حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
شهر مخفی «اویی» کاشان شگفتی جهان باستان
نوشآباد از شهرهای مهم و تاریخی استان اصفهان است که در نزدیکی کاشان قرار گرفته و آثار تاریخی مهمی را که بخصوص متعلق به دوره اسلامی است در خود دارد.
این شهر از شگفتیهای معماری کشور است که بر اساس گزارشها حتی تا پایان دوره قاجار مورد استفاده قرار میگرفته است.
مدیر دفتر بافتهای تاریخی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور و سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل در این باره گفت: به منظور ایجاد بسترهای مناسب برای شکلگیری توسعه پایدار شهری، شهرداری نوشآباد باهمکاری دفتر بافتهای تاریخی کشور، توجه به میراث فرهنگی را در اولویت برنامههای توسعه شهری قرار داد.
علیرضا قلینژاد گفت: هر جا از تاریخ خود فاصله گرفتهایم، دوام و قوام زیست خود را به مخاطره انداختهایم.
به گفته وی رسیدن به توسعه پایدار تنها با شناخت فرهنگی میسر است. شهر باستانی نوشآباد از توابع شهرستان آران و بیدگل واقع در 10 کیلومتری شمال کاشان است. این شهر از پیشینه تاریخی چند هزار ساله برخوردار است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل نیز در این باره گفت: شهر زیرزمینی اویی، فضای زیرزمینی چند منظورهای است که نوع معماری آن شامل ارتباط طبقاتی، دسترسی نداشتن آسان به فضا و راههای فرار، نداشتن بنبست و معماری دستکن است که به لحاظ مقاومت زمین سطح زیرین بافت شهری موجود بینظیر است.
مهندس علیرضا محسنیتبار افزود: به دلیل واقع شدن شهر نوشآباد در دشتی هموار که نقاطی استراتژیک همانند قلعههای کوهستانی ندارد، استفاده اضطراری از این فضا که در یک طراحی جالب در بیشتر خانهها راه اختصاصی داشته و در موقع هجوم راهزنان کسانی همچون افراد سالخورده و خردسال که به هر نحوی جهت رفع خطر احتمالی نمیتوانستند از خود دفاع کنند در شهر زیرزمینی مخفی میشدند که این یکی از کاربریهای مهم فضای زیرزمینی محسوب میشده است.
مهندس محسنیتبار اظهار کرد: یکی دیگر از کاربریهای مهم، استفاده از فضای زیرزمینی در گرمترین و سردترین روزهای سال است که به لحاظ طبیعت معماری دستکن همانند غارهای زمان گذشته، استراحتگاه و نگهداری صیفیجات و ترهبار در تابستان از لحاظ لطافت و برای هوای مطبوع در کوران سرما مورد استفاده بوده است. وی گفت: طی تعاملات و مساعدتهای انجام شده با شهرداری نوشآباد به دلیل وسعت زیاد پروژههای این سازمان، واقع شدن این فضا در محدوده شهر و ارتباط آن با نقاط اصلی و کلیدی شهر، بهرهبرداری این فضا در حال حاضر بطور موقت توسط شهرداری انجام میشود.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل تاکید کرد: به مدت 2 سال و طی 3 کاوش کلی، تنها عملیات خاکبرداری و رفع خطرات احتمالی در قالب مرمت اضطراری انجام شده که جهت تهیه طرح ساماندهی و ادامه کاوش و دسترسی آسان به اعتبار نیاز است. وی افزود: در حال حاضر حدود 70 متر طولی این پروژه برای بازدید گردشگران (با مراجعه به شهرداری) امکانپذیر است. حسین میرزاجانی نوشآبادی، مدیرعامل انجمن فعالان توسعه گردشگری نوشآباد نیز گفت: شهر زیرزمینی یا به اصطلاح محلی «اویی» در زیر تمام بافت قدیم شهر بصورت دستکن با فضاهایی متشکل از اطاقها، طاقچهها به ابعاد مختلف، راهروهای پیچ در پیچ، چاهها و چاهکهای افقی و عمودی متعدد برای در امان ماندن از دست اشرار ساخته شده است. وی گفت: این معماری بینظیر با این ساختار در جهان منحصر به فرد بوده و تاکنون با توجه به آثار بدست آمده در کاووشهای باستانشناسی قدمت آن حتی به قبل از اسلام بر میگردد که در دورههای مختلف تاریخی کاربرد نظامی و دفاعی داشته است.
وی افزود: راههای ورود به این مجموعه از طرق مختلف و به روش مخفی از داخل منازل یا در داخل قلعه خشتی در حاشیه شهر یا از داخل کانال و پایابهایی که در زیر خانهها و برای گذر آب قناتها ایجاد میشده یا چاههای مساجد، باغها و بازارها و هر جایی که در زمان حمله دشمن امکان دسترسی سریع و پناه ساکنان را فراهم میکرده ایجاد شده است.
حسین میرزاجانی اظهار کرد: این احتمال وجود دارد که در زمان حفر شهر زیر زمینی، به لحاظ سری بودن مجموعه، خاک حاصل از کندن را به جای تل انبار کردن، برای تامین خاک ساخت قلعهخشتی به کار برده باشند. نوع خاک مصرفی در دیوارهای بارو و قلعهخشتی و تشابه آن باخاک شهر زیرزمینی حکایت از اثبات این فرضیه دارد.
در شهر زیرزمینی به لحاظ تو در تو و تاریک بودن، برای شناسایی و پیدا کردن افراد در داخل تونلها همدیگر را با صدای رسا و کلمه (اوییییییییییییییی) صدا میکردند.
گفت و گو
