همکاری بعثی ها و القاعده

این امر بهانه‌ای شد تا با محمد مجیدالشیخ، سفیر عراق در تهران پیرامون وضعیت امنیتی عراق و روابط تهران  بغداد گفتگو کنیم. وی گفت انفجارات در عراق محصول همکاری نیروهای بعثی عراق با القاعده است.

آنچه در پی می‌آید، حاصل این گفتگو است:

با توجه به حوادث تروریستی اخیر در عراق در حال حاضر بسیاری از زائران ایرانی نگران امنیت خود در عراق هستند دولت عراق چه تمهیداتی در این باره اندیشیده است؟

حوادث اخیر، انفجارها و رخدادهایی که در عراق اتفاق افتاد، نتیجه همکاری و نزدیکی بین بعثی‌های سابق عراق و اعضای گروه القاعده است.

این گروه‌ها تلاش دارند اوضاع را به وضعیت قبلی برگردانند و آن را به هم بریزند، بنابراین ما شاهد انفجارهایی این گونه علیه بی‌گناهان و افراد غیرنظامی هستیم که هیچ دخالتی با سیاست و مسائل دولتی و سیاسی ندارند.

این گروه‌ها تلاش می‌کنند مشکلاتی را در مقابل حرکت دولت و روند پیشرفت سیاسی عراق به وجود بیاورند و حرکت دولت را کند کنند.

از سوی دیگر، با توجه به این که قرار است دیگر نیروهای خارجی که در عراق مستقر هستند از داخل شهرها بیرون بروند و در پادگان‌های خارج از شهر مستقر شوند این گروه‌های مخالف سعی می‌کنند این موضوع اتفاق نیفتد و از این طریق نشان دهند اوضاع در عراق متشنج و ناامن است و دولت نتوانسته در راستای توسعه امنیت و استقرار در عراق کاری کند.

با این حال، با وجود همه تلاش‌ها این افراد به نتیجه نرسیدند و نیروهای عراقی آنقدر توانمند و قدرتمند بودند که توانستند سرکرده نیروهای القاعده در عراق را که به نام ابوعمر بغدادی مشهور بود و پس از ابومصعب زرقاوی در عراق به این سمت منصوب شده بود، دستگیر کنند و به قلب این تشکیلات بزنند که این اقدام دستاوردهای بسیار بزرگ و مهمی در راستای مبارزه با این گروه‌های تروریستی به شمار می‌رود.

اما درخصوص زائران ایرانی که به عراق می‌روند، من حدود 6 ماه پیش چندین بار به همه آقایان و مسوولان جمهوری اسلامی ایران چه در وزارت امور خارجه چه در سازمان حج و زیارت و چه دیگر مسوولان ذی‌ربط ایرانی شخصا گفتم که گذرگاهی که برای زائران عازم به عراق اختصاص داده شده است خطرناک است.

زائرانی که از طریق گذرگاه خسروی و بعقوبه و دیاله به وسیله شرکت‌های توریستی عازم عراق می‌شوند، در جاده امنی قرار ندارند.

من به آنها هشدار دادم که این جاده امن نیست، اما مسوولان همچنان اصرار داشتند که از طریق آن راه بروند.

نکته دیگر این‌که من به این آقایان تاکید کردم که زائرانی که بخواهند به عراق بروند، اگر در سازمان حج و زیارت ثبت‌نام نکرده باشند باید از طریق شرکت‌هایی به عراق عازم شوند که در ایران دفتر داشته باشند، شناخته شده باشند و مسوولیت زائران را بپذیرند و جایی باشد که اگر اتفاقی افتاد، بتوان به آنها مراجعه کرد و اقداماتی را انجام داد.

منتها اکثرا زائران ایرانی از طریق شرکت‌هایی می‌روند که در ایران دفتر ندارند. کسانی که از طرف سازمان حج و زیارت برای زیارت به عراق می‌روند، با شرکت‌های امنیتی قرارداد دارند.

