بحران مالی کتابخانه‌های کرج

امروزه مصادیق و روش‌های مطالعه در جهان بشدت متنوع شده است و بسادگی نمی‌توان معیاری برای سرانه‌های مطالعه در یک کشور در نظر گرفت. اما با نگاه به برخی آمارهای تامل برانگیز، بسادگی می‌توان از روند ایجاد زمینه برای این اصل مهم فرهنگی آگاه شد.

امروزه وضعیت دشوار اقتصادی در خانواده‌ها به‌گونه‌ای بر نیازهای معنوی آنان تاثیر گذاشته؛ به طوری که تعداد محدودی از خانواده‌ها به تهیه کتاب و اختصاص مبلغی به آن فکر می‌کنند. در چنین شرایطی نیاز به وجود مکانی که امکان مطالعه با صرف هزینه کمتری را در اختیار آنان بگذارد، بسیار محسوس است.

کتابخانه‌ها از دیرباز به عنوان مامنی برای علاقه‌مندان کتاب به شمار می‌رفته است چنان‌که خرابه‌های شهر باستانی سومر مربوط به 2700 سال پیش از میلاد نشان می‌دهد آنها دارای کتابخانه‌های شخصی، مذهبی و دولتی بوده‌اند. مشهور است در یکی از این کتابخانه‌ها بیش از 30 هزار لوحه گلین وجود داشته است.

طبق آمار، سرانه فضای مطالعه برای هر هزار نفر در دنیا 28 متر است و به نسبت هر 12 هزار و 500 نفر یک کتابخانه تاسیس می‌شود. این در شرایطی است که به گفته رمضانعلی محسنی رئیس اداره کل کتابخانه‌های عمومی غرب استان تهران، در شهرستان کرج در مجموع 43 کتابخانه زیرنظر شهرداری، مساجد و اداره کتابخانه‌های عمومی وجود دارد که هم‌اکنون شامل 44 هزار و 692 عضو است. این آمار با توجه به جمعیت بیش از یک میلیون و 500 هزار نفری کرج اندک است. بنابر اظهار این مسوول احداث 139 کتابخانه در شهرستان برای رسیدن به وضعیت مطلوب لازم است؛ این در حالی است که هم اکنون 23 کتابخانه عمومی این شهرستان به دلیل عدم پرداخت بدهی‌های شهرداری که شامل نیم درصد از درآمد این مراکز می‌شود بشدت با مشکلات اقتصادی حتی در پرداخت حقوق پرسنل خود دست و پنجه فرم می‌کنند.

علاوه براین امروزه استفاده از سیستم‌های یارانه‌ای و روش‌های به روز در کتابخانه‌های دنیا امری تثبیت شده است. این در حالی است که در شهرستان کرج اجرای طرح جامع فناوری از مجموع 4 فاز پیش‌بینی شده تنها 2 فاز، آن هم به صورت نیمه کاره انجام گرفته است. به گفته محسنی این طرح در کل کشور تقریبا در حال اتمام است. وی عمده دلیل عدم اجرای آن را که منجر به رایانه‌ای شدن کتابخانه‌ها و ارتباط کلیه کتابخانه‌ها در قالب یک شبکه می‌گردد را مشکلات مالی ذکر می‌کند و می‌گوید: با تامین نیازهای مالی و فعالیت گسترده همکاران این طرح باید ظرف چند ماه آینده در شهرستان به اجرا درآید.

علی‌رغم این که هفته کتاب را پشت سرگذاشته‌ایم پرداختن به حوزه کتاب و نشر فرهنگ مطالعه امری ضروری محسوب می‌شود، چنان که در بسیاری از کشورها پایه و بنیان توسعه در کلیه حوزه‌ها، افزایش و توسعه فرهنگ و بخصوص فرهنگ مطالعه است. قطعا در جامعه‌ای که هر نقطه از آن با کتابخانه‌ای آذین شده باشد، چشم فرزندانمان را به وجود چنین مراکزی عادت داده و شاهد اتفاقات بهتری در افزایش فرهنگ مطالعه به روش صحیح آن خواهیم بود.