پاسخ به پرسش‌های ‌حقوقی

دریافت مهریه بعد از طلاق

عباس - ع (قم): مدتی پیش، طبق رای دادگاه و موافقت همسرم به طور توافقی از هم جدا شدیم. زوجه موافقت کرده بود در صورتی که نصف مهریه را به صورت نقد بپردازم، مابقی مهریه را به ازای طلاق می‌بخشد و بر اساس همین توافق صیغه طلاق در محضر جاری شد. پس از مدتی زوجه با استناد به کلمه «بذل» که در حکم دادگاه و محضر به جای بخشیدن قید شده بود، مابقی مهریه بذل شده را از طریق اداره ثبت به اجرا گذاشته است. آیا جایی از قانون ما یا فقه اسلامی‌که بر اساس آن حکم طلاق اجرا شده ایراد دارد که کلمه بذل را به شکلی غلط معنی می‌کنند؟

طبق قانون هر زنی می‌تواند برای دریافت مهریه خود هم به دادگاه و هم به ثبت مراجعه کند. البته مطابق قانون زن نمی‌تواند مهریه خود را به طور همزمان هم در ثبت و هم در دادگاه به اجرا بگذارد و فقط می‌تواند مثلا اگر مهریه‌اش 200 سکه طلا بود، بخشی از آن را در ثبت و باقیمانده را در دادگاه خانواده به اجرا بگذارد. بر اساس آنچه زن در ثبت به اجرا گذاشته، اموال مرد همچون خانه و زمین قابلیت توقیف دارد و بر اساس آنچه در دادگاه خانواده به اجرا گذاشته نیز می‌تواند دادخواست مطالبه بدهد.

با توجه به این مساله که همسر شما مهریه خود را در قبال طلاق بذل کرده، این مساله دیگر امکانی برای دریافت مهریه از طریق ثبت برای او ایجاد نمی‌کند. به نظر می‌رسد مشکلی که برای شما پیش آمده ناشی از این مساله است که همسر شما به ثبت مراجعه کرده و چون اداره ثبت رای دادگاه را نمی‌بیند و فقط به سند ازدواج توجه می‌کند، چنین اقدامی ‌صورت گرفته است. شما برای حل این مشکل باید ضمن مراجعه به دادگاه خانواده و دریافت صورتجلسه دادگاهی که در آن همسرتان مهریه را بذل کرده، به اداره ثبت بروید و با ارائه صورت جلسه دادگاه خانواده، نسبت به توقف عملیات اجرایی اقدام نمایید.

البته بردن رای طلاق که در آن به کلمه بذل اشاره شده نیز می‌تواند مشکل شما را حل کند. بر اساس این توضیحات دیگر مشکلی نباید برای شما وجود داشته باشد. اگر سوال شما ابعاد بیشتری داشت باز هم پاسخگوی آن خواهم بود.

طلاق به درخواست زن

بهنام - ب (تهران): مدتی پیش همسرم تقاضای طلاق کرد. بعد از برگزاری چند جلسه از دادگاه، به دلیل این‌که نمی‌خواستم همسرم بیش از این تحت فشار باشد با تقاضای طلاق او موافقت کردم. چند روز بعد و پیش از آن‌که دادگاه در خصوص این پرونده اعلام نظر کند، متوجه برخی واقعیت‌ها درباره زندگی خودم شدم و احساس کردم همچنان می‌توانم با همسرم زندگی کنم. به همین سبب لایحه جدیدی نوشتم و تقاضای طلاق را پس گرفتم. سوال من این است که آیا دادگاه لایحه موافقت من با طلاق را مورد توجه قرار می‌دهد یا لایحه بعدی را؟ در طول رسیدگی به یک پرونده تا چه زمانی می‌توان در خصوص پرونده و موضوع آن لایحه موافقت یا مخالفت ارائه کرد؟

شما در طول رسیدگی به یک پرونده می‌توانید در هر مقطعی که صلاح بدانید نسبت به موضوع پرونده با نگارش لایحه اقدام نمایید. این مساله مشروط به این است که برای پرونده رای صادر نشده باشد و قطعا تا پیش از صدور رای، لایحه شما مورد توجه دادگاه واقع شده و بر اساس موازین و مصالح منجر به صدور رای خواهد شد. در این پرونده نیز اگر همسر شما دلیلی قانع کننده در خصوص طلاق ارائه نکرده باشد، با صرف نظر کردن شما از نظر اولیه رای به نفع شما صادر خواهد شد.

