آموزش کودکان ناشنوا

باغچه‌بان در سال 1311 به تهران بازگشت و نخستین دبستان ناشنوایان را در خیابان ناصر خسرو در خانه‌ای محقر تاسیس کرد و تا 10 سال به عنوان مدیر، معلم و فراش دبستان با 30 نفر دانش‌آموز، دبستان را اداره کرد. وی در اواخر نخستین سال تاسیس دبستان وسیله‌ای به عنوان تلفن گنگ اختراع کرد که کر و لال‌ها با گرفتن میله آن به دندان می‌توانستند از طریق استخوان فک، ارتعاشات صوتی را دریابند.

در سال 1328 اساسنامه آموزشگاه کر و لال‌های باغچه‌بان از سوی شورای عالی فرهنگ تصویب شد.

هر چند بعد از سال 1332 به بعد بر اثر حمایت وزیر فرهنگ وقت و توجه وزارت آموزش و پرورش بخشی از دشواری‌های دبستان تا حدی حل شد، اما با توجه به افزایش روز افزون مراجعان، کمبود جا و نداشتن مدرسه ویژه کار به طور روز افزونی دشوار بود. در سال 1334 کلنگ نخستین ساختمان ویژه ناشنوایان در یوسف‌آباد زده شد و سال 1336 این مدرسه با ظرفیت 120 دانش‌آموز افتتاح و بهره‌برداری شد.

در سال 1341 ساختمان دیگری در ضلع جنوبی آموزشگاه در 4 طبقه با 20 کلاس ضد صوت، کلینیک سنجش شنوایی، سالن اجتماعات، ناهار خوری و کتابخانه آماده بهره‌برداری شد و تعداد دانش‌آموزان به 220 نفر رسید. سرانجام در سال 1347 دفتر آموزش استثنایی تاسیس و متولی آموزش استثنایی در کشور شد. از سال 1348 معلمان دوره دیده و متخصص ناشنوایان هر ساله حدود 30 نفر بین نواحی آموزشی تهران و شهرستان‌های کشور توزیع می‌شدند. این معلمان در مراکز آموزشی از پیش تاسیس شده مشغول فعالیت شدند. مدارس ناشنوایان تهران از سال 1363 تحت پوشش مجموعه آموزشی باغچه بان قرار گرفتند و در زمان تشکیل سازمان آموزش و پرورش استثنایی حدود 27 باب آموزشگاه خاص ناشنوایان فعالیت داشتند. با تاسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، گام‌های علمی برای تالیف کتب درسی خاص گروه‌های مختلف استثنایی از جمله ناشنوایان برداشته شد که در مرحله نخست برای نوآموزان پیش دبستانی آماده و توزیع شد و مناسب‌سازی کتاب‌های درسی ادامه پیدا کرد.

با آن که شروع آموزش رسمی کودکان استثنایی از جمله ناشنوایان با محور تلفیقی بوده است، با این خصوصیت که کلاس خاص در مدارس عادی تشکیل شود، اما به خاطر ناآشنایی آموزش عادی با آموزش استثنایی و فقدان امکانات مناسب و عدم رعایت استانداردهای آموزشی در مدارس، آموزش استثنایی به سوی تمرکز و تجمیع پیش رفت.

اینک از آغاز آموزش ناشنوایان به شکل آموزشگاهی آن در ایران حدود 85 سال می‌گذرد. این مدت در مقابل سابقه این نوع آموزش در جهان که از شروع آن بیش از 200 سال می‌گذرد، زیاد طولانی نیست. گروه آموزشی دانش‌آموزان ناشنوا در سازمان آموزش و پرورش استثنایی اینک با 18266 دانش‌آموز ناشنوا و نیمه‌شنوا در 2436 کلاس در کشور مشغول فعالیت است. همچنین با توجه به سیاست یکپارچه‌سازی آموزش و توان بخشی مبتنی بر جامعه و نزدیک شدن دانش‌آموزان استثنایی به جامعه عادی، هم اینک تعداد 5287 نفر دانش‌آموز نیمه شنوا که از بهره هوشی و استعداد تحصیلی خوبی برخوردارند، طی ضوابطی در میان دانش‌آموزان عادی تلفیق و مشغول تحصیل هستند. آموزش و پرورش کودکان ناشنوا و کم‌شنوا اهمیت بسیاری دارد. هر چند در چند سال اخیر قدم‌های موثری از سوی سازمان آموزش و پرورش استثنایی برای بهبود این موضوع برداشته شده، ولی هنوز تا وضعیت مناسب، راه بسیاری مانده است. استفاده از کلاس‌های تلفیقی در مدارس عادی باید در یک برنامه میان مدت جای خود را به آموزش فراگیر و حضور کودکان کم شنوا در مدارس عادی بدهد و این مساله تنها در صورتی محقق می‌شود که نظام آموزش و پرورش عادی، بیش از پیش خود را در این امر درگیر نماید.