این شرکت‌ها زائر را از مرز تحویل می‌گیرند تا زیارت رهسپار می‌کنند و سپس برمی‌گردانند و در مرز به مقامات ایران تحویل می‌دهند. یعنی در همه راه از زائران محافظت می‌کنند.

اما مساله دیگر درخصوص انفجارهای کاظمین که چند تن از زائران ایرانی در آن شهید و مجروح شدند این است که جنایتکاران و گروه‌های تروریستی قاعدتا دنبال هر گونه تجمعی از افراد می‌گردند که عملیات تروریستی خود را انجام دهند حالا چه زائر ایرانی باشد یا عراقی یا هرکس دیگر فرقی نمی‌کند یعنی آنچه در این انفجارها اتفاق افتاد، این بود که هدف اصلی زائران ایرانی نبودند. ما شاهد بودیم در جاهای دیگر که ایرانیان نیز نبودند، باز انفجارهایی رخ داده است و این به دلیل تجمع گروهی از مردم است.

در حال حاضر، ما روزانه 4 هزار ویزا برای 4 هزار زائر صادر می‌کنیم که اکثرا ویزاها دستجمعی و از طریق سازمان حج و زیارت هستند.

در مناسبت‌ها هم گاهی این صدور ویزا به روزی 6 هزار نفر می‌رسد. در نهایت زائران ایرانی مطمئن باشند که ما تمام توان خود را برای تامین امنیت آنها به کار می‌گیریم.

به نظر می‌رسد یکی از دلایل لغو سفرهای هوایی به عراق که امن‌تر هستند، افزایش قیمت این سفرها از طرف عراقی بوده است. آیا این خلاف توافقات انجام شده میان 2 کشور نیست؟

درخصوص قیمت‌ها من تاکید می‌کنم که قیمت‌ها همان قیمت‌هایی هستند که قبلا بودند.

یعنی افزایش پیدا نکرده؟

همان قیمت‌هایی است که قبل از سفر زائران ایرانی مصوب بود و هیچ افزایشی نداشته است، مساله دوم این که هیچ پروازی به دلیل افزایش قیمت‌ها لغو و کنسل نشده است.

منتها یک مشکل اساسی که در این میان وجود دارد، این است که هنوز بین 2 کشور توافقی صورت نگرفته است که در هفته از طرف عراق چند تا پرواز به ایران و از ایران چند تا پرواز به عراق صورت بگیرد.

در حال حاضر، ما شاهد 21 پرواز در هفته از فرودگاه‌های مختلف ایران به فرودگاه‌های بغداد و نجف هستیم؛ اما گفتگوهایی بین 2 وزارتخانه حمل و نقل و راه و ترابری درخصوص موضوع تعداد پروازها و این که چه تعداد ازعراق و چه تعداد از ایران باشد صورت گرفته که متاسفانه هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است. همچنین درخصوص قیمت بلیت هم گفتگوهایی شده که به نتیجه نرسید.

آیا قیمت‌ها قرار است از طرف عراق افزایش یابد؟

نه، عراق و ایران می‌خواهند قیمت‌ها را پایین بیاورند. منتها در درصد کاهش قیمت‌ها بین 2 کشور اختلاف است و هنوز به نتیجه نرسیده‌اند. در هفته‌های آینده امیدواریم مذاکراتی در این باره صورت بگیرد و ان‌شاءالله به نتیجه برسد.

من بزودی عازم بغداد می‌شوم و تلاش وافری درخصوص حل 2 مساله تعداد پروازها و قیمت‌ها خواهم داشت. همچنین می‌خواهم در این باره با وزیر حمل و نقل و نخست‌وزیر صحبت‌هایی داشته باشم که بتوانیم این مشکل را حل کنیم. ما امیدواریم شاهد پروازهای بیشتر و فعالیت بیشتری در این زمینه البته با قیمتی کمتر باشیم.

