حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
مبارزه با «لکنت»، از خانواده تا اجتماع
در آغاز بروز لکنت، ممکن است کودک نسبت به مشکل خود هشیار نباشد اما بهتدریج هشیاری نسبت به اختلال پیدا کرده و مکانیزمهایی برای اجتناب از ضایعات سیالی کلامی و پاسخهای هیجانی به وجود میآیند، آرمیتی خضری، آسیبشناس گفتار و زبان در گفتگو با جامجم میگوید: همواره خانواده باید توجه داشته باشد تا برای فرد لکنتی، محیطی نسبتا آرام و دور از تنش را فراهم کند و حتیالامکان موارد اضطرابزا و ناراحتکننده (عصبیزا) که در محیط کودک، امکان بروز دارد را به حداقل ممکن برساند.
وی میافزاید: با فرد لکنتی باید مانند سایر افراد خانواده برخورد شود، حال اگر در میان فرزندان یک خانواده، فرزندی با مشکل لکنت مواجه است، خانواده بایستی حتما از روشهای تربیتی و رفتاری یکسان با فرزندان برخورد داشته باشد و در این حین تقدم و تاخر فرزندان کاملا رعایت شود، نه این که چون فرد دچار لکنت است تافته جدا بافته شود و آزادانه دست به هر کاری بزند.
خضری اظهار میکند: رفتار خانواده باید به گونهای باشد که کودک نیز به خود اجازه انجام رفتارهای نامناسب را صرفا به دلیل این که دچار لکنت زبان است، ندهد چرا که در غیر این صورت ممکن است کودک «لکنت» را دستاویزی برای خود قرار دهد و نه تنها در جهت رفع آن کوشا نباشد بلکه تکیهگاه و وسیلهای باشد برای رسیدن به اهدافش.
در این راستا خواهران و برادران نیز باید نسبت به این مشکل وی، عادی برخورد کنند و بستری را جهت آرامش، تفاهم و کمک به درمان او فراهم کنند و بیشتر سعی کنند با او رفتار دوستانه و مهربانانهتری داشته باشند.
این آسیبشناس گفتار و زبان میافزاید: والدین نیز باید سعی کنند از حضور فرزندان (بخصوص فرد لکنتی) در مشاجرات و دعواهای لفظی بپرهیزند که این خود منجر به افزایش لکنت و نامناسبات روانی و عاطفی فرد میشود.
خواب یکی از مسائلی است که به روی لکنت تاثیر منفی دارد، همچنین گرسنگی و خستگی نیز در این امر بیتاثیر نیستند، بنابراین والدین بایستی ساعت خواب کودک خود را تنظیم کنند تا با خواب به موقع، کمبود خواب نداشته باشند و شرایط خواب او از جهت مکانی و آرامش، تضمین شود، خضری با بیان این مطالب یادآور میشود: «تغذیه» نیز یکی دیگر از عوامل موثر بر روی لـکـنـت زبـان اسـت بنابراین باید سعی شود، وعدههای غذایی فرد لکنی منظم باشد، چرا که تغذیه خوب و بهجا میتواند از میزان افزایش و شدت لکنت تا حدی کم کند.
برنامههای ساده
بهتر است با قرار دادن برنامههای تفریحی سالم هـمـانـنـد ورزش، کـتـابـخـوانـی، شعرخوانی، سرود، نمایش، موسیقی فرد را تشویق کرد، این آسیبشناس گفتار و زبان متذکر میشود: با نامنویسی فرد لکنتی در کلوپهای ورزشی و یا نمایشی به صورت گروهی، میتوان به مرور زمان وی را بتدریج به سمت و سوی فعالیتهای انفرادی سوق داد تا بدین وسیله مقدمات کاهش لکنت وی مهیا شود.
یکی دیگر از کارهایی که میتواند در کاهش بروز لـکـنـت در کـودک نـقـش مهمی داشته باشد، دادن مسوولیتپذیری به وی در منزل، مطابق با سن و جنس وی است که در قبال آن از او خواسته میشود، تا پاسخگوی عمل خود باشد که این مساله نیز میتواند در کاهش این عارضه ایفای نقش کند و اعتماد به نفس وی را بالا ببرد.
خـضـری مـیافـزاید: باید برنامههای تلویزیونی، کامپیوتری و یا بازیهای رایانهای طوری برای وی تنظیم شود که ساعات آن صدمهای به وقت استراحت و... وی وارد نکند و از سوی دیگر به گونهای انتخاب و برنامهریزی شوند که منجر به افزایش هیجان و اضطراب و به دنبال آن افزایش لکنت فرد نشود.
