزینه‌ها و مسائلی مانند سوخت، رفت و آمد، ترافیک، استرس‌های فضای شغل و مسائلی از این دست تاثیر مثبتی داشته باشد.

این جامعه‌شناس ادامه می‌دهد: در شهری مثل تهران که تعداد زیادی از شاغلان آن از شهرهای اطراف نظیر کرج می‌آیند توجه به گسترش کسب و کار در منازل می‌تواند تاثیر بسزایی داشته باشد.

ایجاد بیش از یک میلیون شغل

طرح مشاغل خانگی حمایت دائمی از کسانی دارد که در خانه کسب و کاری را ایجاد کرده‌اند و کاری نیست که مربوط به یک سال و 2 سال به‌صورت موقت باشد.

این گفته وزیر کار است که در واقع نشان می‌دهد دولت برنامه‌های مشخصی برای حمایت از مشاغل خانگی دارد. وزیر کار با تأکید بر این‌که ظرفیت ایجاد اشتغال در اجرای طرح مشاغل خانگی بیش از یک میلیون شغل است،‌ می‌گوید: وزارت کار با سیاست‌های حمایتی، تسهیلاتی، آموزشی و خدماتی زمینه‌های رونق این قبیل مشاغل در کشور را فراهم خواهد کرد.

عبدالرضا شیخ‌الاسلامی درباره اجرای سیاست‌های مقطعی و کوتاه‌مدت ایجاد اشتغال در کشور می‌افزاید: اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت هر کدام تأثیر خاص خود را در ایجاد اشتغال و رفع موانع بیکاری دارد و هیچ‌یک از این برنامه‌ها به معنای نفی دیگری نیست. وزیر کار و امور اجتماعی با بیان این که اجرای طرح مشاغل خانگی فضای جدیدی در محیط کسب و کار ایجاد می‌کند، به فارس می‌گوید: حداقل ظرفیت کار در خانه بیش از یک میلیون شغل است و زمانی که این مشاغل تحت‌پوشش حمایتی، تسهیلاتی، آموزشی و خدماتی باشند، باعث رونق این‌گونه مشاغل می‌شوند.

شیخ‌الاسلامی تصریح می‌کند: عدم نیاز به کارخانه، سوله، تشکیلات خاص، هزینه رفت و آمد، آلودگی هوا، ترافیک و استفاده بهینه از زمان از ویژگی‌های مشاغل خانگی است.

به گفته او اشتغال زنان در طرح مشاغل خانگی و حضورشان در خانه به حفظ کیان، حرمت، جایگاه و کرامت بانوان منجر می‌شود و بسیاری از هزینه‌های ضروری افراد در خانه کاسته می‌شود.

ادارات مجازی

این اتفاق مخصوص کشور ما نیست و در سایر کشور‌ها نیز حمایت از مشاغل خانگی سال‌هاست با قوانین محکمی انجام می‌شود. اتفاقا کشور‌های پرجمعیتی مانند چین و هند در این عرصه بشدت فعال هستند. استفاده از فضای سایبر در این زمینه بسیار کارگشا و با عنوان ادارات مجازی، مطرح و کاربردی شده است.

در واقع سیستم ادارات مجازی بدون مراجعه به ادارات یا مکان‌هایی از این دست، تنها از طریق استفاده از فضای سایبر و اینترنت امکان انجام کار‌ها را می‌دهد. دکتر علیزاده، جامعه‌شناس با تایید این مطلب ادامه می‌دهد: در کشوری مانند هند، جوانان روستایی با استفاده از فضای سایبر، کارهایی ساده مانند رزرو بلیت یا دریافت سفارش غذا را انجام می‌دهند. او به جمعیت 30 میلیونی جوانان زیر 35 سال در کشور اشاره و اظهار می‌کند: به هر حال توجه به ایجاد فرصت شغلی برای جوانان خصوصا در منازل می‌تواند تا حدود زیادی جوابگوی نیاز‌های جامعه باشد.

پیشقراولان عرصه مشاغل خانگی

مزایای فرصت‌های شغلی در منزل خصوصا برای زنان شامل مراقبت از فرزندان و در واقع کاهش هزینه‌های رفت و آمد و مهدکودک و به هر حال آرامش بیشتر به نسبت درگیرشدن با مشکلات ترافیک و رفت و آمد است.

البته زنانی هستند که بخاطر مناسبات اجتماعی ترجیح می‌دهند خارج از منزل کارکنند و تبدیل شدن منزل به محیط کار را کسل‌کننده و غیرقابل تحمل می‌دانند. به گفته علیزاده، مزایای کار در منزل عبارتند از کسب پایگاه و نقش اقتصادی در خانواده بدون حضور در بیرون از منزل، کاهش برخی از فشار‌ها و استرس‌ها و حضور در محیطی به نسبت آرام‌تر برای انجام کار.

این جامعه‌شناس با انتقاد از این مساله که با وجود این‌که زنان در عرصه اقتصادی و انواع مشاغل، صاحب جایگاه‌های مهمی شده‌اند اما هنوز بیشترین توقعات به عنوان مادر و گرداننده منزل نسبت به آنها وجود دارد، ادامه می‌دهد: متاسفانه هنوز توجه به نقش پدر در مراقبت از فرزندان و کار‌های منزل کم رنگ است و همان انتظاراتی که از یک زن خانه‌دار وجود دارد برای زنان شاغل هم وجود دارد. او با اشاره به این موضوع که در کشور‌های صنعتی حتی برای زنان خانه‌دار حقوق و مزایای خاصی در نظر گرفته می‌شود، تاکید می‌کند: وقتی باید از حضور زنان در عرصه کسب و کار در منزل استقبال کنیم که همه مباحث تامین اجتماعی شامل حال آنها شود.

او ادامه می‌دهد: منظور از تامین اجتماعی توجه به 4 اصل بیمه درمانی، بیمه عائله‌مندی، بیمه بیکاری و حقوق بازنشستگی است.

این جامعه‌شناس تاکید می‌کند: همه این حقوق باید در کار زنان در منزل اعمال شود.

حمایت مجلس

عنوان شدن این موضوع که حمایت از مشاغل خانگی بدون حمایت‌های دولتی از جمله توجه به خدمات بیمه‌ای، کم رنگ خواهد بود، در حالی مطرح می‌شود که ظاهرا مجلس نیز پیگیر همین موضوع است. عفت شریعتی، نماینده مجلس شورای اسلامی با تایید این مطلب می‌گوید: آنچه که در این طرح از سوی مجلس مدنظر قرار گرفته، همه ابعاد حمایتی تامین اجتماعی است.

به اعتقاد او حمایت بیمه‌‌ای که اتفاقا در طرح مجلس لحاظ شده است حداقل حمایت‌ها از مشاغل خانگی است چرا که در کنار پوشش بیمه‌ای، امور رفاهی و حتی در نظر گرفتن سهام عدالت برای مشاغل خانگی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

هر چند که این صحبت‌ها کمی خوشبینانه تلقی می‌شود، اما رسیدن به جایگاهی که سایرکشورها درخصوص مشاغل خانگی به دست آورده‌اند، بدون چنین حمایت‌هایی کاملا بی‌نتیجه خواهد بود. به نظر می‌رسد، تصویب طرح مشاغل خانگی در صحن مجلس و همسو قرار‌دادن دولت در همین راستا، بتواند جایگاه مشاغل خانگی را محکم‌تر کند.