توافقنامه ایجاد خطوط ریلی از مرز ایران به عتبات عالیات چه شد؟

البته توافقی که در حال حاضر بین ایران و عراق مطرح شده، ایجاد خطوط ریلی انتقال کالا بین بصره و خرمشهر است. ظاهرا این طرح از طرف ایران تا نزدیکی مرز و نقطه تلاقی رسیده و طرف عراقی نیز همچنان در حال فعالیت است که خودش را به این نقطه مورد نظر برساند، اما درخصوص حمل و نقل مسافر توافقی صورت نگرفته است.

ما تلاش می‌کنیم این خطوط حمل و نقل ریلی علاوه بر کالا به بخش مسافری هم اختصاص یابد. البته شرکت‌هایی هستند که در این خصوص پیشنهادهایی داشتند.

بنده هم شخصا تلاش می‌کنم این طرح در بخش مسافری فعال شود. در همین حال قرار است بزرگراهی میان مرز ایران و عتبات عالیات ساخته شود که حرکت به آسانی و سرعت در این مسیر صورت بگیرد این موضوع همچنان در حال بررسی است، اما هنوز اجرا نشده است.

با توجه به این که بحث ناامنی‌ها، انفجارها و ترورها باز هم در عراق وجود دارد، در حال حاضر شما چه کسانی را عامل ناامنی در عراق می‌دانید؟

البته همان طور که قبلا گفتم تفاله‌های بعثی و افراد جنایتکاری که در حزب بعث بودند، دست به دست افراد القاعده و گروه‌های تکفیری داده‌اند که همچنان اوضاع را در عراق ناامن و بدون ثبات نگه دارند. این گروه‌ها همچنان تلاش دارند نیروهای خارجی در عراق بمانند. البته شاید از طرف برخی از کشورهای منطقه این گروه‌ها پشتیبانی شوند.

کدام کشورها؟

بعضی کشورهای منطقه که اوضاع فعلی عراق باب میل آنها نیست. آنها به جنایتکاران حزب بعث اجازه می‌دهند در سرزمینشان اقامت داشته باشند. اگر در یک دید کلی اوضاع امنیتی فعلی عراق را نسبت به قبل مقایسه کنیم، خواهیم دید 90درصد حتی بیشتر اوضاع بهتر شده است.

در عموم مناطق عراق انفجارها و جنایت‌ها کاهش پیدا کرده و در دید کلی اوضاع امنیتی بهتر است. گروه‌های تروریستی تلاش می‌کنند حضور خود را ثابت کنند و بگویند ما هستیم و فعالیت می‌کنیم. در مرحله قبلی ما شاهد آن بودیم که این گروه‌های تروریستی حمله می‌کرده و دولت و نیروهای دولتی در مقابل حملات آنها از خود دفاع می‌کردند، اما در مرحله فعلی می‌بینیم که اوضاع برعکس شده است و نیروهای دولتی و امنیتی به دنبال این گروه‌ها می‌گردند و همه جا را برای یافتن آنها جستجو می‌کنند. یعنی وضعیت 180 درجه عوض شده و اوضاع نسبت به قبل بسیار بهتر شده است.

عراق تا چه اندازه به امنیت مرزی با ایران توجه دارد؟

پیشرفت بسیار زیادی در این زمینه بین 2 کشور وجود دارد. هر دو طرف عراقی و ایرانی نسبت به این قضیه اهتمام فوق‌العاده‌ای مبذول می دارند.

بتازگی 2 کشور در مرزهای مشترک کمیته‌های مشترک فنی تشکیل داده‌اند. همچنین درخصوص ترسیم مجدد مرزهای مشترک، مسائل مطرح شده درباره شط‌العرب (اروندرود) و مسائل مربوط به مکان‌یابی مجدد میله‌های مرزی شاهد پیشرفت خوبی هستیم. اهتمام ویژه‌ای درخصوص امنیت مرزها از طرف گروه‌های عراقی و ایرانی وجود دارد.

