چشم و چراغ تخت‌جمشید را خاموش کردند

هرچند که هزینه هریک از این چراغ‌ها در حدود 150 هزار تومان است اما مسوولان این محوطه تاریخی مجبور بودند برای نگهداری و مواظبت این چراغ‌ها از آسیب سنگ‌های پرتاب شده از بالای صفه تخت جمشید بدست کودکان و نوجوانان و بعضی جوانان اینگونه محافظت به عمل آورند و هزینه‌ای بالغ بر 3 میلیون تومان بپردازند. حال پرسش مهم آن است که آیا با وجود این سیستم مراقبتی، فرهنگ‌سازی لازم در محوطه‌های میراث فرهنگی به وجود می‌آید و بدین ترتیب بازدیدکنندگان واقعا آسیب دیگری به تاسیسات و تجهیزات نصب شده در این محوطه نمی‌رسانند؟

بررسی سابقه چنین اقداماتی نشان داده است که نمی‌توان به این مدل فرهنگ‌سازی امید بست چراکه پیش از این نیز بارها بدلیل برگزاری همایش، جشن‌ها یا مراسم‌های مختلف از تجهیزات و تاسیسات ویژه‌ای در محوطه‌های تاریخی و میراث فرهنگی استفاده شده است، اما تنها چند روز پس از نصب آن، مسوولان شاهد به سرقت رفتن، شکسته شدن و از بین رفتن این تجهیزات بوده‌اند و ظاهرا این مدل فرهنگ‌سازی جوابگو نبوده است.

یک تجریه تاریخی

مازیار کاظمی، مدیر داخلی محوطه میراث جهانی تخت جمشید با اشاره به این‌که توجه به طراحی و جانمایی مبلمان، نشانه‌های معرفی و تجهیزات نورپردازی در محوطه‌های تاریخی کشور از زمان تاسیس اولین پایگاه میراث فرهنگی در محوطه میراث جهانی چغازنبیل طی سال 1377 با مشارکت یونسکو و بنیاد اعتباری مالی ژاپن و موسسه مرمتی بناهای خشتی کراتره فرانسه و سازمان میراث فرهنگی کشوردردستورکار قرار گرفت، اظهار کرد: نصب تاسیسات و تجهیزات در این محوطه‌ها از زمان آغاز پروژه‌ها با یک مشکل اساسی روبه‌رو بوده است، به طوری که از زمان نصب این وسایل از قبیل پروژکتور، چراغ‌های نوری، علائم هشداردهنده، تابلوهای راهنما و پرچین‌های تعیین  مرزهای بازدید، آسیب دیده یا وسایل آن به سرقت می‌رفت تا این‌که در سال 79 بدنبال برگزاری همایشی در محوطه تاریخی چغازنبیل و نصب چراغ‌هایی در یکی از تنگه‌های منتهی به محوطه تاریخی، با وجود هشدارهای اعلام شده در خصوص آسیب‌های وارده از سوی برخی افراد و بازدیدکنندگان به تجهیزات، مقرر شد در مقابل هر آسیبی تنها با تجهیز دوباره محل آسیب دیده، اهمیت وجود این تجهیزات به مخاطب گوشزد شود .

درسی به نام فرهنگ

با وجود همه اقدامات صورت گرفته مدیر داخلی محوطه میراث جهانی تخت جمشید به طرح این پرسش می‌پردازد که آیا وقت آن نرسیده است متولیان فرهنگ‌سازی در کشور به فکر این مهم برآیند و پروسه فرهنگ‌سازی برای محوطه‌های تاریخی به جای ایجاد محدودیت در آموزش و در حد تنها بازدیدکنندگان نوروزی در حد و اندازه کشوری مورد توجه قرار گیرد و از فرصت‌هایی همچون رسانه ملی و کلاس‌های آموزشی در مدارس استفاده شود.

امروزه در سایر کشورهای جهان، بحث آشنایی با فرهنگ و تاریخ گذشته آن کشور در سیستم آموزشی از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

... اما روند بهبود فرهنگ‌سازی، زمانی سرعت می‌گیرد که این پروسه به شکل آموزش هدفمند تحقق یابد و چشم‌ها به متولی اصلی یعنی نظام آموزش و پرورش است تا با حمایت‌های قانونی در حفظ این میراث کهن گامی بزرگ بردارد.