گروهی دیگر تنها راه رسیدن به سعادت را تکامل رفتار انسانی و تعالی اخلاق نفسانی معرفی کردهاند. دستهای تحت فشار و رنج قرار دادن و به ریاضت و سختی کشیدن جسم انسان را راه صحیح خوشبختی میدانند و عقیده دارند چنان باید جسم و بدن را در تنگنا و سختی قرار داد که جسم انسان ضعیف و نحیف شود و روح انسان کامل و بزرگ گردد. مرتاضان هند از این دستهاند. آنان کارهایی عجیب و مشکلی انجام میدهند، مثلا دانه گندمی را ماهها در کف دسته نگه میدارند تا سبز شود یا با بدن عریان روی میخها میخوابند، یا ماهها از خوردن موادغذایی و نوشیدنی خودداری میکنند.
دانشمندان نظریههای بسیاری در مورد راه وصول به سعادت در زندگی ارائه کردند و هر کدام برای نظر خود، دلایلی اقامه کردند که به سبب اختصار، از ذکر آنها خودداری میکنیم. در میان راهها و نظریههای یاد شده، کدام راه و نظریه برای رسیدن به خوشبختی و نیکنامی، کارساز و تنها راه سعادت است؟ آیا هیچ یک از راههای فوقالذکر راه اصلی ورود به وادی سعادت نیست؟ آیا چیزی فراتر از این امور مادی تنها راه ورود به سعادت و خوشبختی است؟
اما باید گفت راز خوشبختی تنها در پرتو ایمان الهی است و بس. خدای متعال در قرآن میفرماید: «الا بذکر الله تطمئن القلوب» تنها با یاد خدا، قلبها آرام میگیرند. افرادی در زندگی خوشبخت هستند که از آرامش نفس و روح حقیقی برخوردار باشند. کسانی که به غلط پنداشتند زراندوزی و انباشتن مال موجب رسیدن به سعاد ت است، سخت در اشتباهند. به تجربه بر همگان معلوم شده که ثروت زیاد هیچگاه مایه سعادت و خوشبختی نیست و چه بسا باعث فلاکت شود.
بهرهبرداری صحیح و قانونی از منافع ثروت و انجام کارهای عامالمنفعه و دستگیری از نیازمندان، از کارهای نیک و موجب رضای خداوند است و پاداش معنوی دارد. از این جهت است که میفرماید: «الدنیا مزرعه الاخره» دنیا کشتگاه آخرت است.
در زندگی مشترک نیز کسانی موفق هستند که در عین حالی که خود به آرزوهای معمول و منطقی خود میرسند و از این بابت احساس رضایتمندی و خرسندی دارند، سعی نمایند دیگران مثلا همسر و فرزندان نیز به آرزوهای خود برسند. در واقع فردی که به خوشبختی واقعی میرسد بیش از آن که از خوشبختی خود راضی و خشنود باشد از خوشبختی دیگران راضی و خشنود است و سعادت خود را در سعادت دیگران میبیند.
زن و شوهر سعادتمند و خوشبخت، موفقیت و خوشبختی خود را در تربیت فرزندان خوب و کسب موقعیتها و سرمایههای اجتماعی و مادی میدانند که نصیب همه اعضای خانواده میشود.
لیدا عباسزادگان