یکی از مشکلات مرزهای شرقی عراق با ایران مساله تجارت و قاچاق الکل است که این مساله مشکلاتی را برای ایران به وجود آورده است. عراق برای کمک به حل این معضل چه راه‌حلی اندیشیده است؟

مساله‌ای که شما مطرح کردید، بسیار مهم است. چون ما شاهد قاچاق مواد الکلی به سوی ایران و موادی از قبیل تریاک و مواد مخدر از مسیر افغانستان به ایران هستیم که به عراق قاچاق می‌شود. این مساله، برای دو کشور بسیار اهمیت دارد. لازم می‌دانیم بین دو کشور کمیته‌ها و کمیسیون‌های مشترکی تاسیس و برگزار شود که هرچند یکبار این کمیسیون‌ها با هم جلسه داشته باشند و به توافقاتی برای حل این مسائل دست پیدا کنند.

درخصوص تحویل جنایتکاران و متهمان به یکدیگر، امنیت مرزها و مساله قاچاق، دولت جدید عراق بسیار تاکید دارد و سیاست دولت براین است که کشور عراق به پایگاهی برای عملیات مسلحانه و غیرمسلحانه تبدیل نشود و مکانی برای قاچاق علیه کشورهای همجوار بخصوص کشور جمهوری اسلامی ایران نباشد.

ما نمی خواهیم عراق پایگاهی برای عبور و قاچاق و عملیات مسلحانه و غیرمسلحانه علیه کشور‌های همسایه باشد و به همین سبب تاکید می‌کنیم این کمیسیون‌های مشترک تشکیل شود.

عراق جدید همچنان مایل است در جوی از صلح و امنیت و آرامش با همه کشورهای همجوار زندگی کند و رابطه دوستانه داشته باشد و هیچگاه باعث ناآرامی برای هیچ کدام از کشورهای منطقه بخصوص ایران نباشد.

من در سفر به عراق دعوت شفاهی وزیر کشور ایران از وزیر کشور عراق را منتقل می‌کنم و امیدواریم در این دیدار که بزودی صورت می گیرد، شاهد آن باشیم که توافقاتی در این زمینه‌ها بین دو کشور صورت گیرد.

بحث مذاکرات ایران و آمریکا با موضوع عراق آخرین بار از طرف آمریکا لغو شد آیا مقامات عراقی تلاش می‌کنند این گفتگو‌ها را دوباره احیاء کنند؟

ما همواره تلاش داشته و داریم که این دیدار‌ها صورت بگیرد. همان‌طور که قبلا تلاش کردیم، این دیدار‌ها صورت گرفت و همچنان برای احیای مجدد آنها در تکاپو هستیم. معتقدیم دولت عراق روابط خوبی هم با دولت آمریکا و هم با دولت ایران دارد و می‌تواند از این دو رابطه خوب بهره ببرد و دیداری بین دو دولت صورت دهد.

ما معتقدیم نه‌تنها این دیدارها به نفع ملت‌های 3 کشور عراق، ایران و آمریکاست، بلکه به نفع کل کشور های منطقه و جهان است. عراق می‌خواهد این دیدار‌ها برگزار شود و در آنها بتوانیم مشکل و تشنج را از سر راه برداریم تا آنچه به نفع ملت‌های منطقه و کشورهای جهان است اتفاق بیفتد البته لازمه موفقیت این مذاکرات آن است که بدون پیش شرط صورت بگیرد تا به نتایج ثمر بخشی برسد.

ما عمیقا بر این باوریم که زمینه بسیار مناسبی برای انجام این دیدار وجود دارد. البته شاید بعد از انتخابات آینده ایران زمینه بسیار مساعدتر شود و بتوانیم بعد از انتخابات شاهد دور جدیدی از گفتگوها باشیم.

