شور حسینی فرهنگ و هنر را فرا می‌گیرد

شاعران و نویسندگان در سوگ حسین

حماسه کربلا و فرهنگ عاشورایی از دیرباز تا به امروز در میان آثار شاعران و نویسندگان ایرانی و مسلمان حضوری پررنگ داشته و دارد و در همین رابطه امسال نیز شاهد برپایی کنگره‌ها و همایش ادبی مختلف با محتوای عاشورا و قیام سیدالشهدا(ع) هستیم. کنگره و شب‌های شعر عاشورایی در استان‌های مختلف یکی از همین برنامه‌های ثابت است که همه ساله مشتاقان زیادی را به محافل ادبی می‌کشاند. تاکنون استان‌های آذربایجان شرقی، همدان، اردبیل، ایلام و خوزستان محافل خود را برگزار کرده‌اند و همین روز گذشته شهر همدان میزبان کنگره شعر عاشورایی با سخنرانی ابوالقاسم حسینجانی شاعر «جاده و اسب مهیاست بیا تا برویم» بود.

اما برخی استان‌ها مانند کرمانشاه و قم نیز در روزهای آینده میزبان شاعران و نویسندگان عاشورایی هستند و به ترتیب در روزهای 29 آذر و 2 دی کنگره شعر عاشورایی به همراه نمایشگاه کتابی مرتبط با همین موضوع در این استان‌ها برپا می‌شود.

اما شهرداری تهران امسال به دبیری علمی عبدالجبار کاکایی برنامه ویژه‌ای را در فرهنگسرای هنر (ارسباران) برگزار می‌کند. این برنامه که اختصاص به آسیب شناسی سوگ سروده‌های عاشورایی دارد قرار است 2 دی برگزار شود.

سرای اهل قلم و موسسه خانه کتاب هم 3 برنامه عاشورایی را برای ایام محرم در نظر گرفته‌اند نخست رونمایی از مجموعه 10 جلدی کتاب قصه کربلا که مولف آن مهدی قزلی است و 2 دی ماه رونمایی می‌شود و برنامه دیگر که 8 دی برپا خواهد شد اختصاص به بررسی مفاهیم عاشورایی در ادبیات کودک و نوجوان دارد که این مراسم‌ها با حضور حسین فتاحی، محمد حمزه‌زاده، جعفر ابراهیمی (شاهد) و مهدی کاموس همراه است. شعرخوانی عاشورایی دیگر برنامه سرای اهل قلم است که روز سه شنبه اول دی ماه در این سرا برگزار می‌شود. اما بازار کتاب و نشر آثار عاشورایی هم در این ایام داغ است. استاد علی معلم دامغانی قرار است منظومه بلند عاشورایی خودش را بانام مجلس حر بن یزید ریاحی منتشر کند و همچنین سید علی موسوی گرمارودی هم ترکیب بند بلند عاشورایی‌اش را با نام آغاز روشنایی آینه در قالب یک کتاب منتشر می‌کند.

تعزیه‌خوانی و نمایش‌های آیینی

هنرمندان تئاتر ایران نیز با برپایی ششمین همایش آیین‌های عاشورایی و اجرای عمومی چند نمایش با موضوع واقعه جانسوز کربلا به سوگ شهادت سالار آزادگان جهان می‌نشینند.

همایش آیین‌های عاشورایی از 27 آذرماه در تهران آغاز می‌شود و از همان روز مجالس تعزیه در سالن اصلی تئاتر شهر به روی صحنه می‌روند. این اولین سالی است که برخلاف دوره‌های گذشته، خیمه بزرگ شبیه‌خوانی در چهارراه ولی‌عصر و محوطه باز تئاتر شهر برپا نمی‌شود و به جای آن تعزیه‌خوانان در تالار اصلی به هنرنمایی می‌پردازند. به همین منظور، بر روی صحنه این تالار سکوهایی برای نشستن تماشاگران ایجاد می‌شود تا شبیه‌خوانان و تعزیه‌گردانان در فضایی دایره‌وار داستان‌های پرسوز و گداز واقعه عاشورا را تا 6 دی ماه روایت کنند. بخش آیین‌های نمایشی این همایش نیز که در آن مراسم سوگواری چون دمام‌زنی، سنج‌زنی، زنجیرزنی و در نقاط گوناگون تهران به اجرا در می‌آید، از 27 آذر ماه شروع و تا 6 دی ماه ادامه پیدا می‌کند. سمینار پژوهشی و جلسات نمایشنامه‌خوانی نیز 2 بخش دیگر همایش آیین‌های عاشورایی هستند که روز‌های 7 و 8 دی ماه برگزار می‌شوند.

