به‌ دنبال‌ رویای ‌جاودانگی

از آغاز خلقت تاکنون، دغدغه مرگ و وسوسه جاودانگی در دل انسان‌ها نهفته بوده تا جایی که افسانه‌ها و اساطیر ملل مختلف به این دغدغه بشر پرداخته‌اند. جستجوی زندگی ابدی در اساطیر ما نیز به صورت پررنگ بازتاب یافته و در ادبیات و هنر این سرزمین جای گرفته است.

صحنه تئاتر از جاهایی است که در طول تاریخ این دغدغه ازلی بشری مورد توجه قرار گرفته و دستمایه خلق آثار نمایشی شده است. این مضمون، تمام گونه‌های تئاتری و شاخه‌های نمایشی را در نوردیده و به موضوعی فراگیر بدل شده است.

چند روزی است تالار انتظامی‌ خانه هنرمندان، میزبان نمایشی عروسکی است که چنین محتوایی دارد. در تئاتر دخترک و کوزه، با توجه به اسطوره‌های مربوط به مرگ و زندگی، چالش میان ماندن در این جهان و مرگ به نمایش گذاشته شده است.

در این نمایش عروسکی، دخترکی همزمان با آغاز بهار سفر خود را به جستجوی جاودانگی آغاز می‌کند. سفر به درازای عمر دخترک به طول می‌انجامد. او در پیری به همراه همان کوزه به نقطه آغاز سفرش باز می‌گردد و این بار او پیرزنی با انبوه تجربه‌های زندگی است.

در نمایش دخترک و کوزه، نماد‌ها نقش اساسی در پیشبرد داستان دارند. ازجمله کوزه که در فرهنگ اساطیر ایران نشانی از جاودانگی و بی‌مرگی است. کوزه بی‌مرگ، در انتهای نمایش به دست دخترک دیگری سپرده می‌شود تا باز هم این سفر را با دختری دیگر آغاز کند.

دیگر نمادهای این نمایش پیرزن، زن و دختر است.پیرزن در اندیشه‌های فرهنگ ایرانی نشانی از دانایی و انبوهی از تجربه‌های زندگی پیشین است. زن اسطوره‌ای از آفرینش‌ زایش و زندگی است. آنچه دخترک در پی آن است یعنی جاودانگی، بخشی از توانایی درونی تمام زنان است. آنها با زایش و تولد به جاودانگی نسل‌ها کمک می‌کنند.

در این نمایش آب نیز نه تنها ارزش اساطیری خود را حفظ کرده است، بلکه نمادی از جاودانگی را نیز به نمایش می‌گذارد. همچنین رودخانه و آب در صحنه‌های مختلف این نمایش دیده می‌شوند.

در هر نمایش عروسکی، آنچه به عروسک جان می‌دهد، صدا و حرکت است. در نمایش دخترک و کوزه انتخاب صدا و تیپ‌سازی‌های متنوعی که توسط صداپیشگان این نمایش صورت می‌گیرد در فضاسازی بسیار موثر بوده است. از طرفی به دلیل استفاده از موسیقی و کلام بومی‌ این نمایش می‌تواند با مخاطب ارتباط نزدیکی برقرار کند.

عروسک‌های این نمایش به علت نوع پوشش و چهره و نزدیکی به فرهنگ بومی‌، هم می‌تواند بن‌مایه‌های اسطوره‌ای را به میان مخاطب عام ببرد، هم برای او جذاب باشد و هم مخاطب خاص را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

مرجان توجهی