نظر دولت عراق درخصوص خروج نیروهای اشغالگر آمریکایی از این کشور چیست؟ آیا به نظر شما اشغالگران عامل اصلی ایجاد تنش در عراق نیستند؟

نظر دولت عراق درخصوص خروج یا ماندن نیروهای خارجی از عراق همان توافقنامه ای است که بین عراق و آمریکا به امضا رسیده است. ما توافق کردیم نیروهای خارجی به صورت تدریجی از عراق خارج شوند و دلیل آن این بود که ما قبلا مشکلات متعددی در این باره داشتیم و هجمه گسترده‌ای از طرف نیروهای القاعده و بعثی‌های جنایتکار، نظام سیاسی و مردم عراق را تهدید می‌کرد. ما از طرف کسانی که مایل نیستند نظام سیاسی جدید برپایه دموکراسی و حکومت مردم برقرار شود تهدید می‌شدیم.

به هر حال بر اساس توافقنامه‌ای که امضا شد، قرار است تا تاریخ 30/06/2009 نیروهای خارجی از داخل شهر‌ها به پادگان‌های خارج از شهر‌ها منتقل شوند و تا اواخر ماه 11 سال 2011 هیچ سرباز خارجی در عراق نماند و همه از عراق خارج شوند.

همان‌گونه که نخست وزیر عراق گفت نیروهای امنیتی و مسلح عراق قادرند امنیت داخلی و مرزهای عراق را تعیین کنند و بر این اساس ما امیدواریم حتی پیش از این تاریخ نیروهای خارجی از عراق خارج شوند.

اما این‌که گفتید حضور نیروهای خارجی در عراق علت ناامنی و مشکلات است، من معتقدم شاید حضور نیروهای خارجی باعث فعالیت بعضی از گروه‌های مسلح شود و شاید انگیزه‌ای برای فعالیت بعضی از گروه‌های مسلح در عراق باشد؛ اما در کل ما توافق کردیم نیروهای خارجی از عراق خارج شوند و حتی اوباما رئیس‌جمهور آمریکا نیز تاکنون چندین بار گفته است احتمال دارد نیروهای خارجی پیش از این تاریخ از عراق خارج شوند.

یکی از بحث‌های مطرح در سفر رئیس‌جمهور ایران به عراق، موضوع همکاری‌های امنیتی چهارجانبه ایران عراق، ترکیه و سوریه بود. دولت عراق تا چه اندازه در این زمینه با ایران هماهنگ است؟

عراق مایل است همکاری‌های گسترده‌ای با کشورهای همجوار و همسایگان خود داشته باشد؛ چه همکاری‌های امنیتی و چه غیر امنیتی، اقتصادی، فرهنگی یا دیگر زمینه‌ها.

برای عراق بسیار مهم است که امنیت خودش را تامین کند و همچنین باعث تامین امنیت منطقه و کشورهای همجوار هم باشد. به همین سبب ما در کنار و موافق هر گامی در این زمینه و تامین امنیت عراق و منطقه هستیم و تلاش می‌کنیم این مسائل صورت بگیرد و هر چه از دستمان بر آید، کمک می‌کنیم.

دولت عراق برای آزادی دپیلمات‌های ایرانی ربوده شده در اربیل عراق تلاش تازه‌ای را انجام داده است؟

البته بر اساس توافقی که بین آمریکا و عراق وجود دارد، قرار است تمام زندانیانی که در زندان‌های تحت کنترل نیروهای آمریکایی در عراق هستند، به دولت این کشور تحویل داده شوند. حالا چه ایرانی باشند یا عراقی یا از ملیت‌های دیگر. ما تلاش داریم این مساله و این تغییر و تحول صورت بگیرد و بتوانیم کل زندانیان را تحویل بگیریم.

به مجرد این که افراد ایرانی را تحویل بگیریم، در سریع‌ترین فرصت ممکن آزاد خواهند شد. البته ما همیشه تلاش داشتیم و داریم که دیپلمات‌های ایرانی آزاد شوند. در مرحله اول برای اطمینان بخشی به خانواده‌های آنها تلاش کردیم و خانواده‌های این افراد با آنها دیدار کردند.

