تهران نفس نمی‌کشد

حتی وقتی طبق آمار جهانی سال 2008 معلوم شد که تهران از لحاظ آلودگی و مسائل رفاهی شهروندان، 6 رتبه تا آخرین شهر سالم دنیا فاصله دارد، شاید آنهایی که دغدغه مسائل زیست محیطی را داشتند در دل گفتند باز هم جای شکرش باقی است، اما گویا امسال دیگر کاملا به مرحله بحرانی و نه مرز بحران از حیث آلودگی هوای شهرمان رسیده‌ایم.

صرف‌نظر از گزارش‌های بسیار نگران‌کننده اخیر سازمان ملل که ایران را جزو 10 کشور اول تولیدکننده دی‌اکسید کربن در دنیا قلمداد کرده طبق پژوهشی که از سوی محقق دانشگاه کردستان انجام شده است، مرگ 70 درصد تهرانی‌ها مستقیم یا غیرمستقیم با آلودگی هوا ارتباط دارد. بعلاوه آن که مرگ ناشی از آلودگی هوا در تهران عمدتا نیز مربوط به پدیده وارونگی و آلودگی هوا در فصل پائیز است. جالب است بدانید براساس این پژوهش، همبستگی بیماری قلبی عروقی، تنفسی، کل مرگ و میر و سکته مغزی با آلودگی مناطق 22 گانه تهران به ترتیب 73، 70، 69 و 67 درصد بوده، کما این‌که بیشترین آلودگی و مرگ و میر نیز مربوط به نقاط مرکزی تهران بوده است.

عجیب است که طی سال‌های اخیر به کرات از عوامل آلودگی شهر تهران یعنی رشد بی‌رویه جمعیت در چند دهه اخیر، نبود یک برنامه‌ریزی مدون برای توسعه شهر و طراحی خیابان‌ها و منازل، ساخت و سازهای بی‌رویه، موقعیت قرارگیری صنایع و کارخانجات، کوه‌ها و جهت باد،گره کور ترافیک و نبود سیستم‌های نقلیه عمومی به میزان نیاز این شهر و به دنبال آن رشد سرطانی وسایل نقلیه شخصی به عنوان عوامل موثر در ایجاد آلودگی‌های شدید بخصوص در زمان وقوع وارونگی‌های شدید دمایی صحبت شده است، ولی همچنان حتی از اتخاد روش‌های کنترلی و نه از بین برنده این معضلات، به طور جدی، خبری نیست!

آیا کلاف سردرگم آلودگی هوای شهر تهران قرار است به سرنوشتی همچون طرح‌های مقابله با زلزله احتمالی در این شهر بینجامد؟ آیا باید همچنان برای آنچه می‌شود حداقل در کوتاه مدت انجام داد، وقت‌کشی کرد؟ مگر نه این است که بنا بر نظر کارشناسان پروژه‌هایی چون اصلاح زیرساخت‌های شهر تهران همچون اصلاح معابر، تفکیک آب آشامیدنی از آب مصرفی، کاهش آلودگی هوا با استانداردسازی خودروها و توسعه سیستم‌های حمل و نقل عمومی قابل اجرا هستند؟

پس نباید وقت را بیش از این تلف کرد تا روزی برسد که سازمان هواشناسی هشدار بدهد که نه‌تنها بیماران قلبی و عروقی، کودکان و خانم‌های باردار ساکن شهر تهران بلکه همه مردم، به خاطر ایمن ماندن در برابر آلودگی هوا در خانه بمانند...

پونه شیرازی