تحول در درمان سوختگی های شدید

درمان سوختگی با اسپری پوستی

تکنیک‌های درمانی برای کمک به آسیب‌دیدگانی که دچار سوختگی‌های شدید شده‌اند، با تحولات تازه‌ای همراه بوده است. یکی از این دستاوردهای جدید، روشی است که می‌توان از آن به عنوان جایگزین مطمئنی برای فرآیند پیوند پوست در اتاق‌های جراحی یاد کرد. به طور سنتی، فرآیند درمانی آسیب‌دیدگانی که دچار سوختگی‌های شدید درجه 2 شده‌اند، بدین ترتیب است: جدا کردن قسمتی از پوست سالم شخص از ناحیه دیگری از بدن همچون پشت ران و پیوند زدن آن روی ناحیه سوخته. این تکنیک همواره جوابگو بوده است، اما مشکلات دیگری نیز برای بیمار به همراه دارد که از آن جمله می‌توان به احساس دردهای بیشتر و نیاز به ترمیم طولانی مدت این ناحیه اشاره کرد.

کد خبر: ۲۹۹۷۱۹

ناحیه‌ای که پوست آن برای پیوند انتخاب می‌شود، خود به عنوان قربانی جدید بر مشکلات بیمار افزوده می‌شود و حتی در بسیاری از موارد ناراحتی‌های روحی و روانی نیز برای شخص به همراه دارد. اکنون فناوری جدیدی ارائه شده است که قابلیت بالایی برای ترمیم سوختگی‌های شدید دارد. این فناوری در مقایسه با بریدن پوست از قسمت دیگر بدن و پیوند زدن آن در ناحیه دچار سوختگی، کمتر تهاجمی به حساب می‌آید. در این فناوری نوین، تنها با نمونه‌برداری مختصر از پوست بیمار و استفاده از یک کیت آماده، جراحان می‌توانند محلولی از سلول‌های اصلی پوست سلول‌های بنیادین پوست بیرونی تهیه کنند و آن را به طور مستقیم روی ناحیه‌ای که دچار سوختگی‌ شدید شده، اسپری کنند. نکته جالب این است که نتیجه کار با آنچه در روش‌های فعلی دیده می‌شود برابری می‌کند؛ حال آن که بیمار درد و رنج به مراتب کمتری تحمل می‌کند و از آن گذشته، نیازی به جداسازی پوست سالم از قسمت دیگری از بدن او نیست.

این اسپری سلولی با این هدف به کار گرفته می‌شود تا با استفاده از آن، سوختگی‌های شدید درجه دوم را درمان کنند. در این نوع سوختگی، معمولا 2 لایه رویی پوست به‌شدت تخریب می‌شود اما بافت‌های زیرین دست نخورده و سالم باقی می‌ماند. در سوختگی‌های درجه 3 که شدت آسیب‌دیدگی در آنها به مراتب بیشتر است، نمی‌توان از این فناوری به تنهایی استفاده کرد و در کنار آن، استفاده از تکنیک رایج پیوند پوست از قسمت‌های سالم بدن بیمار نیز ضروری است. این اسپری که به تازگی اجازه استفاده از آن در برخی کشورهای جهان داده شده است، از سوی برخی سازمان‌ها و نهادها همچون ارتش آمریکا نیز مورد استقبال قرار گرفته است. گفته می‌شود ارتش این کشور قصد دارد تا پیش از پایان سال‌جاری میلادی، این اسپری را روی بیش از 100 بیمار دچار سوختگی شدید درجه 2 یا 3 آزمایش کند. در حال حاضر و در بسیاری از نبردها که با انفجارهای مهیب همراه است، سوختگی از مشکلات شدیدی است که جان نظامیان را تهدید می‌کند. از آن گذشته، محیط جنگ چندان برای انجام اعمال جراحی پیچیده و زمان‌بر پیوند پوست مناسب نیست؛ حال آن که در ترمیم سوختگی زمان نقش مهمی ایفا می‌کند.

با‌‌‌استفاده از اسپری‌های سلولی می‌توان سوختگی‌های درجه دوم را درمان کرد

این فناوری نوین از سوی فیونا وود، محقق و جراح استرالیایی ارائه شده است. مبنای کار و فناوری که تلاش زیادی برای تحقق آن به خرج داده است روی سلول‌ها قرار دارد. از جمله این سلول‌ها می‌توان به سلول‌های پیشرو (نمونه) و سلول‌های رنگی ملانوکیت‌ها (که رنگ اصلی پوست ناشی از وجود آنها می‌شود) نام برد. این نوع سلول‌ها بیش از هر نوع سلول دیگری میان 2 لایه بیرونی پوست قرار دارند و از این‌رو محققان عمده تمرکز خود را در ارائه هر چه هدفمندتر این فناوری نوین معطوف کرده‌اند.