«از فرد لکنتی درخصوص خواستههای منطقی و اظهارنظر درخصوص برنامههای خانوادگی که به نوعی به او مربوط است، حتما نظرخواهی کنید و به خواسته و نظر وی احترام بگذارید.» خضری با بیان این موضوع متذکر میشود: ممکن است این فرد دارای پیشنهادات سازنده و مثبتی باشد، پس اگر این چنین است باید وی را مورد تشویق قرار داد تا موجبات دلگرمی وی فراهم آید.
ساعاتی را با وی بگذرانید
ساعات و روزهایی را در طول هفته، مختص، فرد لکنتی قرار دهید و با وی بگذرانید، باید به وی فرصت داد تا توقعات و خواستههای خود را بیان کند و بتواند مسائل و مشکلات خود را با والدین یا خواهر و برادر بزرگترش عنوان کند، این آسیبشناس گفتار و زبان معتقد است: باید با او دوست بود تا اطمینان وی به ما حاصل شود و از طرفی نباید رفتاری نشان داد تا اعتماد وی از ما سلب شود. «او را تشویق و ترغیب کنیم تا تمرینات گفتاردرمانی را به طور پی در پی و مرتب انجام دهد و او را در این کار کمک کنیم» خضری با بیان این مطلب در ادامه میافزاید: پیگیری برنامههای گفتاردرمانی و یا برنامههای درمانی دیگر و جویا شدن از وضع و روند درمانی او در مراکز درمانی، بسیار تاثیرگذار است و اگر احساس میکنید مشکل فرد چیزی فراتر از لکنت است و به روی شخصیت، روان و عاطفه او تاثیر گذاشته است، وی را به مراکز مشاوره، روانشـنـاسـی و یا روانپزشکی ارجاع دهید و از کمکهای متخصصان مربوطه راهنمایی بگیرید.
والدین باید توجه داشته باشند که ارتباط با مربیان مدرسه و گرفتن گزارش نحوه گفتار فرزند لکنتیشان در محیط مدرسه و هدایت آن به آسیبشناس گفتار و زبان میتواند در روند بهبود کودکشان مفید باشد، پس حتما به مربیان آنها درخصوص لکنتشان، توضیح باید داد و از آنها خواهش باید نمود تا درباره دانشآموز لکنتی، با سایر دانشآموزان صحبت کنند، تا فرد لکنتی را مورد تمسخر قرار ندهند و به او برچسبی تحت عنوان «تو لالی»، «تِ تِ پِ تِ» میکنی نسبت ندهند.
خضری ابراز میکند: چراکه این رفتارهای غلط و نابجا میتواند منجر به عدم اعتماد به نفس و در مـواردی کـاهش افت تحصیلی فرد شود، بنابراین بـهـتـریـن راهحـل آن اسـت که از مربیان بخواهید، دانشآموزان لکنتی را نیز در کارهای گروهی شرکت دهند و از او به عنوان یک فرد موثر در کلاس و مدرسه یاد کنند.
زمـانبـنـدی کـارهـای روزمـره بـرای فـرد لـکـنتی بخصوص در اوقات فراغت و یا درخصوص والدینی که شاغل هستند و زمان زیادی را در خارج از منزل به سر میبرند، محک و معیار مناسبی است که فرد لکنتی با پشتوانه مسوولیتی که به او داده شده است، خود را نشان دهد و برخلاف لکنت به خود و دیگران ثابت کند که او نیز میتواند از پس مشکلات برآید، در این راستا باید سعی کرد اگر فرد لکنتی به خاطر موقعیت کلامی دچار سرخوردگی و یا عدم اعتماد به نفس است، حتیالامکان سایر تواناییهای او را به وی یادآوری کرد و درواقع نیمه پر لیوان وجودی خودش را بیشتر ببیند و خود را دست کم نگیرد. خضری با اظهار این مطلب متذکر میشود: کمک به خود ارزیابی توسط فرد لکنتی و افزایش موقعیتهایی که لکنت در آن شرایط به حداقل ممکن میرسد از جمله فعالیتهایی است که اطرافیان او میتوانند انجام دهند.
گفتنی است پرهیز از شتاب و عجله در رفتار و گفتار و داشتن آرامش در محیط منزل، به میزان زیادی از لکنت فرد کم میکند و بستر مناسبی جهت خودباوری وی مهیا میشود تا وی با انجام تمرینات مداوم بتواند بدون لکنت صحبت کند.
وی در پایان میافزاید: در دنیای امروز که فناوری برتر از طریق رایانه و اینترنت انجام میگیرد، هیچ چیز تاثیرگذارتر از یک مکالمه رودررو و چهره به چهره نیست، پس باید از این نعمت الهی که به اشرف مخلوقات به ارث رسیده است در جهت نیکو و با اهداف خوب استفاده کرد.
لیلا طاهر
گفت و گو