البته ما به آمریکایی‌ها گفته‌ایم و می‌گوییم که با دستگیری این گروه در اربیل عراق موافق نبودیم و در همان وهله اول که این مساله اتفاق افتاد آن را محکوم و نارضایتی خودمان را اعلام کردیم و از آن لحظه تاکنون تلاش داشتیم و داریم که این افراد هر چه زودتر آزاد شوند. امیدواریم بتوانیم به زودی شاهد آزادی آنها باشیم.

ما بتازگی شاهد حملات شدیدی از سوی رژیم صهیونیستی به غزه بودیم که واکنش بسیاری از مسلمانان و کشورهای اسلامی را برانگیخت با وجود این، عراق واکنش کمرنگی به این موضوع نشان داد. دلیل این موضعگیری کمرنگ چیست؟

ما به عنوان دولت عراق تجاوز علیه غزه را محکوم کردیم و در این تجاوز در کنار مردم غزه ایستادیم. از کمک‌های مالی و معنوی دریغ نکردیم و آنها را تحت حمایت‌های سیاسی خود در محافل مختلف قرار دادیم.

همیشه و همواره در کنار آنها بوده و هستیم. همچنین شاهد دیدار محمود عباس از عراق بودیم که وی برای بحث و بررسی مسائل فلسطینیانی که در عراق هستند به عراق آمد.

به علاوه ما شاهد همکاری بین دو ملت و بین دو کشور از طریق سازمان جامعه عرب هستیم که عراق عضو فعال آن و جزو کشورهای موسس این جامعه است. عراق تلاش‌های زیادی را در حمایت از مردم فلسطین کرده است و ما همیشه در کنار ملت فلسطین هستیم.

افتتاح بانک مشترک ایران و عراق در کربلا به کجا رسید؟

در عراق شعبه های زیادی از بانک‌های ایرانی در مناطق مختلف افتتاح شده است از جمله در کربلا و در بغداد. تلاش داریم در مرحله بعدی شاهد شعبه‌ای از بانک رافدین در ایران باشیم که این اقدام تاکنون صورت نگرفته است. در کل مشکلی از این نظر بین 2 کشور وجود ندارد. مرحله اول تاسیس بانک‌های ایران در عراق و مرحله بعدی تاسیس بانک‌های عراقی در ایران و مرحله سوم تاسیس بانک مشترک است.

در عین حال در همه مسائل ما تلاش داریم همکاری اقتصادی تنگاتنگی بین دو کشور صورت بگیرد. در مسائل کنسولی نیز بتازگی موافقت شده است یک باب سرکنسولگری ایران در نجف افتتاح شود که به این ترتیب مجموع سر کنسولگری‌های ایران در عراق به 5 می‌رسد. در حالی که ما در ایران 3 سرکنسولگری داریم.

به هر حال امیدواریم همین‌طور که جلو می‌رویم، شاهد افق‌های جدیدی در زمینه‌ همکاری‌های مشترک دو کشور باشیم.

ظرفیت‌های مشترک اقتصادی میان ایران و عراق را تا چه اندازه ارزیابی می‌کنید؟

در این زمینه ما در سال 2007 شاهد صادرات ایران به عراق به میزان 2 میلیارد و 300 میلیون دلار بودیم که در سال 2008 این مبلغ به 3 میلیارد دلار رسید و امیدواریم در سال 2009 به 4 میلیارد دلار برسد و این همکاری‌ها و صادرات در زمینه‌های بسیار مختلفی از ایران به عراق است.

به عنوان مثال در زمینه صادرات خودرو ما در سال 2008 شاهد صادرات حدود 7 هزار دستگاه خودرو از ایران به عراق بودیم و در کل ما امیدواریم در سال 2009 شاهد همکاری گسترده‌تری در این زمینه و افزایش میزان مبادلات بازرگانی بین دو کشور باشیم. امیدواریم روزی شاهد باشیم این میزان مبادلات تجاری به 5 میلیارد دلار بین دو کشور برسد.

کتایون مافی