این کیت ReCell نام دارد. جراحان می‌توانندبا استفاده مرحله به مرحله‌ای از این کیت، سلول‌های موردنظر را به دست بیاورند و پس از انجام پردازش‌های لازم، آنها را برای درمان ناحیه سوخته شده که تا9/0مترمربع وسعت دارند به کار گیرند. کاربردی بودن این فناوری تا به آن حد بوده است که شرکت‌های زیادی برای تجاری‌سازی آن اعلام آمادگی کرده‌اند و در این میان، شرکت انگلیسیAvita موفق شده امتیاز تجاری‌سازی این فناوری نوین را به دست آورد. دکتر وود در توصیف سهولت استفاده از این فناوری نوین می‌گوید: «پس از نمونه‌برداری بسیار مختصر از پوست سالم اطراف سوختگی، جراح آن را به همراه آنزیم خاصی در محفظه مخصوص این کیت قرار می‌دهد. این آنزیم سلول‌های حیاتی یاد شده مابین 2 لایه بیرونی پوست را شل می‌کند و این امکان را فراهم می‌آورد تا جراح آنها را پس از استخراج از بدن در محلولی که قرار است اسپری شود نگهداری کند. این فناوری به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده است که جراح می‌تواند در هر زمان که نیاز باشد آن را روی زخم ناشی از سوختگی اسپری کند. در نتیجه، تجمع قابل توجهی از سلول‌های بنیادین تشکیل‌دهنده پوست بر روی ناحیه سوخته شده مستقر می‌شوند.»

جیمز هولمز، جراح و مدیر پزشکی مرکز سوختگی دانشگاه ویک فارست می‌گوید: «در حال حاضر درمان هر نوع سوختگی تنها با برداشتن قسمت قابل توجهی از پوست سالم بیمار از ناحیه دیگر بدنش صورت می‌گیرد و این در حالی است که طی بیش از 3 دهه گذشته، این استراتژی درمانی تغییر نکرده است. از آن گذشته و در مواردی که سوختگی بسیار شدیدتر و وسیع‌تر است، استفاده از پوست‌های اهدایی گزینه مکملی است که به عنوان یک ضرورت به آن نگاه می‌شود و در برخی موارد ممکن است حتی کل پوست مورد نیاز برای پیوند در ناحیه دچار سوختگی نیز از پوست‌های اهدایی باشد. در چنین شرایطی، پیدا کردن پوست اهدایی به چالشی بزرگ تبدیل می‌شود. یکی از نکات جالب و متمایز کننده این فناوری نوین، این است که می‌توان با این اسپری تا 80 برابر وسعت محل نمونه‌برداری را اسپری کرد. همچنین، امکان استفاده تلفیقی از این فناوری نوین با تکنیک شناخته شده پیوند پوست از سایر قسمت‌های سالم بدن بیماری نیز از دیگر امتیازات این تکنیک به شمار می‌آید.

پیش‌بینی می‌شود که این فناوری نوین بزودی در بسیاری از کشورهای جهان جنبه کاربردی پیدا کند. به عقیده کارشناسان، از آنجا که مبنای کلی توسعه این فناوری نوین استفاده از سلول‌های بنیادین خود بیمار است، بهره‌گیری از این اسپری هیچ تاثیر منفی بر بدن بیمار نخواهد داشت. همچنین به لطف پیشرفت‌های جدیدی که در زمینه استفاده از فناوری سلول‌های بنیادین صورت گرفته است، آینده بهره‌گیری از این روش جدید بسیار روشن خواهد بود. هم‌اکنون نیز در بسیاری از بیمارستان‌های چند کشور پیشرو اروپایی در عرصه پزشکی مدرن، از جمله آلمان و انگلیس، از این تکنیک نوین به صورت آزمایشی استفاده شده است و خبر خوشحال‌کننده این که تاکنون نتایج مثبت و امیدوارکننده‌ای نیز داشته است. هنوز اطلاعات زیادی درباره هزینه تمام شده این فناوری نوین منتشر نشده، اما عقیده بر این است که پایین بودن هزینه این فناوری و فناوری‌های مشابه، یکی از عوامل تاثیرگذار و مهم در کاربردی شدن آن است.