حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
درباره مسابقه بزرگ شهروندی
هیجان، اکشن، مسابقه
«مسابقه بزرگ شهروندی» از مجموعه مسابقات تلویزیونی است که پخش آن از هفدهم مهرماه، به صورت هفتگی از شبکه 5 سیما آغاز شد.
این مسابقه را میتوان جزو مسابقات میدانی دستهبندی کرد. بخشهای اصلی آن شامل بخش عملیاتی و بخش تئوری است که به صورت سوال و جواب، اطلاعات عمومی شرکتکنندهها را میسنجد و بار اطلاعاتی و علمی برنامه را به دوش میکشد.
بخش عملیاتی برنامه هم با بهرهگیری از طراحی ابزار و ادوات خاص چنین برنامههایی، لحظات هیجانانگیز و مفرحی برای مخاطب، شرکتکنندهها و حتی عوامل برنامه به وجود میآورد.
سبحانی کارگردان این مسابقه معتقد است: «معمولا مسابقاتی در ایجاد هیجان و شادی برای مخاطب موفق هستند که عکسالعملهای به موقع را از خود عوامل برنامه دریافت کنند. من وقتی شعف درونی هریک از عوامل پشت صحنه را میبینم، میتوانم تخمین بزنم که این برنامه چقدر در بین مخاطب مورد استقبال قرار خواهد گرفت، چون عوامل برنامه هم مخاطب محسوب میشوند.»
سبحانی که تا به حال مسابقات متعددی از جمله «حباب»، «خانه چهلم»، «چابک»، «راز سیب»، «مسابقه بزرگ ادبی» و ... را کارگردانی کرده، درباره موفقیت یک مسابقه تلویزیونی میگوید: «هر مسابقه تلویزیونی باید دارای شاکله و فیلمنامه باشد و درست مثل یک فیلمنامه سینمایی با ورود به مسابقه با شخصیتهای اصلی آن یعنی شرکتکنندهها معرفی شوند و کمکم به سوی قله این متن که بخش انتهایی مسابقه است، پیش برویم. مسابقات تلویزیونی ناموفق، این شیوه را رعایت نمی کنند و در نتیجه مخاطب هم با آنها همذاتپنداری نمیکند و ارتباط نمیگیرد.»
سبحانی در ادامه به وجود تعلیق در چنین مسابقاتی اشاره میکند و میگوید: «اگر در مسابقهای شرکتکننده را به سوی پیروزی هدایت کنیم، این تعلیق از بین میرود و علت آن این است که در تلویزیون، همه چیز به سرعت اتفاق میافتد. مسابقات چون طراحی خوبی ندارند، از پیش تولید ضعیفی بهره میگیرند و این مساله شرکتکننده را هم گیج میکند. «مسابقه بزرگ» موفق بود، چون چند ماه با حضور مدیران، جلسات پیش تولید برگزار کردیم و طرحها از نظر این که چقدر اجرایی هستند، بررسی شدند. قبل از ضبط اصلی، چند بار تمرین میکردیم، در صورتی که الان خیلی از طراحیها روی آنتن زنده اتفاق میافتد و همانجا آزموده میشود.»
سبحانی ادامه میدهد: «در شبکههای خارجی، قبل از این که برنامه روی آنتن فرستاده شود، اقشار مختلفی از مخاطبان را دعوت میکنند و در یک نظرسنجی، نواقص کار برطرف میشود. این چیزی است که در تلویزیون ما بعد از پخش برنامه اتفاق میافتد و بیشتر به دلیل نداشتن زمان کافی است.»
در ساخت مسابقات تلویزیونی، همیشه موضوع الگوبرداری از نمونههای موفق تلویزیونهای اروپایی مطرح بوده است. تنوعپذیری از ویژگیهایی است که باعث شده کار برنامهسازان آلمان، ایتالیا، انگلیس و فرانسه نمونهای موفق برای دیگر کشورها باشد.
اما این که بهرهگیری از یک چارچوب استاندارد از اصول حرفهای برنامهسازی محسوب میشود یا نه، مسالهای است که اختلافنظر بسیاری را میان برنامهسازان و حتی مخاطبان به وجود آورده است. اما یک نکته مسلم است و آن این که در ایرانی کردن چنین برنامههایی، باید نکتهسنجی و دقت لازم را به کار گرفت. در مرحله اول، رعایت اصول محتوایی و ساختاری مورد توجه است که باید با فرهنگ و سلیقه مخاطب ایرانی منطبق شود. سبحانی معتقد است: «در مورد الگوبرداری از نمونههای خارجی، در خوشبینانهترین حالت با یک افت 20 درصدی مواجه هستیم. در مسابقات تلویزیونی، ایجاد هیجان و عکسالعملهای اکشن، حرف اول را میزند که باید به جا و در حد اعتدال رعایت شود. در این مسابقه، سعی شده با درکنارهم قرار دادن 2 مجری، بخشهای حادثهای و طنز کار نیز تعدیل شود و با توجه به این که این مسابقه نباید در سکوت اجرا شود و نیاز به هیجان و افکتهای صوتی دارد، حضور مهران غفوریان و مهیار شاپوری مجریان برنامه به تلطیف فضای مسابقه و پر کردن مرزهای خالی شرکتکنندهها کمک کرده است.»
آزاده خواجهنصیری
گفت و گو
