نگرانی از کاهش قیمت ، دغدغه کشورهای صادرکننده گاز

به گزارش خبرنگار «جام‌جم»، وزرای نفت و انرژی 11 کشور 2 روز پیش در دوحه، پایتخت قطر در هوایی بسیار گرم و شرجی همراه با غباری ناشی از عدم تثبیت شن‌های روان در عربستان و برخی کشورهای عربی دور هم جمع شدند تا درباره مباحث اولیه شکل‌گیری مجمع کشورهای صادرکننده گاز تقریبا سازمانی شبیه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)‌ تصمیم‌گیری کنند، اما عملا عمده‌ترین تصمیم از پیش تعیین شده یعنی انتخاب دبیرکل مجمع بی‌نتیجه ماند و در این میان، ایران تنها کشوری بود که نامزد خود را برای انتخاب دبیرکل معرفی کرده بود.

با این حال در این اجلاس با وجود پیش‌بینی‌ها، وزیر نفت قطر به عنوان دبیرکل موقت اوپک تا زمان برگزاری اجلاس بعدی تعیین شد.

برای شکل‌گیری این مجمع، ایران به عنوان بنیانگذار و پیشنهاددهنده اصلی به شمار می‌رود و این موضوع به دیدار 4 سال قبل ولادیمیر پوتین با رهبر معظم انقلاب بازمی‌گردد که در آنجا، رهبر معظم انقلاب با اشاره به منابع و ذخایر گازی در 2 کشور روسیه و ایران پیشنهاد کردند سازمانی برای گاز مانند نفت (اوپک)‌ نیز تشکیل شود. این موضوع در دستور کار دولت نهم قرار گرفت و وزارت نفت ماموریت یافت پیشنهاد رهبر معظم انقلاب را با بررسی‌های کارشناسی به سرانجام برساند.

بر این اساس، یک تیم در وزارت نفت به سرپرستی حسین کاظم‌پور اردبیلی، نماینده سابق ایران در اوپک که بیش از 2 دهه نیز در اوپک به عنوان نماینده ایران فعالیت داشت، مسوولیت تهیه پیش‌نویس وتدوین اساسنامه مجمع را بر عهده گرفت و بر این اساس، با دعوت از کشورهای صادرکننده گاز عملا گامی برای جدی‌تر شدن این موضوع برداشت و اولین نشست کارشناسی در تهران میان ایران، روسیه و قطر به عنوان 3 کشور عمده گازی تشکیل شد.

نشست دوم در مسکو برگزار شد که تقریبا تا زمانی که کاظم‌پور در وزارت نفت حضور داشت، تهیه اساسنامه شکل نهایی به خود گرفت و کار آن پایان یافته تلقی شد.

پس از تغییر و تحولات در وزارت نفت و خروج کاظم‌پور از این وزارتخانه، پیگیری تشکیل مجمع صادرکنندگان گاز به تیم جدید که اعضای اصلی آن، جواد یارجانی و محمدعلی خطیبی (از چهره‌های اصلی در اوپک)‌ بودند، سپرده شد. زمستان سال گذشته نیز در تهران وزیران نفت ایران، روسیه و قطر در نشستی به توافق اولیه‌ای درباره چگونگی تشکیل مجمع دست یافتند تا این که در اجلاس پیشین دوحه توافقات تهران شکل رسمی‌تر یافت و مجمع متولد شد و همواره ایران در پیگیری و تشکیل این نهاد بین‌المللی نقشی اساسی داشت و فعالانه در این نشست‌ها حضور یافت.

در نشست هفته جاری دوحه هر چند نتیجه دلخواهی به دست نیامد، اما ایران با معرفی نامزد دبیرکلی فعالانه حضور یافت و البته یکی از مهم‌ترین موارد شکل‌گیری مجمع یعنی موضوع تعیین و تصویب بودجه را مورد پیگیری قرار داد که به نتیجه هم دست یافت.وزرای کشورهای عضو مجمع صادرکنندگان گاز از اجلاس فرصت خواستند تا درباره این که تعیین دبیرکل به نشست بعدی در ماه اکتبر (آبان ماه)‌ موکول شود، بررسی بیشتری انجام دهند و تنها به انتخاب دبیرکل موقت بسنده کردند تا امور اجرایی دبیرخانه معطل نماند.در این میان دبیرکل موقت هم به کشور میزبان رسید و العطیه، وزیر نفت قطر که نخست‌وزیر این کشور نیز هست، مسوولیت دبیرکلی موقت را به عهده گرفت.

در حال حاضر در دوحه قطر برجی 50 طبقه در حال ساخت است که ما نیز با عبور از کنار آن شاهد سرعت ساخت آن بودیم. قرار است 2 طبقه هزار متری آن را به عنوان مقر دائمی دبیرخانه مجمع صادرکنندگان گاز به آن اختصاص دهند.

بر اساس تاکید وزیران انرژی 11 کشور عضو که در این نشست حضور داشتند، مقرر شد کشورها اساسنامه مجمع را به تایید دولت‌های خود برسانند تا در نهایت برای ثبت به عنوان یک سازمان بین‌المللی تقدیم سازمان ملل شود و به رسمیت کامل برسد.