از 9 آذرماه، همایش آیین‌های عاشورایی از تهران به گرگان سفر می‌کند و به مدت 4 روز در آن شهر ادامه پیدا می‌کند. نمایش واره‌های آیینی و مسابقه صحنه، 2 بخش دیگر از این همایش هستند که به میزبانی مردم گرگان اجرا می‌شوند.

علاوه بر همایش آیین‌های عاشورایی، تالار‌های نمایشی شهر تهران در ایام محرم شاهد به روی صحنه رفتن چند نمایش مناسبتی هستند. زیر درخت سیب عنوان نمایشی با کارگردانی محمد بی‌ریا است که از 29 آذرماه در‌ سنگلج اجرا می‌شود و ‌نمایش به روایت معین البکا از نیمه دی ماه دراین تماشاخانه ‌روی صحنه می‌رود. همچنین حسین مسافر آستانه، نمایش در قاب ماه را در تالار وحدت اجرا می‌کند و روز حسین با کارگردانی محمد رحمانیان مهمان تماشاخانه ایرانشهر می‌شود.

برای روزهای سوگواری محرم، فرهنگسراهای تهران نیز برنامه‌هایی نمایشی را تدارک دیده‌اند که ازآن میان باید به اجرای 10 مجلس تعزیه از امشب در فرهنگسرای ولاء اشاره کرد.

سوگواره‌های پوسترهای عاشورایی

هنرمندان حوزه هنرهای تجسمی نیز در این زمینه بیکار ننشسته‌اند تا همزمان با ایام شهادت حضرت اباعبدالله ‌الحسین(ع) پنجمین همایش بزرگ هنرمندان تجسمی کشور با حضور بیش از 500 هنرمند توسط حوزه هنری تبریز برگزار شود.

پنجمین سوگواره سراسری 72 بغض بوم با حضور هنرمندان از استان‌های قزوین، گیلان، زنجان، همدان، اردبیل، آذربایجان شرقی و غربی و نقاشان سنی در تاریخ‌های پنجم و ششم دی امسال از صبح تاسوعا تا ظهر عاشورا در مجموعه فرهنگی هنری سینما قدس برگزار می‌شود و طبق سال‌های قبل هنرمندان به خلق اثر با موضوع حماسه حسینی و واقعه عاشورا می‌پردازند.

در تهران نیز یکشنبه آینده نمایشگاه بزرگ چهارمین جشنواره پوسترهای عاشورایی به طور همزمان در نگارخانه خانه هنرمندان ایران و نگارخانه ابوالفضل عالی برگزار می‌شود. در این نمایشگاه، 72 پوستر، به عدد شهدای دشت کربلا، از آثار هنرمندان برگزیده کشورمان به نمایش در می‌آید تا در کنار آن نیز عکس‌های برگزیده‌ای از مراسم عزاداری در جای جای ایران به نمایش در آید.

مراسم تقدیر از برگزیدگان هنرمندان نقاش و گرافیست عاشورایی از دیگر برنامه‌های این ایام است که در سومین روز از دهه محرم در خانه هنرمندان ایران برگزار می‌شود.

نمایش پوسترهای عاشورایی علی وزیریان، هنرمند نقاش و گرافیست کشورمان از دیگر برنامه‌های حاشیه این مراسم است که در این خانه برگزار خواهد شد.