کاهش اقساط مهریه

سعید ا(قزوین): 3 سال قبل در پی اختلاف با همسرم، بر سر طلاق توافق کردیم و از هم جدا شدیم. در آن زمان دادگاه حکم داد که بنده ماهی یک و نیم سکه بابت مهریه همسرم به او بپردازم. این سکه‌ها نیز به طور منظم پرداخت شده است. مدتی است بنده ازدواج کرده‌ام. از طرفی افزایش قیمت سکه هم سبب شده تا پرداخت این مبلغ در حق همسر سابقم برای من با سختی و مشکل همراه شود. سوال من این است که آیا می‌توانم از دادگاه تقاضای کاهش اقساط مهریه کنم؟ آیا ممکن است طی دادخواستی که به دادگاه ارائه می‌کنم، دادگاه به جای کاهش اقساط اقدام به افزایش میزان مهریه یا تعیین پیش‌قسط برای مهریه کند؟

از نظر قانون بحث اعسار چیزی نیست که اعتبار امر مختومه داشته باشد. به عبارت ساده‌تر اعسار امر حادثی است و این چنین نیست که بر اساس رای اولیه‌ای که از سوی دادگاه صادر شده، فردی برای همیشه معسر باشد. به همین دلیل شما در صورتی که احساس می‌کنید پرداخت این میزان مهریه برای شما با سختی و مشکل مواجه است، می‌توانید دلایل و مدارک خود را طی دادخواستی با عنوان «اعسار و تعدیل اقساط مهریه» به دادگاهی که در آن به پرداخت مهریه محکوم شده‌اید ارائه کنید و دادگاه نیز در نوبت پرونده وارد رسیدگی خواهد شد. در این جلسه شما می‌توانید با معرفی شهود از دادگاه بخواهید تا ضمن شنیدن شهادت آنها نسبت به دادخواست شما اعلام نظر کند. البته همسر شما نیز می‌تواند با ارائه دادخواستی با موضوع «افزایش اقساط مهریه» از دادگاه تقاضای افزایش سکه‌های خود را بنماید. این دادخواست ممکن است به صورت جداگانه ارائه شود یا این‌که در حین رسیدگی به پرونده «اعسار و تعدیل اقساط مهریه»، به صورت همزمان و توامان به دادخواست همسر شما نیز رسیدگی شود که در آن صورت همسر شما باید مدارکی را به دادگاه ارائه کند که بر اساس آن مشخص شود شما توان مالی بیشتری دارید و امکان پرداخت بیش از این میزان سکه را نیز دارید. ضمنا اگر همسر شما بتواند در هر زمانی، مال و اموالی از شما به واحد اجرای احکام دادگاه معرفی کند، در قالب پرونده اجراییه‌ای که از طریق آن اقدام به پرداخت سکه می‌کنید، اموال شما به اندازه میزان بدهی مهریه شما توقیف خواهد شد.

در پاسخ به بخش دوم سوال شما نیز باید بگویم هر نوع دادخواستی که در این مرحله از سوی همسر شما ارائه شود، نمی‌تواند تاثیری در تعیین پیش قسط مجدد برای مهریه داشته باشد زیرا درباره این موضوع دادگاه یک بار اظهار نظر کرده است و رای دادگاه اولیه از سوی همسر شما پذیرفته شده و رای اجرا شده است و هر نوع اظهارنظر دادگاه تنها در حیطه پرداخت اقساط معنا می‌یابد و در صورتی که دادخواست شما رد شود، این مساله منجر به تعیین پیش قسط برای مهریه نخواهد شد.

علیرضا حسینی
وکیل پایه یک دادگستری