موضوع بازار جهانی گاز و قیمت آن که در سایه تحولات اقتصادی جهان و شرایط بین‌المللی قیمت نفت، روبه کاهش گذاشته است، بحثی بود که به عنوان یک نگرانی جدی صادرکنندگان در دوحه مطرح شد و الجزایر به عنوان یکی از صادرکنندگان گاز در آفریقا که نگرانی خود را در اجلاس مطرح کرد، خواستار بررسی این موضوع در اجلاس بعدی شد که به تصویب رسید.

با پیشرفت و رشد مصرف انرژی در دنیا بویژه انرژی گازی تشکیل چنین مجمعی، تجربه مفیدی برای همگرایی بیشتر تولید و صادرکنندگان گاز در دنیا خواهد شد تا بتوانند در بازار بین‌المللی گاز نقش موثر داشته باشند. در حال حاضر، تقاضای گاز در بازار کاهش یافته و در نتیجه قیمت آن نیز روبه کاهش است.

برخی کارشناسان معتقدند، قیمت گاز نمی‌تواند تابعی از قیمت نفت باشد؛ زیرا قراردادهای گازی بلندمدت است و نقش قیمت در آن تاثیر کمتری دارد؛ اما برخی دیگر از کارشناسان از جمله غنیمی‌فرد نیز معتقدند قیمت گاز تابعی از قیمت نفت است و بر اثر تحولات بین‌المللی قیمت نفت، قیمت گاز نیز نوسان می‌یابد.

به نظر می‌رسد نگرانی از بازار گاز، سایه سنگین و جدی خود را بر اجلاس دوحه افکند تا وزیران صادرکننده گاز را بر آن دارد نسبت به همگرایی بیشتر در این زمینه، حساس و جدی‌تر سازد.

شکل‌گیری مجمع صادرکنندگان گاز مانند اوپک می‌تواند بر برخی تصمیم‌گیری‌های بین‌‌المللی، سیاسی و منطقه‌ای، تاثیری جدی داشته باشد و باعث حضور قدرتمند صادرکنندگان انرژی گاز در عرصه جهانی شود.

در حال حاضر، اوپک در بازار جهانی نفت تاثیر زیادی داشته و با دنبال کردن تحولات بین‌المللی و اقتصاد جهانی توانسته است قیمت نفت را از حالت سقوط خارج کند و به ثبات نسبی برساند.

حاشیه نشست دوحه

روسیه به عنوان یکی از دارندگان عمده ذخایر گازی جهان در کنار ایران، نقش فعالی در تشکیل مجمع صادرکنندگان گاز داشته است.

روسیه در اجلاس دوحه نیز فعالانه ظاهر شد و آن طور که خبرنگار ما مشاهده کرد، سرگئی اشماتکو، وزیر انرژی روسیه در هتل شرایتون دوحه 3 بار به طور خصوصی با غلامحسین نوذری دیدار و گفتگو کرد.

ظاهرا روسیه علاقه‌مند به حضور بیشتر برای سرمایه‌گذاری و مشارکت در توسعه میادین نفتی و گازی ایران است و شاید چانه‌زنی‌های زیاد اشماتکو با نوذری نیز بیانگر شدت علاقه این کشور برای حضور در صنعت نفت ایران باشد.

به گفته کارشناسان، صنعت نفت ایران امن‌ترین و مطمئن‌‌ترین راه سرمایه‌‌گذاری است. طبق برنامه پنجم توسعه کشور باید بیش از 30 میدان نفتی و گازی به مرحله تولید برسد.

غلامحسین نوذری، وزیر نفت نیز درباره دیدارهایش با اشماتکو، وزیر انرژی روسیه به خبرنگار «جام‌جم» گفت: در این دیدارها، موضوع عمده همکاری‌های مشترک 2 کشور مورد بحث قرار گرفت. پیش از این، ما با روسیه تفاهم‌نامه‌ای برای توسعه 2 فاز پارس جنوبی و احداث واحد ( LNGمایع‌سازی گاز طبیعی)‌ امضا کرده بودیم که در این دیدارها درباره آن گفتگو کردیم.

وی تصریح کرد: همکاری مشترک نفتی در دریای خزر غیر از موضوعات دیگر بود که مورد بحث قرار گرفت و طبق پیشنهاد ایران، روسیه علاقه‌مند است در خط لوله انتقال نفت نکا ‌ جاسک (شمال به جنوب)‌ مشارکت و سرمایه‌گذاری کند. در حال حاضر، قزاقستان یکی از کشورهایی است که برای همکاری در این پروژه ابراز علاقه کرده است.

به گفته نوذری، قزاقستان در حال حاضر به دلیل توسعه برخی میادین خود و اجرای پروژه‌هایی که تا سال 2011 به بهره‌برداری می‌رسند، راه دیگری برای انتقال نفت خود جز همکاری در اجرای پروژه نکا ‌ جاسک ندارد و این مسیر می‌تواند برای قزاقستان اطمینان خاطر همراه داشته باشد.

وزیر نفت همچنین تاکید کرد: احداث پالایشگاه کاسپین در شمال کشور و همکاری در زمینه اکتشاف، استخراج و سکوهای نفتی در دریای خزر از بحث‌هایی بود که در دیدار با وزیر انرژی روسیه مورد تاکید قرار گرفت.

زیبا اسماعیلی